Bize Ulaş!

Astronomi

Güneş sisteminde 10 km’den büyük her şeyin haritası

Paylaşılma Tarihi :

,

İçerik: Güneş sisteminde 10 km’den büyük her şeyin haritası

Washington Üniversitesinde bir öğrenci dünya dışı alemlerin haritalarını yapıyor.

Uzay, Dünya’nın atmosferi dışında ve diğer gök cisimleri arasında yer alan, gök cisimleri hariç, evrenin geri kalan kısmındaki sonsuz olduğu düşünülen boşluğa verilen isimdir.

Peki Uzayın ne kadarını biliyoruz? | Her şeyin haritası

Aynı zamanda Tabletop Whale isimli bloğun da yaratıcısı da olan Eleanor Lutz ismini taşıyan bir biyoloji yüksek lisansı öğrencisi, uzaya olan hayranlığını, haritalar vasıtasıyla ortaya koyuyor. Lutz’un son projesi ‘’Uzayın Atlası’’ (Atlas of Space), güneş sistemi üzerine bir proje. Bu projede Lutz, NASA ve Amerikan Jeoloji Anketi gibi kurumlardan aldığı kamuya açık veri setlerini, yıldız takımları, asteroitler ve gezegenlerin canlı haritalarını çıkarmak için kullanıyor.

Lutz, Atlas of Space projesi için hazırladığı bütün görselleri, ilgilenenlere böyle haritaların nasıl yapılacağına dair ipuçlarıyla birlikte önümüzdeki birkaç hafta içinde yayınlamayı planlıyor. Bir gönderisinde yayınlayacağı haritalar arasında Dünya’daki mevsimler, Mars’ın jeolojisi ve güneş sisteminde 10 km’den büyük her şeyin yer aldığı haritalar olduğunu söylüyor

Kaynak: Tıklayın!

Bu içerik 452 kez okunmuştur

Kuruculuğunu ve genel yayın yönetmenliğini üstlendiği wikikultur.com'da makaleler ve içerikler üretiyor.

Okumaya Devam Et
Yorum İçin Tıkla

Bir Cevap Yazın

Astronomi

Beyaz Cüce ve Kara Cüce | Bir Yıldızın Sonu

Paylaşılma Tarihi :

,

Yazar :

Beyaz Cüce ve Kara Cüce | Bir Yıldızın Sonu

Beyaz Cüce ve Kara Cüce Kısaca Nedir?

Bir Beyaz Cüce ve Kara Cüce İllüstrasyonu

Beyaz cüceler küçük kütleli yıldızların (cücelerin) yakıtı bittikten sonra ölmesiyle ortaya çıkarlar. Kara cüceler ise beyaz cücelerin tamamen soğumuş halleridir. Bunun olması çok uzun sürdüğünden evrenimizde bu duruma gelmiş hiçbir yıldız yoktur. Not: Kara cücelerle kara delikleri karıştırmayınız lütfen. 😊

 Bir Yıldızın Sonu

Bir önceki yazımda yıldızların da bizler gibi doğup büyüdükten sonra öldüğünden bahsetmiştim ve henüz daha doğmadan ölen yıldızları yani kahverengi cüceleri ele almıştım. Yıldızların, bulutsu denilen gaz ve toz yığınlarında bir araya toplanan atomların yüksek basınç ve sıcaklık altında kaynaşarak füzyonu başlatmasıyla oluştuğunu söylemiştik. Bu toplanan kütle Jüpiter’in 90 katına (diğer bir deyişle 0.08 Güneş kütlesi) ulaşırsa füzyon dengeli şekilde devam edebiliyordu.

 

Bir yıldızın kütlesi onun kaderini belirler. 0.08 Güneş kütlesini aşmayı başarmış ama 8 Güneş kütlesinin altında kalmış yıldızlar kırmızı, turuncu, sarı cüceler ve ana kol üzerindeki diğer cüceleri oluşturur. Bizim yıldızımız Güneş ise G2V tipinde bir cücedir. Evet, 1.4 milyon kilometrelik devasa boyutuna rağmen Güneş bir cüce yıldızdır. Başka yıldızların ne kadar büyük olduğunu siz düşünün artık.

 

Bu yıldızların ana yakıtı hidrojendir. Çekirdekteki hidrojeni füzyona uğratarak enerji açığa çıkartırlar. Bu durumdayken yıldızın kütle çekimi ile radyasyon basıncı nedeniyle olan dışa doğru etkiyen kuvvet dengededir ancak bu denge zamanla bozulur. Hidrojenin füzyonu daha ağır element olan helyumu çıkartır. Helyumu füzyona uğratamadığı için, çekirdekteki hidrojeni biten yıldız çökmeye başlar ve sıcaklığı artar. Basıncın ve sıcaklığın artmasıyla yüzeye yakın olan hidrojen atomları da kaynaşmaya başlar ve sıcaklık gittikçe yükselir. Yıldızın kütle çekimine üstün gelen sıcaklık nedeniyle yıldızın yüzeyi genişler. Cüce dediğimiz yıldız kocaman kırmızı bir deve dönüşür ve kütlesine bağlı olarak birkaç milyon yıl öyle kalır. Bir gün bizim yıldızımız Güneş de bu evreye geldiğinde genişleyip bizi yutacaktır. Neyse ki bunun olmasına daha 5 milyon yıl var…

Beyaz Cücenin ve Kara Cücenin Oluşumu

Sızaklığı artan çekirdek artık helyumu füzyona uğratabilmektedir. Kısa bir süre daha helyumla beslendikten sonra artık helyum da biter ve çekirdeğin beslenebileceği yakıt kalmaz. Bu durunda yıldızın dış katmanları genişleyerek uzaya saçılır ve çekirdek de çökerek beyaz cüce haline gelir. Beyaz cüce haline gelen yıldızımızda artık füzyon yoktur, önceki halinden kalan sıcaklıkla ışık yaymaya devam ederler. Çökmeden ötürü boyutları küçülmüştür ancak yoğunlukları büyük ölçüde artmıştır. Örneğin beyaz cüce olan Sirius B yıldızının kütlesi bizim yıldızımız Güneş’in kütlesine eşit olduğu halde çapı yalnızca 5800 km’dir. Yoğunluğu hayal etmek için Güneş’i alıp kütlesini hiç kaybetmeden Dünya’nın yarı boyutuna kadar sıkıştırdığınızı düşünebilirsiniz.

İçerik: Beyaz Cüce ve Kara Cüce | Bir Yıldızın Sonu

Kırmızı devden artakalanlar, ortada ise bir beyaz cüce.

Beyaz cüceler yaklaşık 10 trilyon yıl daha bu şekilde ışık saçmaya devam ettikten sonra artık tamamen sönecek ve kara cüceye dönüşecekler. Ancak evrenimiz henüz 13.8 milyon yaşında olduğu için kara cüceye dönüşen olmadı henüz.

 

Kaynakça:

http://zebu.uoregon.edu/textbook/se.html

http://www.astronomy.ohio-state.edu/~jaj/Ast162/lectures/notesWL22.html

Safahan Başara’nın diğer yazıları için tıklayınız.

 

Bu içerik 1269 kez okunmuştur

Okumaya Devam Et

Astronomi

Uzay Çağrışımları

Paylaşılma Tarihi :

,

Yazar :

İçerik: Uzay Çağrışımları

Uzay Çağrışımları

Güne başlarken mutlaka duş alınması gerektiği kanısındayım. Fiziksel temizlik ve daha kolay uyanmak gibi çok güzel faydaları var ama bugün üzerinde duracağım nokta bunlar değil. Uyandığında duşa girmelisin çünkü banyodayken düşünür insan en yaratıcı fikirleri. Ayrıca bu faydanın yalnızca kültürel değil, evrensel olduğuna; İsviçreli bilim insanlarının bile sabah ilk işlerinin duş almak olduğuna neredeyse eminim.

Mesela bu yazıya da duştayken karar verdim, aceleyle (ayrıca küçük bir coşkuyla) çıktım ve ekranın başına oturup yazmaya başladım. Banyoların böyle üstün bir özelliğinin olmasının şüphesiz birçok sebebi vardır ama bunlardan en önemlilerinden bazıları; günlük hayatımız aksine vücudumuzla aramızda engel bulunmadan üryan bir şekilde temas halinde bulunabilmenin getirdiği özgürlük, gözlerini kapattığında hissettiğin boşluktaki sonsuzluk hissi ve suyun bilinçaltımızda uyandırdığı yaşama, üretme ve devam etme arzusudur. Bütün bunlar birlikte kafamızın içinde dönen koca bir nebula misali, fikirlerin yerli yersiz çağrışımlarla daha parlak bir hal alması ve git gide parlayarak göz alıcı bir hal almasıyla düşünceye dönüşür. İşte bu yüzden Ilık su saçlarından omuzlarına akarken sen kuru fasulyeyi atıştırmalık paketlerde fastfood olarak satma planları yaparsın.

İçerik: Uzay Çağrışımları

Aslında günlük hayatta da her şey farkında olmaksızın bu yerli yersiz çağrışımlarla ilgilidir. Kırmızı ışıkta durmuş yeşile dönmesini beklerken o kırmızılar ve yeşiller aniden elmaya dönüşebilir. (Ve aç bir yazar, yazmadan önce bir şeyler yemeyi tercih edebilir) Herkesin birbirinden bağımsız bir şeyleri bir şeylere çağrıştırdığı bu gezegende ise en yüce çağrışımlar, bizi uzaya çıkaracak büyüleyici seviyedeki teknolojik adımların temeli olanlardır. (Büyüleyici kelimesini seçmem, Arthur Charles Clarke’ın Clarke Kanunlarında bahsettiği ‘’Yeterince gelişmiş bir teknoloji, büyüden ayırt edilemez.’’ sözünden alıntı olmasından mütevellit.) Aslında şu başta bahsettiğim duştaki düşüncelerim de, duş başlığını uzay gemisine benzetmemden dolayı zihnimde gelişen Otostopçunun Galaksi Rehberi maceraları tadında bir yolculuğa çıkmamla başladı.

Önce banyoya düşen bu banyo boyu kadar gemiye binip aceleyle uzaya çıkıyorum ve ben gezegeni terk ederken tüm gezegen de üzerinde bulunan bütün dolar ve Euro kurlarıyla birlikte yok oluyor. Ardından tamamen sütlaçtan oluşmuş bir gezegene gidip öğle sıcağı gören tarafında kahvaltı yerine bu sütlaçtan yiyorum. Ardından kendimi yaşadığım karın ağrısını unutturacak bir uzay savaşında buluyorum. Lazerlerin arasından sıyrılmaya çalışırken arkada bir grup insanın (ya da humanoid demem daha doğru olur) Stargate halayına durduğunu fark edip can havliyle aralarına katılıyorum. Sadece dakikalar içerisinde kendimi evrenle bir olmuş, bütün varoluşsal sancılarımdan kurtulmuş bir sonsuzlukta buluyorum.

(Stargate Halayı, ayrıca Kalt bir bütün olarak üzerimde mentordan çok daha fazlası bir etkiye sahip olan kuruluş. Kendisinden ayrı bir yazıda uzun uzadıya bahsetme niyetindeyim.)

Tüm bu meditasyon tadındaki sonsuz evrenler ise sadece gözlerimi açmamla son buldu ne yazık ki. Neyse, yeni yolculuklar için bir sonraki sabah duşunu şimdiden iple çekmeye başladım.

 

Nebula fotoğrafı kaynak: https://tr.pinterest.com/pin/214202526001504346/

Kalt’ın kanalı: https://www.youtube.com/channel/UCB12vt2obajvkegtlpb_F8Q

Bu içerik 1571 kez okunmuştur

Okumaya Devam Et

Astronomi

Evrenin Soğuk Yıldızları | Kahverengi Cüceler

Soğuk yıldız nedir? | Yıldızlar, gece gökyüzümüzü süsleyen muazzam gök cisimleridirler. Bu yazımızda soğuk yıldızlardan bahsedeceğiz.

Paylaşılma Tarihi :

,

Yazar :

İçerik: Evrenin Soğuk Yıldızları | Kahverengi Cüceler

Kahverengi Cüce Nedir?

Yıldızlar, gece gökyüzümüzü süsleyen muazzam gök cisimleri. İçlerinde gerçekleştirdikleri reaksiyonlarla milyonlarca yıl boyunca ışık saçmaktadırlar. Yıldızlar da tıpkı bir insan gibi doğar, yaşlanır ve ölür. Aralarında bazıları vardır ki henüz yaşamına başlamadan ölür. Bu yazımızda da bu yıldızlardan, kahverengi cücelerden bahsedeceğiz.

soğuk yıldız nedir | wikikultur.com

 

Bir yıldızın hayatı gaz ve tozlardan oluşan bulutsularda başlar. Bulutsulardaki gaz toplaşır, basınç ve sıcaklık o kadar yükselir ki atomların çekirdekleri birbiriyle kaynaşır. Buna füzyon reaksiyonu denir. Bu aşama çok önemlidir çünkü yıldızın kaderi bu esnada belirlenir. Füzyonun başlaması ve devamının sürdürülmesi için gereken değer yaklaşık 90 Jüpiter kütlesidir. Toplaşan gaz kütlesi bu değerin altında olursa hayatına normal bir yıldız olarak devam edemez, bu yüzden kahverengi cücelere başarısız yıldız da denir. Kütlesi Jüpiter’in 60 ila 90 katı arasında olanlarda ise ilk birkaç milyon yıl döteryum füzyonu görülebilir ancak çekirdek yoğunluğu yüzünden füzyonun devamlılığı sağlanamaz ve durur. Peki bir kahverengi cüce ile gaz gezegeni arasındaki fark nedir? Cevap basit, aralarındaki devasa kütle farkı (alt sınır 10 Jüpiter kütlesi).

 

Astronomiyle uzaktan yakından ilgilenen herkes yıldız sınıflarını mutlaka duymuştur. O, B, A, F, G, K, M; bunlar hepinizin bildiği sıradan yıldız sınıfları. Genç kahverengi cüceler M sınıfında olmakla beraber diğerleri ise bunların devamı niteliğinde olan L, T ve Y sınıflarına ait. Fazla detaya girmeden bunlara bir göz atalım.

 

M sınıfındakiler 3500 ile 2100 kelvin yüzey sıcaklığına sahip manyetiksel olarak aktif genç kahverengi cücelerdir. L sınıfında molekülce zengin atmosferi olan kahverengi cüceler bulunur. Sıcaklıkları 2100 ile 1300 kelvin arasındadır. T sınıfına geldiğimizde daha soğuklarıyla karşılaşıyoruz, 1300 ile 600 kelvin arası. Spektrumları ise gaz gezegenlerinkiyle daha benzer. Y sınıfındakiler ise 600 kelvinden daha düşük bir sıcaklığa sahip. Daha küçük dedim ama ne kadar daha küçük? Bebekken ölmüş bu yıldızlar en fazla ne kadar daha soğuk olabilir? İşte şimdiye kadar keşfedilmiş, evrenin en soğuk yıldızları:

 

CFBDSIR 1458-10b isimli, bizden 75 milyon ışık yılı uzaklıkta çift yıldız sisteminde bulunan bu yıldızın yüzey sıcaklığı ne kadar mı? Sabahları kahvaltınızın yanında içtiğiniz bir fincan kahvenin sıcaklığı kadar, 97 celsius derece.

soğuk yıldız nedir | wikikultur.com

[2] CFBDSIR 1458-10b yıldızının örneklendirmesi (sağdaki)  / soğuk yıldız nedir

 

WISE 1828+2650 olarak adlandırılan başka bir yıldız ise 23 celsius sıcaklığında. Bu yıldız da diğer kahverengi cüceler gibi zamanla solmuş ve şu an zayıf kızılötesi ışıma yapıyor.

 

Güneş sistemimizin komşularından biri olan WISE J085510.83-071442.5 ise aşırı derecede soğuk. -48 ile -13 celsius derece arasında bir sıcaklığa sahip. Bize olan 7.2 milyon ışık yılı uzaklığıyla en yakın 4. sistem olma özelliğine sahip aynı zamanda.

soğuk yıldız nedir | wikikultur.com

[3] J085510.83-071442.5 yıldızının konumunu gösteren bir çizim. /soğuk yıldız nedir

 

Kaynakça:

 

Görsel Kaynakları:

 

Bu içerik 1576 kez okunmuştur

Okumaya Devam Et

Yazarımız

Ekibimize Katıl!

yazar

Son Yazılar

1960’lı Yıllarda Varlıklı Olmak ve İsraf 1960’lı Yıllarda Varlıklı Olmak ve İsraf
Deneme17 saat Önce

1960’lı Yıllarda Varlıklı Olmak ve İsraf

1960’lı Yıllarda Varlıklı Olmak ve İsraf Dedem Ahmet Bey ve anneannem Sabiha Hanım 1962 yılında İstanbul Bostancı’da bahçeli, üç katlı,...

En iyi Animasyon Filmleri | En iyi 5 Animasyon Filmi En iyi Animasyon Filmleri | En iyi 5 Animasyon Filmi
Sinema&Dizi24 saat Önce

En iyi Animasyon Filmleri | En iyi 5 Animasyon Filmi

Keşfetmeniz için en iyi animasyon filmleri seçkisini sizler için hazırladık. Bunlarla ilgili büyüleyici birçok animasyon filmleri var. Bu, neredeyse imkansız olan...

Melih Cevdet Anday: Şans Tanımamız Gereken Şair #9 Melih Cevdet Anday: Şans Tanımamız Gereken Şair #9
Edebiyat2 gün Önce

Melih Cevdet Anday: Şans Tanımamız Gereken Şair #9

Şans Tanımamız Gerekenler listesinde artık şairlerimizde var. Biliyorsunuz ki Şans Tanımamız Gereken Şair listemizin son yazısında Ülkü Tamer yer almıştı....

Hasret Gültekin: Hasret Gültekin:
Müzik4 gün Önce

Hasret Gültekin: Şans Tanımanız Gereken Sanatçı #16

Hasret Gültekin Şans tanımamız gereken sanatçılar listesinde sanatçı olan Hasret Gültekin var. Geçen yazımızda Kesmeşeker yer almıştı. Bu yazımızda ise...

WK HAFTALIK GENEL KÜLTÜR TESTİ #11 WK HAFTALIK GENEL KÜLTÜR TESTİ #11
Quiz&Test5 gün Önce

WK HAFTALIK GENEL KÜLTÜR TESTİ #11

Haftalık Genel Kültür Testi ile tekrardan karşınızdayız. Her konudan genel kültür soruları için bağlantıya tıklayın ve kültür seviyenizi ölçün.   Genel kültür testi...

Steam Ödülleri 2020 Steam Ödülleri 2020
Teknoloji6 gün Önce

Steam Ödülleri 2020

Steam Ödülleri 2020 Adaylık Komitesi Steam artık bir gelenek hâline gelen ödüllerini her zaman olduğu gibi bu sefer de kullanıcılarına...

Mısır Mitolojisi: Yaratılış, Tanrılar, Tanrıçalar ve Yaratıklar Mısır Mitolojisi: Yaratılış, Tanrılar, Tanrıçalar ve Yaratıklar
Mısır Mitolojisi7 gün Önce

Mısır Mitolojisi: Yaratılış, Tanrılar, Tanrıçalar ve Yaratıklar

Mısır Mitolojisi: Yaratılış, Tanrılar, Tanrıçalar ve   Mısır Tanrıları ve Tanrıçaları Tüm eski insanlar için dünya gizemle doluydu. Çevrelerindeki dünyada deneyimlediklerinin...

İçerik: Mitolojik Hikaye: Persephone ve Hades Hikayesi İçerik: Mitolojik Hikaye: Persephone ve Hades Hikayesi
Yunan Mitolojisi7 gün Önce

Mitolojik Hikaye: Persephone ve Hades Hikayesi

Persephone ve Hades Persephone ve Hades | Persephone, Demeter ve Zeus‘un kızıydı. Persephone büyüdükçe güzelliği de arttı. Yeraltı tanrısı Hades...

İçerik: Fransız Devrimi Nedir? Fransız Devrimi Nasıl ve Ne Zaman Başlamıştır? İçerik: Fransız Devrimi Nedir? Fransız Devrimi Nasıl ve Ne Zaman Başlamıştır?
Tarih1 hafta Önce

Fransız Devrimi Nedir? Fransız Devrimi Nasıl ve Ne Zaman Başlamıştır?

Fransız Devrimi Fransız Devrimi, devrimle bağdaştırdığımız neredeyse her şeye sahipti; açgözlü hayaller, hırslı aristokratlar, yüksek vergiler, başarısız hasatlar, gıda kıtlıkları,...

Mahir: Kısa Hikaye Mahir: Kısa Hikaye
Edebiyat1 hafta Önce

Mahir: Kısa Hikaye

Mahir: Kısa Hikaye – Yüzüğü alınca “Evet!” der sandım. – “Hayır” mı dedi? – Hayır. Yani hayır demedi. Evet de...

Hayat: Zinciri Atmış Bisikleti Sürmek Hayat: Zinciri Atmış Bisikleti Sürmek
Deneme1 hafta Önce

Hayat: Zinciri Atmış Bisikleti Sürmek

Raziye Ayhan’ın Hayat: Zinciri Atmış Bisikleti Sürmek İki kişilik bir masada yalnız başıma oturuyordum , kimi zaman bu sayı çoğalıyor,...

Okunması Gereken Kitaplar #1 Okunması Gereken Kitaplar #1
Edebiyat1 hafta Önce

Okunması Gereken Kitaplar #1

Okunması Gereken Kitaplar listemiz zamanla güncellenecektir. Bu listedeki kitaplar tamamen yazarın istediği sırayla düzenlenmiş ve herhangi bir “en iyi” sırasını...

Ülkü Tamer: Şans Tanımamız Gereken Şair #8 Ülkü Tamer: Şans Tanımamız Gereken Şair #8
Edebiyat1 hafta Önce

Ülkü Tamer: Şans Tanımamız Gereken Şair #8

Ülkü Tamer: Şans Tanımamız Gereken Şair Şans Tanımamız Gerekenler listesinde artık şairlerimizde var. Biliyorsunuz ki Şans Tanımamız Gereken Şair listemizin...

yunan Tanrıları - wikikultur.com yunan Tanrıları - wikikultur.com
Yunan Mitolojisi1 hafta Önce

Yunan Tanrıları: Yunan Mitolojisinde 30 Yunan Tanrısı Listesi

Yunan Mitolojisinde Yunan Tanrıları Listesi Yunan Mitolojisi hayal gücümüzü her zaman heyecanlandırmıştır. Güçlü Yunan Tanrılarının destansı hikayeleri, yıllar boyunca sayısız...

Arkeoloji1 hafta Önce

Lirik Şiirin Kraliçesi Sappho ve Sappho’yu Bizimle Tanıştıran Cevat Çapan

Bu yazımızda Lirik Şiirin kraliçesi Sappho’yu ve onun “Nedir Gene Deli Gönlünü Çelen” isimli şiir kitabının çevirmeni Cevat Çapan’ı ele...

Kesmeşeker: Şans Tanımanız Gereken Sanatçı #15 Kesmeşeker: Şans Tanımanız Gereken Sanatçı #15
Müzik1 hafta Önce

Kesmeşeker: Şans Tanımanız Gereken Sanatçı #15

Şans tanımamız gereken sanatçılar listesinde sanatçı topluluğu olan Kesmeşeker var. Geçen yazımızda Grup Seksendört yer almıştı. Bu yazımızda ise güzel...