Bize Ulaş!

Edebiyat

Simurg Efsanesi: Simurg Nedir? Simurg Kuşu ve Simurg Destanı

Avesta’daki Saêna kuşu, kuşların sultanı Simurg; Bilgi Ağacı’nın dallarında yaşayan ve her şeyi bilen bir bilgeymiş. Gözyaşlarıyla şifa dağıtan Simurg ölümünün yaklaştığını anladığında, ona meydan okuyup kendini yakarak kül olduktan sonra kendi küllerinden yeniden dirilirmiş.

Paylaşılma Tarihi :

,

Simurg Nedir?

Daha yüksek metafizik olaylardan fiziksel bedene ve ilahi şifa enerjisine, bütünsel şifa sürecinin metafiziksel yorumuna inanmanın, tarihte sembolik birçok karşılığı vardır. İnsan, tarih boyunca karşılaştığı zorluklara karşı çaresiz hisseden ve Yaradan’a ulaşamadığı için, ister Tanrı, ister insan, ister hayvan olsun, doğaüstü yaratıklardan hayali yardım ummuştur. Hayvanların farklı organları ile tasarlanan bu hayali ve tuhaf yaratıklar, sosyal inanç ve fikirler çerçevesinde ortaya çıkmış, doğaüstü olanı betimlemek için edebiyat ve sanat eserlerinde kullanılmıştır.

Kaderini yöneten fantastik yaratıklara atıfta bulunan insan, bunlardan bazılarına ölümsüzlük, mucizevi tedavi, canlanma ve yeniden doğuş gibi tıp sembolleri olarak anlam vermiştir. Kocaman bir yırtıcı kuş olduğu düşünülen, var olmayan ancak henüz bir adı olan Simurg . Bu kuşun tüyünü elde edenlerin evrenin en büyük sırrına ve ölümsüzlüğe ulaşabileceğine inanılıyordu. Simurg Nedir sorusuna ise şöyle bir cevap verebiliriz. 

Simurgh, Orta Doğu’da farklı kültürlerde farklılık gösterir. Simurgh kavramının köken olarak genellikle Farsça olduğu bilinmesine rağmen, onunla ilgili mitoloji tarihin çok eskilere dayanır. Pers mitolojisine göre Simurg , Elburz Dağı’nın hayali Kafinde, ölümsüzlük iksirinin tohumlarını içeren Gaokerena ağacının tepesinde yaşıyordu. Bu ,Hint mitolojisindeki Garuda kuşuna benziyor. Simurgh kavramıyla ilgili diğer bazı benzer mitler eski Çin, Mısır ve Yunan mitolojilerinde de sıkça karşımıza çıkar.

Simurg Efsanesi

İslam öncesi Türk kültürü döneminden var olan mitolojik kuşlar, sembolik ifadesini koruyarak, Türk edebiyatında ve sanatında tekrar tekrar ortaya çıkarak toplumun hafızasında yaşadılar. Orta Asya ve Orta Doğu mitolojilerinde kara kuş veya kartal motifi ve üzerinde tünediği hayat ağacı, Hint mitolojisi Garuda’nın Budizm ve Maniheizm üzerinden etkisi ve Zümrüt-u Anka denilen simurgh ile ilgili semboller Araplar ve Müslüman Türkler tarafından doğaüstü ile kurulan ilişkiyi sürdürmüş, Selçuklu ve Osmanlı Türk kültürlerinde totemik  olarak varlığını sürdürmüştür.

Simurg Efsanesi: Simurg Nedir? Simurg Kuşu ve Simurg Destanı

Simurg Efsanesi: Simurg Nedir? Simurg Kuşu ve Simurg Destanı

Sanat ve edebiyatta önemli bir sembol olarak karşımıza çıkan simurg efsanesi, Türk-İslam kültüründe iki şekilde anlatılmış ve örneklenmiştir. Biri iyiliğin sembolüdür ve İslam öncesi Türk inancındaki iyi ruh fikrine eşdeğerdir ve bu da anlatacağımız efsaneye karşılık gelmektedir. Diğeri ise kötülüğün sembolüdür. Çin ve Hint sanatının hayvan resimlemesinden etkilenen İslam öncesi Türk sanatı, Anadolu Türklerinin sunduğu efsaneyle benzer bir şekilde birleştirilerek kullanılmaya başlanmıştır.

Ortadoğu ve Türk Mitolojisinde Simurg Kuşu

Kutsal kayın ağacının tepesine konan kartal ya da yırtıcı kuşlar, İslam öncesi Türk kültüründe Cennetin Tanrısının sembolleriydi. Örneğin, iki başlı kuş Semruk. Ya da konumuz olan ve Kaf dağının zirvesinde yaşadığına inanılan Simurg gibi. 

Eski ve İslami dönemlerin bazı ünlü şahsiyetleri simurg kuşu ile bağlantılı olarak Osmanlı Türk sanatına ve edebiyatına da yansımıştır. Örneğin, on yedinci yüzyıldan kalma Falname adlı büyük bir fal kitabında falcıların kullanımı için Türkçe yazılmış bir illüstrasyonda, Hipokrat çağdaş bir Osmanlı kostümü giymiş, Kaf dağına giderken tasvir edilmiştir.

Bir başka ilginç örnek ise Kaf dağına giderken simurg kuşu üzerinde resmedilen Peygamberin amcası Hazret-i Hamza’dır . Osmanlı döneminde Türk hikâyeciler tarafından anlatılan çok popüler bir hikâye olduğu için bu illüstrasyon hikâyenin okunmasında kullanılmıştır. Hamza’nın hayatı ve İslam’ı ilerletme mücadelesi hakkındaki hikayeler, tarih boyunca mucizevi olaylarla dolu fantastik bir macera özelliği kazandırılmıştır.

Selçuklu ve Osmanlı Türk sanatında, İslam’dan önceki diğer figürler gibi, simurgh da soyut düşünceyi temsil etmeye devam etti, ancak İslam tasavvufu bağlamında Müslüman bireyin aradığı inanç gücünü temsil edecek. Müslüman sanatçı, İslam öncesi dönemin figürlerini çizmekten yavaş yavaş uzaklaşırken, zamanla simurg, yıllar içinde değişen bir figür olarak stilize bitki illüstrasyonları arasında kalmaya devam etti.

 

Fazla uzatmadan efsaneye geçelim.

Simurg Destanı

Avesta’daki Saêna kuşu, kuşların sultanı Siimurg; Bilgi Ağacı’nın dallarında yaşayan ve her şeyi bilen bir bilgeymiş. Gözyaşlarıyla şifa dağıtan Simurg ölümünün yaklaştığını anladığında, ona meydan okuyup kendini yakarak kül olduktan sonra kendi küllerinden yeniden dirilirmiş.

Kalın tüylü ve büyük kanatları, oldukça uzun ömürlü, kartaldan biraz büyük Simurg’a, Ortadoğu halkları Zümrüdü Anka, Yunan ve batı Phoenix diyerek onun varlığına inanırlarmış. Herkesin göremeyeceği onu görenlerin ise mutluluğa uzanacağı söylentileri alıp başını gitmiş.
Kuşlar da Simurg’a inanır ve onun kendilerini kurtaracağını düşünürmüş. Kuşlar dünyasında her şey ters gittiğinde onlar da Symurg’u bekler dururlarmış. Ne var ki, Simurg ortada görünmedikçe kuşkulanır olmuşlar ve sonunda umudu kesmişler.

 

Simurg Efsanesi: Simurg Nedir? Simurg Kuşu ve Simurg Destanı

Simurg Efsanesi: Simurg Nedir? Simurg Kuşu ve Simurg Destanı


Derken bir gün uzak bir ülkede bir kuş sürüsü Siimurg’un kanadından bir tüy bulmuş. Siimurg’un var olduğunu anlayan dünyadaki tüm kuşlar toplanmışlar ve hep birlikte Siimurg’u görmeye karar vermişler.
Ancak Siimurg’un yuvası, etekleri bulutların üzerinde olan Kaf Dağı’nın tepesindeymiş. Oraya varmak için ise yedi dipsiz vadiyi aşmak gerekirmiş, hepsi birbirinden çetin yedi vadi… İstek, aşk, marifet, istisna, tevhid, şaşkınlık ve yokluk vadileri…


Kuşlar, hep birlikte göğe doğru uçmaya başlamışlar. İsteği ve sebatı az olanlar, dünyevi şeylere takılanlar yolda birer birer dökülmüşler. Yorulanlar ve düşenler olmuş. “Aşk denizi”nden geçmişler önce…”. “Ayrılık vadisi”nden uçmuşlar…”. “Hırs ovası”nı aşıp, “kıskançlık gölü”ne sapmışlar… Kuşların kimi “Aşk denizi”ne dalmış, kimi “Ayrılık vadisi”nde kopmuş sürüden… Kimi hırslanıp düşmüş ovaya, kimi kıskanıp batmış göle…


Önce Bülbül geri dönmüş, güle olan aşkını hatırlayıp;
Papağan o güzelim tüylerini bahane etmiş (oysa tüyleri yüzünden kafese kapatılırmış);
Kartal, yükseklerdeki krallığını bırakamamış;
Baykuş yıkıntılarını özlemiş;
Balıkçıl kuşu bataklığını…


Yedi vadi üzerinden uçtukça sayıları gittikçe azalmış. Ve nihayet beş vadiden geçtikten sonra gelen Altıncı Vadi “şaşkınlık” ve sonuncusu Yedinci Vadi “yokoluş”ta bütün kuşlar umutlarını yitirmiş. Kaf Dağı’na vardıklarında geriye, uçmayı ısrarla sürdüren otuz kuş kalmış.
Sonunda sırrı, sözcükler çözmüş: Mezopotamya halklarında “si”, “otuz” demektir. Murg” ise “kuş”.
Simurgh’un yuvasını bulunca ögrenmişler ki; “Siimurg – otuz kuş” demekmiş. Onların hepsi birer Siimurg’muş. 30 kuş, anlar ki aradıkları sultan kendileridir ve gerçek yolculuk, kendine yapılan yolculuktur.

 

Sağlıcakla…

 

Görsel Kaynakları: 

1.görsel için tıklayınız.

2. görsel için tıklayınız.

 

Mehmet Toprak’ın diğer yazılarına ulaşmak için tıklayınız.

Twitter hesabımız için tıklayınız.

Bu içerik 1155 kez okunmuştur

Kuruculuğunu ve genel yayın yönetmenliğini üstlendiği wikikultur.com'da makaleler ve içerikler üretiyor.

Yorum İçin Tıkla

Bir Cevap Yazın

Ekibimize Katıl!

yazar

Kısa Süreli İndirim

Son Yazılar

Meryem Meryem
Deneme43 dakika Önce

Meryem

MERYEM Büronun kapısının tıklatıldığını duyar gibi oldum. On saniye sonra tekrar iki kez tıklatıldığında ancak emin olabildim. “Buyurun!” diyerek kapıyı...

Ekofeminist Perspektifte Kadın-Doğa İlişkisi Ekofeminist Perspektifte Kadın-Doğa İlişkisi
Sosyoloji21 saat Önce

Ekofeminist Perspektifte Kadın-Doğa İlişkisi

Ekofeminist Perspektifte Kadın-Doğa İlişkisi Feminizm, çeşitli alanlarda kadınların durduğu yeri anlamlandırmak ve haklı talepleri gerçekleştirmeleri için zemin oluşturmaktadır. Feminist düşünce,...

Fazıl Hüsnü Dağlarca: Şans Tanımamız Gereken Şair #18 Fazıl Hüsnü Dağlarca: Şans Tanımamız Gereken Şair #18
Biyografi1 gün Önce

Fazıl Hüsnü Dağlarca: Şans Tanımamız Gereken Şair #18

Şans Tanımamız Gereken Şair listemizin son yazısında Nilgün Marmara yer almıştı. Bu yazımızda ise sizlere Fazıl Hüsnü Dağlarca’yı tanıtacağız. Kendisi...

Yürümeye Övgü Yürümeye Övgü
Deneme2 gün Önce

Yürümeye Övgü

Yürümeye Övgü ”Niçin bu kadar iyi yürüyüşçüyüm?” diye kendi kendine soran Batı dünyasının en büyük filozoflarından biri sayılan Nietzsche, kendi...

Henri Matisse ve The Desert: Harmony in Red Henri Matisse ve The Desert: Harmony in Red
Kültür&Sanat2 gün Önce

Henri Matisse ve The Desert: Harmony in Red

Henry Matisse ve The Desert: Harmony in Red “Yaratıcılık, cesaret ister” sözünün sahibi, 20.yy ressamlarından Henri Matisse kimdir? Henri Matisse,...

Barış Kocatürk Röportajı | 16 Soruda Barış Kocatürk Barış Kocatürk Röportajı | 16 Soruda Barış Kocatürk
Müzik3 gün Önce

Barış Kocatürk Röportajı | 16 Soruda Barış Kocatürk

Barış Kocatürk Röportajı | 16 Soruda Barış Kocatürk Wikikültür için röportaj veren Barış Kocatürk’e çok teşekkür ederiz. SORU 1) Merhaba;...

Arka Sokaklar'a Ne kadar Hâkimsin? Arka Sokaklar testi Arka Sokaklar'a Ne kadar Hâkimsin? Arka Sokaklar testi
Quiz&Test4 gün Önce

Arka Sokaklar’a Ne kadar Hâkimsin? Arka Sokaklar Testi

Arka Sokaklar’a Ne kadar Hâkimsin? Arka Sokaklar Testi Arka Sokaklar, Türkiye’nin en uzun soluklu dizilerinden birisi olma özelliğine sahip olmasıyla...

Sylvia Von Harden Portresi: Bir Otto Dix Şaheseri Sylvia Von Harden Portresi: Bir Otto Dix Şaheseri
Kültür&Sanat4 gün Önce

Sylvia Von Harden Portresi: Bir Otto Dix Şaheseri

Bu yazımda sizlere Otto Dix ve onun en önemli eserlerinden olan Sylvia Von Harden portresinden bahsetmek istiyorum. Tablodan önce Otto...

WK Haftalık Genel Kültür Testi #24 WK Haftalık Genel Kültür Testi #24
Quiz&Test5 gün Önce

WK Haftalık Genel Kültür Testi #24

Haftalık Genel Kültür Testi ile tekrardan karşınızdayız.10 sorunun doğru cevabını bulabilecek misin? Her konudan genel kültür soruları için bağlantıya tıklayın...

Haftalık Yazar Kitap Eşleştirme Testi #21 Haftalık Yazar Kitap Eşleştirme Testi #21
Quiz&Test6 gün Önce

Haftalık Yazar Kitap Eşleştirme Testi #21

Yazar Kitap Eşleştirme Testi serimizin yirmi birincisi ile karşınızdayız. 10 eserin gerçek sahibini bulabilecek misin? Edebiyat severler, kitap kurtları, şiir...

Son Zamanların En İyi Ücretsiz Mobil Oyunları Son Zamanların En İyi Ücretsiz Mobil Oyunları
Teknoloji6 gün Önce

Son Zamanların En İyi Ücretsiz Mobil Oyunları

Son Zamanların En İyi Ücretsiz Mobil Oyunları   Geçtiğimiz yıllarda mobil oyun sektörü oldukça gelişti. Oyuncular artık telefon gibi mobil cihazlarından...

Yeditepe İstanbul: Şans Tanımamız Gereken Türk Dizisi #3 Yeditepe İstanbul: Şans Tanımamız Gereken Türk Dizisi #3
Sinema&Dizi1 hafta Önce

Yeditepe İstanbul: Şans Tanımamız Gereken Türk Dizisi #3

Bu hafta listede Yeditepe İstanbul var. Şans Tanımamız Gerekenler listesinde bir önceki Türk dizimiz İçerde idi. Biliyorsunuz ki daha önce...

Kierkegaard Düşüncesinde 'Korku ve Titreme' Kierkegaard Düşüncesinde 'Korku ve Titreme'
Felsefe1 hafta Önce

Kierkegaard Düşüncesinde ‘Korku ve Titreme’

Kierkegaard Düşüncesinde ‘Korku ve Titreme’ Kierkegaard ve sistem olarak düşünce eleştirisinin temelini oluşturan varoluşçu felsefe alanında bilinen önemli bir filozoftur....

Nilgün Marmara: Şans Tanımamız Gereken Şair #17 Nilgün Marmara: Şans Tanımamız Gereken Şair #17
Biyografi1 hafta Önce

Nilgün Marmara: Şans Tanımamız Gereken Şair #17

Şans Tanımamız Gereken Şair listemizin son yazısında Sabahattin Kudret Aksal yer almıştı. Bu yazımızda ise sizlere Nilgün Marmara’yı tanıtacağız. Kendisi...

Doğa, Aşk ve Edebiyat Doğa, Aşk ve Edebiyat
Deneme1 hafta Önce

Doğa, Aşk ve Edebiyat

Doğa, Aşk ve Edebiyat Gülümser mi bir ağaç insana, yaprağıyla birlikte? Gülümser! Sahteliğin olmadığını anlarsın, gerçek aşkın doğada olduğunu anlayıncaya...

Gülseren Budayıcıoğlu Kitapları | Okunması Gereken Kitaplar #2 Gülseren Budayıcıoğlu Kitapları | Okunması Gereken Kitaplar #2
Edebiyat1 hafta Önce

Gülseren Budayıcıoğlu Kitapları | Okunması Gereken Kitaplar #2

Yazıya başlamadan önce Gülseren Budayıcıoğlu kitapları Madalyonun İçi (2004), Günahın Üç Rengi (2008), Hayata Dön (2011), Kral Kaybederse (2015), Kral...

Kripto Para Kazanmaya Başla