Bize Ulaş!

Edebiyat

Simurg Efsanesi: Simurg Nedir? Simurg Kuşu ve Simurg Destanı

Avesta’daki Saêna kuşu, kuşların sultanı Simurg; Bilgi Ağacı’nın dallarında yaşayan ve her şeyi bilen bir bilgeymiş. Gözyaşlarıyla şifa dağıtan Simurg ölümünün yaklaştığını anladığında, ona meydan okuyup kendini yakarak kül olduktan sonra kendi küllerinden yeniden dirilirmiş.

İçerik: Simurg Efsanesi: Simurg Nedir? Simurg Kuşu ve Simurg Destanı

Simurg Nedir?

Simurg Efsanesi

Daha yüksek metafizik olaylardan fiziksel bedene ve ilahi şifa enerjisine, bütünsel şifa sürecinin metafiziksel yorumuna inanmanın, tarihte sembolik birçok karşılığı vardır. İnsan, tarih boyunca karşılaştığı zorluklara karşı çaresiz hisseden ve Yaradan’a ulaşamadığı için, ister Tanrı, ister insan, ister hayvan olsun, doğaüstü yaratıklardan hayali yardım ummuştur. Hayvanların farklı organları ile tasarlanan bu hayali ve tuhaf yaratıklar, sosyal inanç ve fikirler çerçevesinde ortaya çıkmış, doğaüstü olanı betimlemek için edebiyat ve sanat eserlerinde kullanılmıştır.

Kaderini yöneten fantastik yaratıklara atıfta bulunan insan, bunlardan bazılarına ölümsüzlük, mucizevi tedavi, canlanma ve yeniden doğuş gibi tıp sembolleri olarak anlam vermiştir. Kocaman bir yırtıcı kuş olduğu düşünülen, var olmayan ancak henüz bir adı olan Simurg . Bu kuşun tüyünü elde edenlerin evrenin en büyük sırrına ve ölümsüzlüğe ulaşabileceğine inanılıyordu. Simurg Nedir sorusuna ise şöyle bir cevap verebiliriz. 

Simurgh, Orta Doğu’da farklı kültürlerde farklılık gösterir. Simurgh kavramının köken olarak genellikle Farsça olduğu bilinmesine rağmen, onunla ilgili mitoloji tarihin çok eskilere dayanır. Pers mitolojisine göre Simurg , Elburz Dağı’nın hayali Kafinde, ölümsüzlük iksirinin tohumlarını içeren Gaokerena ağacının tepesinde yaşıyordu. Bu ,Hint mitolojisindeki Garuda kuşuna benziyor. Simurgh kavramıyla ilgili diğer bazı benzer mitler eski Çin, Mısır ve Yunan mitolojilerinde de sıkça karşımıza çıkar.

Simurg Efsanesi

İslam öncesi Türk kültürü döneminden var olan mitolojik kuşlar, sembolik ifadesini koruyarak, Türk edebiyatında ve sanatında tekrar tekrar ortaya çıkarak toplumun hafızasında yaşadılar. Orta Asya ve Orta Doğu mitolojilerinde kara kuş veya kartal motifi ve üzerinde tünediği hayat ağacı, Hint mitolojisi Garuda’nın Budizm ve Maniheizm üzerinden etkisi ve Zümrüt-u Anka denilen simurgh ile ilgili semboller Araplar ve Müslüman Türkler tarafından doğaüstü ile kurulan ilişkiyi sürdürmüş, Selçuklu ve Osmanlı Türk kültürlerinde totemik  olarak varlığını sürdürmüştür.

Sanat ve edebiyatta önemli bir sembol olarak karşımıza çıkan simurg efsanesi, Türk-İslam kültüründe iki şekilde anlatılmış ve örneklenmiştir. Biri iyiliğin sembolüdür ve İslam öncesi Türk inancındaki iyi ruh fikrine eşdeğerdir ve bu da anlatacağımız efsaneye karşılık gelmektedir. Diğeri ise kötülüğün sembolüdür. Çin ve Hint sanatının hayvan resimlemesinden etkilenen İslam öncesi Türk sanatı, Anadolu Türklerinin sunduğu efsaneyle benzer bir şekilde birleştirilerek kullanılmaya başlanmıştır.

Ortadoğu ve Türk Mitolojisinde Simurg Kuşu

Kutsal kayın ağacının tepesine konan kartal ya da yırtıcı kuşlar, İslam öncesi Türk kültüründe Cennetin Tanrısının sembolleriydi. Örneğin, iki başlı kuş Semruk. Ya da konumuz olan ve Kaf dağının zirvesinde yaşadığına inanılan Simurg gibi. 

Eski ve İslami dönemlerin bazı ünlü şahsiyetleri simurg kuşu ile bağlantılı olarak Osmanlı Türk sanatına ve edebiyatına da yansımıştır. Örneğin, on yedinci yüzyıldan kalma Falname adlı büyük bir fal kitabında falcıların kullanımı için Türkçe yazılmış bir illüstrasyonda, Hipokrat çağdaş bir Osmanlı kostümü giymiş, Kaf dağına giderken tasvir edilmiştir.

Bir başka ilginç örnek ise Kaf dağına giderken simurg kuşu üzerinde resmedilen Peygamberin amcası Hazret-i Hamza’dır . Osmanlı döneminde Türk hikâyeciler tarafından anlatılan çok popüler bir hikâye olduğu için bu illüstrasyon hikâyenin okunmasında kullanılmıştır. Hamza’nın hayatı ve İslam’ı ilerletme mücadelesi hakkındaki hikayeler, tarih boyunca mucizevi olaylarla dolu fantastik bir macera özelliği kazandırılmıştır.

Selçuklu ve Osmanlı Türk sanatında, İslam’dan önceki diğer figürler gibi, simurgh da soyut düşünceyi temsil etmeye devam etti, ancak İslam tasavvufu bağlamında Müslüman bireyin aradığı inanç gücünü temsil edecek. Müslüman sanatçı, İslam öncesi dönemin figürlerini çizmekten yavaş yavaş uzaklaşırken, zamanla simurg, yıllar içinde değişen bir figür olarak stilize bitki illüstrasyonları arasında kalmaya devam etti.

 

Fazla uzatmadan efsaneye geçelim.

Simurg Destanı

simurg efsanesi

Avesta’daki Saêna kuşu, kuşların sultanı Siimurg; Bilgi Ağacı’nın dallarında yaşayan ve her şeyi bilen bir bilgeymiş. Gözyaşlarıyla şifa dağıtan Simurg ölümünün yaklaştığını anladığında, ona meydan okuyup kendini yakarak kül olduktan sonra kendi küllerinden yeniden dirilirmiş.

Kalın tüylü ve büyük kanatları, oldukça uzun ömürlü, kartaldan biraz büyük Simurg’a, Ortadoğu halkları Zümrüdü Anka, Yunan ve batı Phoenix diyerek onun varlığına inanırlarmış. Herkesin göremeyeceği onu görenlerin ise mutluluğa uzanacağı söylentileri alıp başını gitmiş.
Kuşlar da Simurg’a inanır ve onun kendilerini kurtaracağını düşünürmüş. Kuşlar dünyasında her şey ters gittiğinde onlar da Symurg’u bekler dururlarmış. Ne var ki, Simurg ortada görünmedikçe kuşkulanır olmuşlar ve sonunda umudu kesmişler.


Derken bir gün uzak bir ülkede bir kuş sürüsü Siimurg’un kanadından bir tüy bulmuş. Siimurg’un var olduğunu anlayan dünyadaki tüm kuşlar toplanmışlar ve hep birlikte Siimurg’u görmeye karar vermişler.
Ancak Siimurg’un yuvası, etekleri bulutların üzerinde olan Kaf Dağı’nın tepesindeymiş. Oraya varmak için ise yedi dipsiz vadiyi aşmak gerekirmiş, hepsi birbirinden çetin yedi vadi… İstek, aşk, marifet, istisna, tevhid, şaşkınlık ve yokluk vadileri…

Bir Öze Dönme Hikayesi | Simurg Destanı

Bir Öze Dönme Hikayesi


Kuşlar, hep birlikte göğe doğru uçmaya başlamışlar. İsteği ve sebatı az olanlar, dünyevi şeylere takılanlar yolda birer birer dökülmüşler. Yorulanlar ve düşenler olmuş. “Aşk denizi”nden geçmişler önce…”. “Ayrılık vadisi”nden uçmuşlar…”. “Hırs ovası”nı aşıp, “kıskançlık gölü”ne sapmışlar… Kuşların kimi “Aşk denizi”ne dalmış, kimi “Ayrılık vadisi”nde kopmuş sürüden… Kimi hırslanıp düşmüş ovaya, kimi kıskanıp batmış göle…

Bir Öze Dönme Hikayesi | Simurg Destanı

Bir Öze Dönme Hikayesi |


Önce Bülbül geri dönmüş, güle olan aşkını hatırlayıp;
Papağan o güzelim tüylerini bahane etmiş (oysa tüyleri yüzünden kafese kapatılırmış);
Kartal, yükseklerdeki krallığını bırakamamış;
Baykuş yıkıntılarını özlemiş;
Balıkçıl kuşu bataklığını…


Yedi vadi üzerinden uçtukça sayıları gittikçe azalmış. Ve nihayet beş vadiden geçtikten sonra gelen Altıncı Vadi “şaşkınlık” ve sonuncusu Yedinci Vadi “yokoluş”ta bütün kuşlar umutlarını yitirmiş. Kaf Dağı’na vardıklarında geriye, uçmayı ısrarla sürdüren otuz kuş kalmış.
Sonunda sırrı, sözcükler çözmüş: Mezopotamya halklarında “si”, “otuz” demektir. Murg” ise “kuş”.
Simurgh’un yuvasını bulunca ögrenmişler ki; “Siimurg – otuz kuş” demekmiş. Onların hepsi birer Siimurg’muş. 30 kuş, anlar ki aradıkları sultan kendileridir ve gerçek yolculuk, kendine yapılan yolculuktur.

 

Sağlıcakla…

Bu içerik 1011 kez okunmuştur

Yorum İçin Tıkla

Bir Cevap Yazın

Yazarımız

Ekibimize Katıl!

yazar

Son Yazılar

1960’lı Yıllarda Varlıklı Olmak ve İsraf 1960’lı Yıllarda Varlıklı Olmak ve İsraf
Deneme2 gün Önce

1960’lı Yıllarda Varlıklı Olmak ve İsraf

1960’lı Yıllarda Varlıklı Olmak ve İsraf Dedem Ahmet Bey ve anneannem Sabiha Hanım 1962 yılında İstanbul Bostancı’da bahçeli, üç katlı,...

En iyi Animasyon Filmleri | En iyi 5 Animasyon Filmi En iyi Animasyon Filmleri | En iyi 5 Animasyon Filmi
Sinema&Dizi2 gün Önce

En iyi Animasyon Filmleri | En iyi 5 Animasyon Filmi

Keşfetmeniz için en iyi animasyon filmleri seçkisini sizler için hazırladık. Bunlarla ilgili büyüleyici birçok animasyon filmleri var. Bu, neredeyse imkansız olan...

Melih Cevdet Anday: Şans Tanımamız Gereken Şair #9 Melih Cevdet Anday: Şans Tanımamız Gereken Şair #9
Edebiyat3 gün Önce

Melih Cevdet Anday: Şans Tanımamız Gereken Şair #9

Şans Tanımamız Gerekenler listesinde artık şairlerimizde var. Biliyorsunuz ki Şans Tanımamız Gereken Şair listemizin son yazısında Ülkü Tamer yer almıştı....

Hasret Gültekin: Hasret Gültekin:
Müzik5 gün Önce

Hasret Gültekin: Şans Tanımanız Gereken Sanatçı #16

Hasret Gültekin Şans tanımamız gereken sanatçılar listesinde sanatçı olan Hasret Gültekin var. Geçen yazımızda Kesmeşeker yer almıştı. Bu yazımızda ise...

WK HAFTALIK GENEL KÜLTÜR TESTİ #11 WK HAFTALIK GENEL KÜLTÜR TESTİ #11
Quiz&Test6 gün Önce

WK HAFTALIK GENEL KÜLTÜR TESTİ #11

Haftalık Genel Kültür Testi ile tekrardan karşınızdayız. Her konudan genel kültür soruları için bağlantıya tıklayın ve kültür seviyenizi ölçün.   Genel kültür testi...

Steam Ödülleri 2020 Steam Ödülleri 2020
Teknoloji7 gün Önce

Steam Ödülleri 2020

Steam Ödülleri 2020 Adaylık Komitesi Steam artık bir gelenek hâline gelen ödüllerini her zaman olduğu gibi bu sefer de kullanıcılarına...

Mısır Mitolojisi: Yaratılış, Tanrılar, Tanrıçalar ve Yaratıklar Mısır Mitolojisi: Yaratılış, Tanrılar, Tanrıçalar ve Yaratıklar
Mısır Mitolojisi1 hafta Önce

Mısır Mitolojisi: Yaratılış, Tanrılar, Tanrıçalar ve Yaratıklar

Mısır Mitolojisi: Yaratılış, Tanrılar, Tanrıçalar ve   Mısır Tanrıları ve Tanrıçaları Tüm eski insanlar için dünya gizemle doluydu. Çevrelerindeki dünyada deneyimlediklerinin...

İçerik: Mitolojik Hikaye: Persephone ve Hades Hikayesi İçerik: Mitolojik Hikaye: Persephone ve Hades Hikayesi
Yunan Mitolojisi1 hafta Önce

Mitolojik Hikaye: Persephone ve Hades Hikayesi

Persephone ve Hades Persephone ve Hades | Persephone, Demeter ve Zeus‘un kızıydı. Persephone büyüdükçe güzelliği de arttı. Yeraltı tanrısı Hades...

İçerik: Fransız Devrimi Nedir? Fransız Devrimi Nasıl ve Ne Zaman Başlamıştır? İçerik: Fransız Devrimi Nedir? Fransız Devrimi Nasıl ve Ne Zaman Başlamıştır?
Tarih1 hafta Önce

Fransız Devrimi Nedir? Fransız Devrimi Nasıl ve Ne Zaman Başlamıştır?

Fransız Devrimi Fransız Devrimi, devrimle bağdaştırdığımız neredeyse her şeye sahipti; açgözlü hayaller, hırslı aristokratlar, yüksek vergiler, başarısız hasatlar, gıda kıtlıkları,...

Mahir: Kısa Hikaye Mahir: Kısa Hikaye
Edebiyat1 hafta Önce

Mahir: Kısa Hikaye

Mahir: Kısa Hikaye – Yüzüğü alınca “Evet!” der sandım. – “Hayır” mı dedi? – Hayır. Yani hayır demedi. Evet de...

Hayat: Zinciri Atmış Bisikleti Sürmek Hayat: Zinciri Atmış Bisikleti Sürmek
Deneme1 hafta Önce

Hayat: Zinciri Atmış Bisikleti Sürmek

Raziye Ayhan’ın Hayat: Zinciri Atmış Bisikleti Sürmek İki kişilik bir masada yalnız başıma oturuyordum , kimi zaman bu sayı çoğalıyor,...

Okunması Gereken Kitaplar #1 Okunması Gereken Kitaplar #1
Edebiyat1 hafta Önce

Okunması Gereken Kitaplar #1

Okunması Gereken Kitaplar listemiz zamanla güncellenecektir. Bu listedeki kitaplar tamamen yazarın istediği sırayla düzenlenmiş ve herhangi bir “en iyi” sırasını...

Ülkü Tamer: Şans Tanımamız Gereken Şair #8 Ülkü Tamer: Şans Tanımamız Gereken Şair #8
Edebiyat1 hafta Önce

Ülkü Tamer: Şans Tanımamız Gereken Şair #8

Ülkü Tamer: Şans Tanımamız Gereken Şair Şans Tanımamız Gerekenler listesinde artık şairlerimizde var. Biliyorsunuz ki Şans Tanımamız Gereken Şair listemizin...

yunan Tanrıları - wikikultur.com yunan Tanrıları - wikikultur.com
Yunan Mitolojisi2 hafta Önce

Yunan Tanrıları: Yunan Mitolojisinde 30 Yunan Tanrısı Listesi

Yunan Mitolojisinde Yunan Tanrıları Listesi Yunan Mitolojisi hayal gücümüzü her zaman heyecanlandırmıştır. Güçlü Yunan Tanrılarının destansı hikayeleri, yıllar boyunca sayısız...

Arkeoloji2 hafta Önce

Lirik Şiirin Kraliçesi Sappho ve Sappho’yu Bizimle Tanıştıran Cevat Çapan

Bu yazımızda Lirik Şiirin kraliçesi Sappho’yu ve onun “Nedir Gene Deli Gönlünü Çelen” isimli şiir kitabının çevirmeni Cevat Çapan’ı ele...

Kesmeşeker: Şans Tanımanız Gereken Sanatçı #15 Kesmeşeker: Şans Tanımanız Gereken Sanatçı #15
Müzik2 hafta Önce

Kesmeşeker: Şans Tanımanız Gereken Sanatçı #15

Şans tanımamız gereken sanatçılar listesinde sanatçı topluluğu olan Kesmeşeker var. Geçen yazımızda Grup Seksendört yer almıştı. Bu yazımızda ise güzel...