Sokrates Neden Demokrasiden Nefret etti?

avatar

MEHMET TOPRAK

  • e 1

    Mutlu

  • e 0

    Eğlenmiş

  • e 0

    Şaşırmış

  • e 0

    Kızgın

  • e 0

    Üzgün

socrates

Sokrates ve Demokrasi

Eskiden demokrasiyi çok önemli addederdik. Ve bunun bir uzantısı olarak onu var eden medeniyeti yani eski Atina’yı. Partenon neredeyse demokrasi için eş anlamlı bir kelime oldu. Bu yüzden Antik Yunan’ın büyük başarılarından birinin, felsefenin, diğer büyük başarısı olan demokrasiye kuşkulu bakması şaşırtıcı.

Eflatun’un diyaloglarında, Yunan felsefesinin kurucu atası olan Socrates, demokrasiye oldukça şüpheci yaklaşmaktadır. Devlet’in altıncı bölümünde Eflatun, Socrates’i, Adeimantus isimli bir karakter ile karşılıklı bir konuşma içerisine girmiş ve ona, demokrasinin kusurlarını, demokrasiyi bir gemiye benzeterek anlatmaya çalışmış gibi resmeder.

Sokrates Neden Demokrasiden Nefret etti? wikikultur.com

Sokrates Neden Demokrasiden Nefret etti?

Socrates Adeimantus’a ‘’Eğer bir gemi içerisinde seyahat etseydin’’ der, ‘’Kimin geminin başına geçeceğine, kimlerin karar vermesini tercih ederdin?’’ ‘’Herkese bu konuda fikri sorulmalı mı, yoksa sadece gemiciliğin kuralları ve gereklilikleri konusunda eğitim almış olan insanlara mı?’’

Adeimantus ‘’Tabi ki ikincisi’’ der.  ‘’O zaman’’ diye karşılık verir Socrates, ‘’Neden yaşı tutan herkesin, ülkeyi kimin yöneteceğini seçme yetkisinin olduğunu düşünüyoruz?’’

Socrates’i burada parmak bastığı nokta, seçimde oy kullanmanın rasgele bir sezgi değil, bir yetenek olduğu ve her yetenek gibi bunun insanlara sistematik bir şekilde öğretilmesi gerektiği.

İnsanların herhangi bir eğitim almadan oy vermesine izin vermek, rasgele birini, fırtınalı bir havada Sisam’a (Yunanistan’da bir yer) giden bir kadırgada yapmak kadar sorumsuzca

Socrates oy verenlerin ‘aptallığının’ korkunç sonuçlarını ilk elden gördü.

Milattan önce 39 yılında filozof, Atina gençliğini bozmak gibi uydurma bir suçtan mahkeme karşısına çıkartıldı. 500 Atinalı’dan oluşan jüri davayı değerlendirmek içi çağrıldı. Ve ufak bir farkla Filozof suçlu bulundu. (%52-%48)

Sokrates Neden Demokrasiden Nefret etti? wikikultur.com

Sokrates zehir içiyor

Verilen ceza, düşünen insanlar için, en az Hristiyanlar için İsa’nın çarmıha gerilmesi kadar trajik.

Baldıran otuyla idamdı cezası.

En önemlisi Sokrates normal anlamda elitist değildi. Oy verme hakkının ufak bir azınlığa ait olması gerektiğini düşünmüyordu.

Israr ettiği şey, sadece, meseleleri enine, boyuna ve rasyonel olarak ele alabilenlerin oy verebilmesi gerektiğiydi.  

Biz entelektüel demokrasi ve doğuştan hak olarak gelen demokrasi arasındaki farkı unuttuk. Biz bilgelik ile oy hakkı arasında ilişki kurmadık.  Ve Sokrates bu durumda nereye götüreceğini çok iyi biliyordu.

Yunanlıların diğer her şeyden çok korktukları bir sisteme

Demagojiye…

Antik Yunanlıların da demagoglarla yaşadıkları kötü tecrübeler var.

Örneğin Alcibiades, zengin, karizmatik ve en önemlisi hitap yeteneği çok yüksek bir figür. Kendisi temel hürriyetleri tanımayan ve Sicilya’ya sonu kötü biten bir sefer düzenlemesiyle meşhur biri.

Sokrates Neden Demokrasiden Nefret etti? wikikultur.com

Sokrates ve Alcibiades

Sokrates, seçime gidecek insanların, basit cevaplara olan yönelimimizi rahatça istismar edeceklerini biliyordu.

İki seçim adayı arasındaki tartışmayı hayal etmemizi istemişti.

Bunlardan bir tanesini doktora diğerini ise şeker dükkânı sahibine benzetti.

Şeker dükkânı sahibi, rakibi olan doktor için diyecektir ki; ‘’Bakın bu adam size çok kötü şeyler yaptı. Canınızı yaktı, acı iksirler verdi ne yiyip ne içeceğinize karıştı. Size hiçbir zaman benim yaptığım gibi, ziyafet sunamayacak.’’

Burada, Sokrates bize dinleyicilerin tepkilerini sorar.

‘’Sizce doktor bu iddiaya efektif bir cevap verebilecek midir?’’ 

Gerçek cevap, ‘’Evet ben size meşakkat veriyorum ve isteklerinizi yapmamanızı söylüyorum. Ama bunu siz yardım etmek için yapıyorum.’’ 

Bu cevaba dinleyicilerin itimat ihtimali nedir? Sokrates’in demokrasiye karşı yaptığı bu uyarıyı tamamen yok saydık. Biz demokrasiyi çevresindeki eğitim sisteminin kaliteli olduğu kadar değil, mutlak iyi olarak düşünmeyi tercih ettik.

Bunun sonucu olarak çok fazla şeker dükkânı sahibini lider olarak seçtik.

Sağlıcakla…

Bu içerik 571 kez okunmuştur

  • Site İçi Yorumlar

En az 10 karakter gerekli