Şimdiye Kadar Var Olan En Eski 10 Uygarlık

İnsan evrimi boyunca, sürekli gelişerek varlığını sürdüren insan uygarlığı şu an antik insanların hayallerinde bile göremeyecekleri kadar karmaşık ve ihtişamlı. Bu sürecin kısa sürede gerçekleşmediğini ve antik atalarımıza çok şey borçlu olduğumuzu hepimiz biliyoruz.

Peki antik atalarımızı ve kurdukları antik uygarlıkları ne kadar iyi biliyoruz?

Uygarlık tarihine baktığımızda, küçük izole edilmiş gruplardan daha büyük topluluklar meydana gelir. Sonra zamanla gelişen insan zekâsı sayesinde, bu toplumlar büyüyüp gelişerek ‘medeniyet’ dediğimiz modern topluluğu oluşturur. İnsan zihniyeti ve psikolojisinin bu gelişmeye nasıl yol açtığı, tarihçiler ve antropologlar arasında hala popüler bir konudur ve önemini korumaktadır

Şimdilik, dünyada var olan en eski uygarlıklardan bazılarından bahsedelim. Atlantis, Lemurya ve Rama gibi efsanelerde gizlenenlerin aksine, gerçekte var olduğunu bildiğimiz medeniyetlerden bahsediyoruz.

Takdir edersiniz ki, en eski uygarlıkları kronolojik sıraya göre doğru şekilde sıralamak için, uygarlığın beşiğine geri dönmek gerekir.

10. İnka Uygarlığı

Medeniyet Adı: İnka Uygarlığı 
Dönem: 1438 MS – 1532 MS 
Orijinal Yer: Günümüz Peru 
Geçerli Konum: Ekvador, Peru ve Şili 
Başlıca Önemli Noktalar: Güney Amerika’daki Kolomb öncesi dönemde en büyük imparatorluk

İnka İmparatorluğu, Kolomb öncesi dönemde Güney Amerika’daki en büyük imparatorluktu. Bu uygarlık günümüz Ekvador, Peru ve Şili bölgelerinde gelişti ve günümüz Peru’sunda yer alan Cusco’da idari, askeri ve siyasi merkezini kurdu.

İnka uygarlığı köklü ve gelişen bir toplumdu. İnkalar güneş tanrısı Inti’nin dindar takipçileriydi ve kralları güneşin çocuğu anlamına gelen “Sapa İnka” olarak anılıyordu. İlk İnka imparatoru Pachacuti, başkenti mütevazı bir köyden puma şeklinde ortaya konan büyük bir şehre dönüştürdü. Ataların ibadet geleneğini genişletmeye devam etti. Kral öldüğü zaman, oğlu tüm gücü elde edecekti. Çok yetenekli zanaatkârlara sahip olan İnka uygarlığının en iyi zanaatkârları inşaatçılardı.  Bu, büyük inşaatçılar, Machu Picchu ve bugün hala ayakta olan Cusco kentinde kale ve alanlar inşa ettiler ve İnka uygarlığının gelişmesinde çok büyük rol aldılar…

9. Aztek Uygarlığı

Uygarlık Adı: Aztek uygarlığı 
Dönem: 1345 MS – 1521 MS 
Orijinal Yer: Kolomb öncesi Meksika’nın güneydoğu bölgesi 
Geçerli Yer: Meksika 
Başlıca Önemli Olaylar: Nahuatl ana dilleri oldu

Aztekler, İnkaların Güney Amerika’da güçlü bir rakip olarak ortaya çıktıkları sırada olay yerine geldiler. 1200’ler ve 1300’lerin başlarında, günümüz Meksika’sındaki insanlar üç büyük rakip şehirde (Tenochtitlan, Texcoco ve Tlacopan) yaşadılar. 1325 civarında, bu rakipler bir ittifak yarattı ve yeni devlet Meksika Vadisi’ne hükmetmeye başladı. O zamanlar insanlar Meksika’yı Aztek’ler olarak seçtiler. Aztekler’in yükselişi, Meksika ve Orta Amerika’nın bir diğer etkili medeniyeti olan Mayaların çöküşünü beraberinde getirdi.

 Uygarlığın askeri güç üssü olan Tenochtitlan şehri yeni toprakların fethine öncülük etti, ancak yerel yönetimler halinde yönetilen Aztek imparatoru her şehri veya bölgeyi doğrudan yönetmedi dolayısıyla merkezi otorite asla güçlü olamadı ve halk Üçlü İttifak’a değişik miktarlarda haraç ödemek zorunda kaldı. 1500’lerin başında, Aztek uygarlığı gerçekten de gücünün zirvesindeydi. Ama sonra sömürgeci İspanyollar geldi barış için uğramadıkları kesin olan İspanyol sömürgeciler ile yerel halk arasında çok büyük bir savaş patlak verdi halk ne kadar dirense de yaptığı keşiflerle zaten çok fazla zenginleşen İspanyol ordusu kesin zaferle savaşı kazandı. Azteklerin sonu olan savaş 1521’de İspanyol ordusunda Hernan Cortes liderliğinde yapıldı. Aztekler geriye muazzam yapılar ve acıklı bir hikâye bıraktılar…

8. Roma Uygarlığı

Medeniyet Adı: Roma medeniyeti 
Dönem: M.Ö 550- 465 MS 
Orijinal Yeri: Latini Köyü
Güncel Konum: Roma 
Başlıca Önemli Olaylar: En güçlü antik uygarlık

Roma uygarlığı M.Ö. 6. yüzyıl civarında ortaya çıkmıştır. Antik Roma’nın kuruluşunun arkasındaki hikâye bile efsane ve mitlerle doludur. Gücünün doruğunda, Roma İmparatorluğu muazzam bir toprak yığınına hükmediyordu ve günümüzde bütün Akdeniz ülkeleri eski Roma’nın bir parçasıydı.

Erken Roma krallar tarafından yönetiliyordu, ancak sadece yedi kişi böyle yönetebildi, romalılar kendi şehirlerini kontrol altına aldılar ve kendilerini yönettiler. Kendilerine hükmeden Senato olarak bilinen bir konsey başlattılar. 

Bu noktadan itibaren Roma, Roma Cumhuriyeti olarak anıldı.

Roma , Julius Caesar, Trajan ve Augustus gibi insanlık tarihindeki en büyük imparatorların bazılarının yükselişini ve düşüşünü de gördü . Ama nihayetinde, imparatorluk o kadar geniş bir hale geldi ki, onu tek bir yönetime sokmak mümkün olamadı. Sonunda, Roma İmparatorluğu, Avrupa’nın kuzeyinden ve doğusundan milyonlarca barbar tarafından istila edildi.

7. Pers Uygarlığı

Medeniyet Adı: Pers Uygarlığı
Dönemi: 550 MÖ – 331 MÖ 
Orijinal Yer: kuzeyde Türkiye’ye batıda Mısır ve Mezopotamya aracılığıyla doğuda İndus Nehri 
Güncel Konum: Günümüz İran 
Başlıca Olaylar: Kral yolu

Eski Pers uygarlığının dünyadaki en güçlü imparatorluk olduğu bir zaman vardı. Sadece 200 yıldan biraz fazla bir süredir iktidarda olan Persler, iki milyon mil kareyi kaplayan toprakları ele geçirdi. Mısır’ın güney kesimlerinden Yunanistan ve doğuya, Hindistan bölgelerine kadar Pers İmparatorluğu askeri gücü ve bilge yöneticileriyle biliniyordu.

Sadece 200 yıllık bir zamanda bu kadar büyük bir imparatorluk yaratmadan, M.Ö 550’den önce Persler birkaç lider arasında parçalara bölündü. Fakat daha sonra her ülkenin kaderini değiştirecek özelliklere sahip Büyük Cyrus olarak bilinen Kral II. Cyrus, antik Babil’i ele geçirmeden önce tüm Pers krallığını iktidara getirdi ve birleştirdi. Aslında, fethi o kadar hızlıydı ki, M.Ö. 533’ün sonunda Hindistan’ı çoktan doğuda istila etmişti. Cyrus’un ölümünden sonra bile torunları bu acımasız genişlemeye devam etti ve çoğumuzun filmlerden bildiği Spartalılarla savaştılar. Eski Persler tüm Orta Asya ve Mısır’ı yönetti. Ancak bu, efsanevi bir asker olan Büyük İskender’in bütün Pers İmparatorluğunu dizlerine getirip uygarlığı MÖ 330’da etkin bir şekilde sonlandırmasıyla değişti.

6. Eski Yunan Uygarlığı

Medeniyet Adı: Yunan medeniyeti 
Dönem: MÖ 2700 – MÖ 479
Orijinal Yer: İtalya, Sicilya, Kuzey Afrika ve Fransa kadar batıda 
Geçerli Konum: Yunanistan 
Başlıca Öne Çıkanlar: Demokrasi ve Senato, Olimpiyat Kavramları

En eski uygarlık olmasada, Eski Yunanlılar kuşkusuz en etkili uygarlıklardan biridir. Antik Yunanistan’ın yükselişi Kiklad ve Minos medeniyetlerinden (MÖ 2700 – M.Ö. 1500) gelse ve başlangıcı her ne kadar MÖ 2700 olarak bilinse de, Argolid’deki Franchthi Mağarası’ndaki mezarların kalıntıları MÖ 7250 yıllarına kadar uzamaktadır. Bu uygarlığın tarihi, tarihçilerin Arkaik, Klasik ve Hellenistik dönemler olmak üzere farklı dönemlere ayırdığı çok uzun bir zaman dilimine yayılmıştır. 

İcat ettikleri diğer şeylerin yanı sıra, Yunanlılar Olimpiyatları icat etti ve demokrasi ve Senato kavramını oluşturdu. Modern geometri, biyoloji ve fizik için temelleri attılar. Pisagor , Arşimet , Sokrates , Öklid, Platon , Aristoteles , Büyük İskender…

Yunan tarih kitapları, icatları, teorileri, inançları ve kahramanlıkları sonraki medeniyetler üzerinde önemli bir etkisi olan isimlerle doludur.

5. Çin Uygarlığı

Medeniyet Adı: Çin medeniyeti 
Dönem: MÖ 1600 – MÖ 1046
Orijinal Yeri: Sarı Nehir ve Yangtze bölgesi 
Geçerli Konum: Çin Ülkesi 

Başlıca Öne Çıkanlar: Kâğıt ve ipek icadı

Han Çin olarak da bilinen ve şüphesiz en çeşitli geçmişlerden birine sahip olan Eski Çin, listede beş numaraya giriyor. Aslında, Çin’de hüküm süren ilk uygarlıklardan sonuna kadar tüm hanedanları düşünürseniz, oldukça büyük bir zaman diliminin ele alınması gerekir. Çünkü çok fazla kalabalık ve çok fazla hanedanlık vardır.

Sarı Nehir uygarlığının tüm Çin uygarlığının başlangıcı olduğu söylenir, çünkü en eski hanedanların dayandığı yer burasıdır. Efsanevi Sarı İmparator, daha sonra anakara Çin’i yöneten birçok hanedanın doğuşuna yol açan egemenliğine başlar.

MÖ 2070’de, Xia hanedanı, antik Çin tarihi tarihlerinde tanımlandığı şekilde Çin’in tamamını yöneten ilk kişi oldu. O andan itibaren, MS 1912’de Xinhai Devrimi ile birlikte Qing hanedanının sonuna kadar farklı zaman dilimlerinde kontrolü elinde tutan birçok hanedan olur. Bu, karmaşık ve kontrol edilemeyen hanedanlar dört bin yıldan fazla eski Çin medeniyetinin sonunu getirir. Bununla birlikte, bu zamana kadar Çin, dünyaya barut, kâğıt, baskı, pusula, alkol, toplar ve daha pek çok buluşu ve ürünü kazandırır…

4. Maya Uygarlığı

Uygarlık Adı: Maya uygarlığı 
Dönem: M.Ö. 2600 – 900 MS 
Orijinal Yer: Günümüzün Çevresindeki Yucatan 
Geçerli Konum: Guatemala, Belize, El Salvador ve Honduras   Meksika-Chiapas  ve güneyindeki Yucatan, Quintana Roo, Campeche ve Tabasco
Başlıca Önemli Noktaları: Karmaşık astronomi anlayışı ve takvim

Eski Maya uygarlığı Orta Amerika’da M.Ö. 2600’den itibaren gelişir ve birkaç kabileden büyük bir uygarlık meydana getirir. Ortaya koyduğu takvim yüzünden çok konuşulan Maya uygarlığı gelişmeye devam etti ve zirvede yaklaşık 19 milyon nüfusu ile son derece sofistike hale geldi. M.Ö. 700’de, Mayalar taştan oyulmuş güneş takvimleri oluşturmak için kullandıkları kendi yazı sistemlerini geliştirdiler. Onlara göre, dünya, 11 Ağustos 3114 tarihinde, takvimlerinin başladığı tarih olan MÖ 3114 tarihinde kuruldu. Sözde bitiş tarihi 21 Aralık 2012 idi.

Eski Mayalar, çağdaş uygarlıklarının çoğuyla karşılaştırıldığında kültürel açıdan çok daha zengindiler ve Aztekler gibi çoğu Mısır’dakilerden daha büyük olan piramitler inşa ettiler. 

Bu kadar büyük yapılar yapmaları ve astronomide çok gelişmeleri sonlarını geciktirmedi. Mayalar neredeyse tamamı olmak üzere tarihe karıştı.

Peki ama bu nasıl oldu? Neden 19 milyondan fazla insandan oluşan dikkat çekici bir medeniyet olan Mayalar, sekizinci veya dokuzuncu yüzyılda birdenbire çöktü?

Mayaların ani gerilemesi ve aniden sona ermesi, uzun zamandan beri antik tarihin en ilginç gizemlerinden biri oldu. Ancak bildiğimiz bir şey varsa o da Maya halkının tamamen ortadan kalkmamış olmasıdır; torunları hala Orta Amerika’nın bazı bölgelerinde yaşıyor.

3. Eski Mısır Uygarlığı

Medeniyet Adı: Mısır medeniyeti 
Dönem: M.Ö. 3150 – MÖ 30 
Orijinal Yeri: Nil Nehri’nin 
Şu anki Konumu: Mısır 
Başlıca Öne Çıkanlar: Piramit inşaatı

Eski Mısır bu listedeki en eski ve kültürel açıdan en zengin medeniyetlerden biridir. Nil’in kıyılarından gelen görkemli bir medeniyet olan eski Mısır medeniyeti, müthiş kültürü, firavunları, kalıcı piramitleri ve Sfenksleri ile tanınır. 

Mısır uygarlığı MÖ 3150 civarında (geleneksel Mısır kronolojisine göre), ilk firavun altında Yukarı ve Aşağı Mısır’ın siyasi olarak birleşmesiyle kuruldu. Ancak bu, MÖ 3500 başlarında Nil vadisinde yerleşimciler olmasaydı mümkün olmazdı.

Eski Mısır tarihi, ara dönem olarak bilinen göreceli dönemlerle ayrılan bir dizi istikrarlı krallığa ayrılabilir: Erken Tunç Çağı’nın Eski Krallığı, Orta Tunç Çağı’nın Orta Krallığı ve Geç Bronz’un Yeni Krallığı. Eski Mısır, Yeni Krallık döneminde zirveye ulaştı, Büyük Ramses gibi firavunlar, bir başka çağdaş uygarlık olan Nubyalıların da Mısır egemenliğine girmesini sağladı ve hepsine hükmetti.

Eski Mısır bize ne mi bıraktı?

Piramitler, Takvimi, Sabanı, eski firavunları koruyan mumyaları, hiyeroglifleri ve çok daha fazlasını. 

2. İndus Vadisi Uygarlığı

Medeniyet Adı: Indus Valley medeniyeti 
Dönem: M.Ö. 3300–1900 M.Ö. 
Orijinal Yer: İndus nehri havzası çevresinde 
Geçerli Konum: Kuzeydoğu Afganistan’dan Pakistan’a ve kuzeybatı Hindistan 
Başlıca Öne Çıkanlar: 1.25 milyon km’yi kapsayan en yaygın uygarlıklardan biri

Bu listedeki en eski uygarlıklardan biri olan İndus Vadisi medeniyeti, İndus Vadisi bölgesinde ortaya çıkan sonraki medeniyetlerin tam merkezinde yer almaktadır. Bu medeniyet, bugün kuzeydoğu Afganistan’dan Pakistan ve Kuzeybatı Hindistan’a kadar uzanan alanlarda gelişmiştir. Eski Mısır ve Mezopotamya ile birlikte, antik dünyanın ilk üç uygarlığından biridir.

Zirvesinde olduğu zamanlarda  tam 1.25 milyon kilometrelik bir alanı kapsıyordu.

Tüm nüfus, Asya’daki en büyük nehirlerden biri olan Indus nehri havzasında ve bir zamanlar kuzeydoğu Hindistan ve doğu Pakistan’dan akan Gaggar-Hakra adında bir başka bir nehrin yanına yerleşti.

Medeniyetin kalıntılarının bulunduğu kazı alanlarından sonra adlandırılan Harappan uygarlığı ve Mohenjo-Daro uygarlığı olarak da bilinen bu uygarlığın zirve aşamasının MÖ 2600’den MÖ 1900’e kadar sürdüğü söylenir. Teknolojik olarak gelişmiş bir kent kültürüne sahip, Indus Vadisi medeniyeti döneminin kültür merkezi olmuş çok fazla insana ev sahipliği yapmıştır. 
İndus Vadisi medeniyetinin halkı, uzunluk, kütle ve zamanı ölçmede büyük bir doğruluk elde etmiş ve çok fazla icada imza atmıştır.

Kazılarda bulunan eserlere dayanarak, kültür sanat ve zanaat açısından zengin bir medeniyet olduğunu çok rahat görebiliyoruz.

1. Mezopotamya Uygarlığı

Uygarlık Adı: Mezopotamya uygarlığı 
Dönem: MÖ 3500 – 500 MÖ 
Orijinal Yeri: Zagros dağları ile kuzeydoğu, Arap platosu ile güneydoğu 
Geçerli Konum: Irak, Suriye ve Türkiye 
Anlamı: Nehirler arasındaki toprak (Eski Yunanca) 
Başlıca Önemli Noktalar: İlk uygarlık Dünya

Ve işte burada, ortaya çıkan ilk uygarlık… Üzerinde yaşadığınız toprakları hafife almayın dostlarım.

 Mezopotamya’nın kökeni işte bu kadar eskiye dayanır, onlardan önce başka hiçbir medeni toplumun bilinen bir kanıtı yoktur. Eski Mezopotamya’nın zaman çizelgesi genellikle MÖ 3300 ila MÖ 750 arasındadır. Mezopotamya, genellikle medeni toplumun gerçekten şekillenmeye başladığı ilk yer olarak kabul edilir. İnsanların tarım fikrini geliştirdikleri ve yavaş yavaş hem gıda için evcilleştirmeye hem de tarıma aşina olmaya başladıkları bir medeniyetti.

İnsanlar Mezopotamyalılardan önce de sanat yapıyorlardı, ama bu insan kültürünün bir parçasıydı, insan medeniyetinin değil. Bunu rafine eden, tüm bu sistemleri derleyen ve biçimlendiren ve ilk uygarlığı oluşturmak için birleştiren Mezopotamya uygarlığıydı. Daha sonra Babil, Sümer ve Asur olarak bilinen günümüz Irak bölgelesinde varlıklarını sürdürdüler…

Saygılar…

Reklamlar

Bir Cevap Yazın

%d blogcu bunu beğendi: