Bize Ulaş!

Türk Mitolojisi

Tanrıların Tanrısı: Kayra Han Türk Mitolojisi

Paylaşılma Tarihi :

,

İçerik: Tanrıların Tanrısı: Kayra Han Türk Mitolojisi

 

Kara Han (Kayra Han) – Türk Mitolojisi

Tanrıların en büyüğü ve en önde gelenidir. Her şeyin yaratıcısıdır. Mutlak üstünlüğü vardır. Göğün 17. katında oturur. Diğer Tanrıları da o yaratmıştır. Bu anlamda diğer Tanrıların kendisiyle kıyaslandığında, emirlerini yerine getiren veya verdiği görevleri yineleyen birer melek konumunda olduğu yaklaşımı yanlış olmayacaktır. Ancak İslam öncesi Türk kültüründe melek veya benzeri bir kavram yer almaz.

Bu sonuca yalnızca kıyaslama yapılarak ulaşılabilir. Evrenin yazgısını belirler. İyilik yönü ağır basar. Yeryüzünü yarattıktan sonra dokuz dallı bir ağaç (çam veya kayın) dikmiştir. Bu ağaç yerle göğü birbirine bağlayan yaşam ağacı “Uluğ Kayın”dır. İnsanların atası olan dokuz kişi bu ağacın dallarından türemiş ve dokuz boy (dokuz ırk) bu kişilerin soyundan ortaya çıkmıştır.

Kayra Han wikikultur.com

Tanrıların Tanrısı: Kayra Han Türk Mitolojisi

Tengre Kayra Han, Altaylılar’ın yanı sıra Ostyaklar ve Yakutlar gibi bazı Sibiryalı toplumların mitolojilerinde yüksek derecede bir tanrı olarak saygı duyulur. Altayların yaratılış efsanesinde dünyanın yaratıcısı olarak gösterilir. Kayra Han bu efsanede ayrıca tüm Tengricilikte yeraltı aleminin tanrısı olarak tanılan Erlik Han’a ceza olarak yeraltı aleminin tanrısı olma görevini verir. Bazen Göktanrı ile eşdeğer tutulur.

Kayra Han wikikultur.com

Kayra Han

Ülgen, Mergen ve Kızagan adlı üç oğlu vardır. Eski kaynaklarda verilen bilgilere göre Ülgen, iyilik ve bağışlayıcılığını yani merhametini; Kızagan, intikamını ve cezasını yani öfkesini; Mergen ise bilgelik ve hikmetini yani aklını temsil ederler. Görkemli bir varlığa sahiptir. Somut nitelemeler pek fazla yapılmamış ancak soyut yönü üzerinde daha çok durulmuştur. Ana ve Ata olarak (hem eril hem dişil, yani nötr olarak) tanımlandığı kaynaklar mevcuttur.

İnsan biçimli olarak pek fazla tasvir edilmez. Kışı yeryüzünde yazı gökyüzünde geçirir. Değişik renklerde yıldırım çaktırır. Onun yıldırımına çarpılan kişi şaman olur. Bazı batılı kaynaklarda Kuara (Kuğara) olarak geçer. Bu takdirde Urartulardaki Kuera ile bağlantılı görünmektedir.

Bulgarlarda da bu isimle rastlanır. Kuğara (Koğara)’nın Kayra Han ile farklı Tanrılar olduğunu öne süren görüşlerde vardır.

Kuruculuğunu ve genel yayın yönetmenliğini üstlendiği wikikultur.com'da makaleler ve içerikler üretiyor.

Okumaya Devam Et
Yorum İçin Tıkla

Bir Cevap Yazın

Türk Mitolojisi

Şahmeran Efsanesi

Paylaşılma Tarihi :

,

İçerik: Şahmeran Efsanesi

Mezopotamya topraklarında doğmuş, yıllarca anlatılagelmiş ve kültür mirasında kendine yer edinmiş; farklı bölgelerde, farklı anlatımlarla şu zamana kadar gelmiş olan ve kimi anlatılara göre; insanoğlunun kendisine yapılan iyiliğe karşın kötülükle karşılık vermesini anlatan ünlü bir şehir efsanesi olan; Şahmeran Efsanesi’nden bahsedeceğim bu yazımda sizlere.

  1. Şahmeran Nedir?
  2. Şahmeran Efsanesi
  3. Şahmeran Hamamı Nerededir?
  4. Özetle

Dilden dile anlatılan hikayelerle, yüz yıllık-bin yıllık meselelerle dolu Anadolu topraklarında önemli söylencelerden biri olan Şahmeran efsanesi genel olarak Güney Doğu Anadolu Bölgesine atfedilmekle birlikte, efsanenin Tarsus çıkışlı olduğu tahmin edilmektedir. Daha doğru bir tabirle şahmeran nerede yaşamış sorusunun gizemleri Tarsus’ta çözümlenebiliyor diyebiliriz. Peki Şahmeran nedir kısaca bir anlatalım.

Bu içerikte neler var?

ŞAHMERAN NEDİR?

Farsça kökenli olan “mara”n ya da “meran” kelimesi yılan anlamına geliyor. “Yılanların şahı” anlamına gelen “Şah-ı Meran’ın” halk arasında dilden dile söylenip birleşerek “şahmeran” olmuş halidir. Türk-İran mitolojisinde rastlanan akıllı ve iyicil olarak tanımlanan, bellerinden aşağısı yılan, üstü ise insan şeklindeki Meran adı verilen doğaüstü yaratıkların başında bulunan ve hiç yaşlanmayan, ölünce ruhunun kızına geçtiğine inanılan varlığa denilir. Efsanenin pek çok farklı versiyonu bulunmakla birlikte, temelde Şahmeran’ın insan başlı yılan gövdeli bir canlı oluşu ortak nokta olarak karşımıza çıkar. Kimi anlatılarda Şahmeran erkek iken kimilerinde de kadın başlı olarak tasvir edilmektedir. Ancak genellikle bu efsanelerin şahmeran kadın mı erkek mi sorusuna verilen yanıt; “acılı ve kin dolu bir anne” şeklindedir.

Şahmeran Efsanesi

Şahmeran Efsanesi

ŞAHMERAN EFSANESİ

Şahmeran ve birlikte yaşadığı ‘Meran’ adı verilen yılanlar yer altı ülkesinde yaşayan iyi ve merhametli canlılar olarak yaşamlarını sürdürmektedir. Efsaneye göre genç ve güzel bir kadın olan Şahmeran’ı hiçbir insan, canlı olarak görmemiştir.

Bir gün Cemşab adında fakir, odun satan bir genç; arkadaşlarıyla birlikte gezerken içi bal dolu bir mağarayı keşfetmiş ve içine girmek istemişlerdir. Sonrasında arkadaşları Cemşab’ı mağaradan balı alması için mağaranın dibine bir ip yardımı ile sallandırmışlardır. Cemşab balı almış fakat arkadaşları baldan daha fazla pay alabilmek için Cemşab’ı mağarada bırakmışlardır.

Kuyu gibi bir yerde karanlıkta tek başına kalan Cemşab, birden bir delikten sızan bir ışık görmüştür. Işığa doğru yönelmiş ve aydınlık yolu takip etmeye başlamıştır. Elindeki bıçağıyla kazarak deliği büyütmüş ve sonunda göz alıcı bir bahçeye girmiştir. Cemşab bu bahçede çeşit çeşit çiçekler, havuzlar ve çeşit çeşit yılanlar görmüştür.

Havuzun başında beyaz vücutlu bir yılan oturmaktadır ve bu yılan da yılanların şah’ı Şahmeran’dır. Cemşab, Şahmeran ile tanışıp onun güvenini kazanmıştır. Uzun yıllar Şahmeran’dan tıp ile ilgili pek çok bilgi edinmiştir. Şahmeran’ın Cemşab’a verdiği bilgiler insanların henüz bilmediği ilimlerdir. (Cemşab’a Lokman Hekim de denilmektedir.)

Uzun yıllar Şahmeran’ın yanında kalan Cemşab, bir süre sonra aile ve memleket özlemine dayanamayıp artık onun yanından ayrılmak istemiştir. Şahmeran Cemşab’ın gitmesini istememesine rağmen, Cemşab’ın kararlılığına karşılık, gitmesine izin vermiştir. Cemşab giderken, Şahmeran ona yerini asla kimseye söylememesini ve asla hamama girmemesi gerektiğini söylemiş ve o şartla Cemşab’ı salmıştır.

Çünkü onunla karşılaşıp da hamama giren kişinin vücudu yılan pullarıyla kaplanırmış. Cemşab sözünü tutmuş ve evine döndükten sonra kimseye olanlardan bahsetmemiştir. Döndükten sonra -herkes onu öldü bildiği için- nerede olduğunu yakın çevresi ısrarla sormuş fakat o bir cevap vermemiştir.

Cemşab, Şahmeran’ın yanından ayrıldıktan sonra, halk arasında dönemin hükümdarının hastalandığı haberi yayılmıştır. Bu hastalıktan kurtulmasının tek yolu ise Şahmeran’ın etini yemesidir. Hükümdarın veziri ise Şahmeran’ı bulmak için çeşitli çareler düşünmeye başlamış ve halkın arasında onu bulmaya çalışmıştır. Şahmeran ile bir kez karşılaşan bir insanın tüm vücudu pullarla kaplandığı için, bu durum vezir için bir ipucu olmuştur. Bu ipucundan yola çıkarak tüm halkı sıra sıra hamama davet etmiş ve bir kenardan gizlice onların yıkanmasını izlemiştir.

Sıra Cemşab’a geldiğinde, Şahmeran’ın yerini söylemese de vücudunun pullarla kaplı olduğunu gören vezir onu zorla konuşturmuş ve Şahmeran’ın yerini öğrenmiştir. Böylece vezir Şahmeran’a ulaşmıştır. Şahmeran çaresizce yakalanmış ve o sırada Cemşab ile karşılaşmıştır. Onun bu durumdan ne kadar mahçup olduğunu görmüş ve üzgün olduğunu fark etmiştir. Zorla konuşturulduğunun ve bunu asla isteyerek yapmadığını anlamıştır.

Şahmeran öleceğini anlamış ve ölmeden önce son kez Cemşab ile görüşmek istemiştir. Cemşab’a kendisini öldürdükleri zaman etini hükümdara yedirmesini, etini kaynatıp suyunu da vezire içirmesini sıkı sıkı tembihlemiştir. Şahmeran öldürülmüş ve Cemşab onun sözlerini uygulamıştır. Eti hükümdara yedirmiş ve hükümdar şifa bulup iyileşmiştir. Etin suyunu ise vezire içirmiş, vezir o anda yere yığılıp ölmüştür.

Şahmeran Efsanesi

Şahmeran Efsanesi

*Şahmeran Efsanesi’ne göre Şahmeran’ın yılanları olan Meranlar onun öldüğünü asla bilmemektedir. Hatta yılanlar şahlarının öldüklerini öğrendikleri takdirde, Tarsus’u yağmalayıp Şahmeran’ın intikamını almaya çalışacaklardır. Bazı rivayetlere göre ise Şahmeran’ın ölümünün asıl amacı insanların sağlığına kavuşması ve şifa bulması olarak yorumlanmış ve Lokman Hekim’in Şahmeran’dan pek çok tıbbi ilmi öğrendiği anlatıla gelmiş şehir efsanelerindendir.

**Ayrıca bildiğiniz gibi Yunan Mitolojisi’nde de Şahmeran’a benzer olan bir efsane olan ‘Medusa’ vardır. Perseus tarafından kafası kesilen Medusa tıpkı Şahmeran’a benzetilmektedir.

ŞAHMERAN HAMAMI NEREDEDİR?

Mersin’in Tarsus ilçesinde bulunan hamam, efsanevi Şahmeran’ın burada kesildiğine inanıldığından “Şahmeran Hamamı” adı taşımaktadır. Hamamın özelliğini ve Şahmeran’la ilgili efsanesi yörede ünlüdür. Kentin en işlek caddelerinden biri olan Adana Caddesi’nde üst tarafı insan alt tarafı yılan biçiminde ve gövdesini birçok küçük yılan saran Şahmeran anıtı dikilmiştir.

ÖZETLE

Bilindiği üzere yılan, özellikle Antik Yunan tanrıları başta olmak üzere, kimi tanrıların yeryüzündeki görünümü iken günümüzde de özellikle tıp biliminin sembolü olarak karşımıza çıkar. Antik dönemlerde hekimler, yılanın hem etini hem de derisini ilaç olarak kullanmışlardır. Şahmeran Efsanesi’nde de Şahmeran’ın bedenine 3 adet görev yüklenmiştir: “Kötüler için zehir, iyiler için şifa ve dünyayı daha yaşanabilir bir yer haline getirebilecekleri için bilgelik.” Şahmeran Efsanesi, yılandan çok insanın hikayesidir. İnsanın ihanetinin, yalpaklığının, çıkarcılığının ve güç hırsının hikayesidir. İnsanın karanlığı henüz çökmemişken varlık içinde yaşayan yılanların kaderinin beşerin gelişiyle nasıl bir dönüşüme uğradığının hikayesidir…

Yazarımızın diğer yazılarını okumak için tıklayınız.

Bizi Twitter’da takip etmek için tıklayınız.

Okumaya Devam Et

Türk Mitolojisi

Türk Mitolojisi | Bay Ülgen

Paylaşılma Tarihi :

,

Yazar :

İçerik: Türk Mitolojisi | Bay Ülgen

Bay Ülgen, Türk mitolojisinde (Tengricilik döneminde) Türklerin iyilik tanrısıdır. Tek Tanrı inancında Göktanrının oğlu ve Gök Aleminin Hükümdari olarak görülmüştür. Bai Ulgan, Ulgan gibi adlarla Sibirya kavimlerince de yaratıcı tanrı olarak anılır.Göğün on yedinci katında oturan Tengere Kayra Kan’dan ‘dönüşüm’ yoluyla yaratılan göksel üç tanrı sıralamasında ilk sırada yer alan ve göğün on altıncı katında oturduğuna inanılan, hava durumunu, verimliliği ve doğurganlığı yönettiği kabul edilen, sonraları işlevlenerek Göktanrı’nın yerini almıştır.

Türk Mitolojisi | Bay Ülgen wikikultur.com

Türk Mitolojisi | Bay Ülgen

Bay Ülgen göğün 16. katında Altın dağda ikamet eder ve altın bir taht üzerinde oturur. Tahtı ay ve güneşin ötesindedir. Ülgen, gök cisimlerini yönetir, yağmur yağdırır, gök gürültüsü ve yıldırımları da o gönderir. Tanrı Ülgen biri ak biri kara taşla gelerek ateşin nasıl yakılacağını insanlara öğretmiştir.


Eliade’ya göre gök gürültüsü ve şimşek tüm mitolojilerde gök tanrının silahıdır ve yıldırımıyla vurduğu yer kutsallık kazanır. Ülgen iyilik yapmayı sever. Ülgen’in kendisi, kızları ve oğulları insan şeklindedir.

Türk mitolojisinde, bazı kaynaklarda gök tanrı olduğu kabul edilen, yunan mitolojisindeki Zeus, İskandinav mitolojisindeki Thor ve Sümerlerdeki Anu tanrısına karşılık gelen, büyük ve ulu anlamında, bazen bay ülgen (ulu zengin) olarak ifade edilen tanrıdır.

Türk Mitolojisi | Bay Ülgen wikikultur.com

Türk Mitolojisi | Bay Ülgen



Altın kapılı sarayı ve altın tahtı bulunan ülgen, genellikle insan formunda tasvir edilir ve insan ile dünyanın yaratılışında baş rol oynar, atmosfer olaylarını düzenler ve yıldızları idare eder.

Yedi oğlu ve dokuz kızı vardır. Oğullarının adları; kara kuş, karşıt, buura-kan(veya pura kan), burça-kan, yaşıl-kan, baktı-kan(veya paktı kan) ve er kanım. Dokuz kızı ise akkızlar veya kıyanlar denilen esin perileridir.

Okumaya Devam Et

Yazarımız

Ekibimize Katıl!

yazar

Son Yazılar

1960’lı Yıllarda Varlıklı Olmak ve İsraf 1960’lı Yıllarda Varlıklı Olmak ve İsraf
Deneme4 saat Önce

1960’lı Yıllarda Varlıklı Olmak ve İsraf

1960’lı Yıllarda Varlıklı Olmak ve İsraf Dedem Ahmet Bey ve anneannem Sabiha Hanım 1962 yılında İstanbul Bostancı’da bahçeli, üç katlı,...

En iyi Animasyon Filmleri | En iyi 5 Animasyon Filmi En iyi Animasyon Filmleri | En iyi 5 Animasyon Filmi
Sinema&Dizi10 saat Önce

En iyi Animasyon Filmleri | En iyi 5 Animasyon Filmi

Keşfetmeniz için en iyi animasyon filmleri seçkisini sizler için hazırladık. Bunlarla ilgili büyüleyici birçok animasyon filmleri var. Bu, neredeyse imkansız olan...

Melih Cevdet Anday: Şans Tanımamız Gereken Şair #9 Melih Cevdet Anday: Şans Tanımamız Gereken Şair #9
Edebiyat1 gün Önce

Melih Cevdet Anday: Şans Tanımamız Gereken Şair #9

Şans Tanımamız Gerekenler listesinde artık şairlerimizde var. Biliyorsunuz ki Şans Tanımamız Gereken Şair listemizin son yazısında Ülkü Tamer yer almıştı....

Hasret Gültekin: Hasret Gültekin:
Müzik3 gün Önce

Hasret Gültekin: Şans Tanımanız Gereken Sanatçı #16

Hasret Gültekin Şans tanımamız gereken sanatçılar listesinde sanatçı olan Hasret Gültekin var. Geçen yazımızda Kesmeşeker yer almıştı. Bu yazımızda ise...

WK HAFTALIK GENEL KÜLTÜR TESTİ #11 WK HAFTALIK GENEL KÜLTÜR TESTİ #11
Quiz&Test4 gün Önce

WK HAFTALIK GENEL KÜLTÜR TESTİ #11

Haftalık Genel Kültür Testi ile tekrardan karşınızdayız. Her konudan genel kültür soruları için bağlantıya tıklayın ve kültür seviyenizi ölçün.   Genel kültür testi...

Steam Ödülleri 2020 Steam Ödülleri 2020
Teknoloji5 gün Önce

Steam Ödülleri 2020

Steam Ödülleri 2020 Adaylık Komitesi Steam artık bir gelenek hâline gelen ödüllerini her zaman olduğu gibi bu sefer de kullanıcılarına...

Mısır Mitolojisi: Yaratılış, Tanrılar, Tanrıçalar ve Yaratıklar Mısır Mitolojisi: Yaratılış, Tanrılar, Tanrıçalar ve Yaratıklar
Mısır Mitolojisi6 gün Önce

Mısır Mitolojisi: Yaratılış, Tanrılar, Tanrıçalar ve Yaratıklar

Mısır Mitolojisi: Yaratılış, Tanrılar, Tanrıçalar ve   Mısır Tanrıları ve Tanrıçaları Tüm eski insanlar için dünya gizemle doluydu. Çevrelerindeki dünyada deneyimlediklerinin...

İçerik: Mitolojik Hikaye: Persephone ve Hades Hikayesi İçerik: Mitolojik Hikaye: Persephone ve Hades Hikayesi
Yunan Mitolojisi6 gün Önce

Mitolojik Hikaye: Persephone ve Hades Hikayesi

Persephone ve Hades Persephone ve Hades | Persephone, Demeter ve Zeus‘un kızıydı. Persephone büyüdükçe güzelliği de arttı. Yeraltı tanrısı Hades...

İçerik: Fransız Devrimi Nedir? Fransız Devrimi Nasıl ve Ne Zaman Başlamıştır? İçerik: Fransız Devrimi Nedir? Fransız Devrimi Nasıl ve Ne Zaman Başlamıştır?
Tarih7 gün Önce

Fransız Devrimi Nedir? Fransız Devrimi Nasıl ve Ne Zaman Başlamıştır?

Fransız Devrimi Fransız Devrimi, devrimle bağdaştırdığımız neredeyse her şeye sahipti; açgözlü hayaller, hırslı aristokratlar, yüksek vergiler, başarısız hasatlar, gıda kıtlıkları,...

Mahir: Kısa Hikaye Mahir: Kısa Hikaye
Edebiyat1 hafta Önce

Mahir: Kısa Hikaye

Mahir: Kısa Hikaye – Yüzüğü alınca “Evet!” der sandım. – “Hayır” mı dedi? – Hayır. Yani hayır demedi. Evet de...

Hayat: Zinciri Atmış Bisikleti Sürmek Hayat: Zinciri Atmış Bisikleti Sürmek
Deneme1 hafta Önce

Hayat: Zinciri Atmış Bisikleti Sürmek

Raziye Ayhan’ın Hayat: Zinciri Atmış Bisikleti Sürmek İki kişilik bir masada yalnız başıma oturuyordum , kimi zaman bu sayı çoğalıyor,...

Okunması Gereken Kitaplar #1 Okunması Gereken Kitaplar #1
Edebiyat1 hafta Önce

Okunması Gereken Kitaplar #1

Okunması Gereken Kitaplar listemiz zamanla güncellenecektir. Bu listedeki kitaplar tamamen yazarın istediği sırayla düzenlenmiş ve herhangi bir “en iyi” sırasını...

Ülkü Tamer: Şans Tanımamız Gereken Şair #8 Ülkü Tamer: Şans Tanımamız Gereken Şair #8
Edebiyat1 hafta Önce

Ülkü Tamer: Şans Tanımamız Gereken Şair #8

Ülkü Tamer: Şans Tanımamız Gereken Şair Şans Tanımamız Gerekenler listesinde artık şairlerimizde var. Biliyorsunuz ki Şans Tanımamız Gereken Şair listemizin...

yunan Tanrıları - wikikultur.com yunan Tanrıları - wikikultur.com
Yunan Mitolojisi1 hafta Önce

Yunan Tanrıları: Yunan Mitolojisinde 30 Yunan Tanrısı Listesi

Yunan Mitolojisinde Yunan Tanrıları Listesi Yunan Mitolojisi hayal gücümüzü her zaman heyecanlandırmıştır. Güçlü Yunan Tanrılarının destansı hikayeleri, yıllar boyunca sayısız...

Arkeoloji1 hafta Önce

Lirik Şiirin Kraliçesi Sappho ve Sappho’yu Bizimle Tanıştıran Cevat Çapan

Bu yazımızda Lirik Şiirin kraliçesi Sappho’yu ve onun “Nedir Gene Deli Gönlünü Çelen” isimli şiir kitabının çevirmeni Cevat Çapan’ı ele...

Kesmeşeker: Şans Tanımanız Gereken Sanatçı #15 Kesmeşeker: Şans Tanımanız Gereken Sanatçı #15
Müzik1 hafta Önce

Kesmeşeker: Şans Tanımanız Gereken Sanatçı #15

Şans tanımamız gereken sanatçılar listesinde sanatçı topluluğu olan Kesmeşeker var. Geçen yazımızda Grup Seksendört yer almıştı. Bu yazımızda ise güzel...