Osmanlı’nın Son Demleri Ve Jön Türkler

Osmanlı’nın Son Demleri Ve Jön Türkler

24 Kasım 2019 1 Yazar: MEHMET TOPRAK
83 / 100 SEO Score

Kısa Özet

Jön Türkler, Osmanlı İmparatorluğu’nun son döneminde ortaya çıkan meşrutiyetçi ve Abdülhamit dönemine muhalif olan genç ve aydın kuşağa verilen isimdir. 

Genç Osmanlılar ve Kanun-ı Esasi

Genç Osmanlıların ve Mithat Paşa’nın etkisiyle 2. Abdülhamit döneminin hemen başında 1876 yılında ilk Osmanlı anayasası olan Kanun-ı Esasi ilan edilmişti. Sonraki yıl yapılan genel seçimlerle ilk Osmanlı parlamentosu olan Meclis-i Mebusan açıldı. Ancak 2. Abdülhamit bir yıl sonra Osmanlı-Rus Savaşını gerekçe göstererek anayasayı süresiz askıya aldı ve meclisi kapattı. Böylece 2. Abdülhamit’in otoriter yönetim dönemi başlamış oldu.

Osmanlı'nın Son Demleri Ve Jön Türkler 1

Meclis-i Mebusanın kapatılması ve sonrasında gelişen otokrat yönetim Genç Osmanlılar çevrelerinden 2. Abdülhamit’e karşı bir muhalefet ortaya çıkarmıştı. Ancak, örgütlü ve ciddi bir muhalefet hareketi ancak 1880’li yılların sonlarından itibaren başlamıştır.

2. Abdülhamit Dönemi Muhalefet

2. Abdülhamit’e muhalefet hem yurt içinde hem de Avrupa’da yapılıyordu. Ülke içerisinde gizli örgütler kuruluyordu. Avrupa ülkelerine kaçan muhalifler de geçmişteki Genç Osmanlılar hareketine benzer bir tarzda yurt dışından önemli bir muhalefet hareketi başlattılar. Muhalefet özellikle eğitimli yeni nesil gençler arasında taraftar buluyordu. Bunda 2. Abdülhamit döneminde modern eğitim kurumlarının gelişmesinin önemli bir etkisi vardır. Padişaha karşı muhalefette Askerî Tıbbiye, Harbiye, Harp Akademisi, Mülkiye, Mühendishane, Baytar Mektebi gibi okulların öğrencileri ve genç mezunları ön sırayı almıştı.

Bu muhalefet hareketi genel olarak Jön Türkler olarak isimlendirildi. 2. Abdülhamit’e muhalefet bayrağı açarak yurt içi veya yurt dışında Jön Türk hareketine katılanların pek çoğunu harekete geçiren temel saikin fikirsel olduğu açıktır. Gerek yurt içindeki gizli örgütlenmelere girenlerin, gerekse Avrupa ülkelerine giderek buradaki muhalefet hareketlerine katılanların büyük çoğunluğu ideolojik olarak meşrutî bir rejim taraftarı oldukları ve Abdülhamit’in otokrat iktidarına karşı oldukları için böyle bir eylemde bulunmuşlardır.

Jön Türklerin Tarih Sahnesine Çıkması

Jön Türk hareketinin ortaya çıkmasında siyasi ve fikirsel sebepler dışında başka faktörlerin de etkisi vardır. Örneğin, 1880’li yıllarda hükûmetin devlet harcamalarından tasarruf yapmak amacıyla memur ve ordu kadrolarını azaltması, yeni okullardan mezun olup, parlak bir gelecek ümit eden birçok kişinin açıkta kalmasına sebep oldu. Bu durumun oluşturduğu hayal kırıklıkları bu gençlerin muhalif hareketlere yönelmesini kolaylaştırmıştır.

Osmanlı Hanedanı içindeki anlaşmazlıklar ve menfaat çatışmaları da muhalefet hareketini besleyici sonuçlar verebiliyordu. Örneğin 1900’lü yılların başında Jön Türk hareketinin canlanması böyle bir gelişme sonunda olmuştur. 2. Mahmut’un torunu ve 2. Abdülhamit’in kardeşinin kocası olan Damat Mahmut Paşa Anadolu’da yapılacak demiryolu hattında Almanlara karşı İngilizleri destekliyordu. Padişahın onun istediğine karşı olarak Alman projesini seçmesi nedeniyle Paşa, 2. Abdülhamit’e muhalefet etmeye karar verdi ve “özgürlükçülük davasına sarıldı”. Avrupa’ya gelerek, Şubat 1902’de İngilizlerin mali desteğiyle Paris’te 1. Jön Türk Kongresi’ni topladı. Paşa’nın oğlu olan ve bu kongrenin toplanmasında önemli rol oynayan Prens Sabahattin de Jön Türk hareketinin önde gelen isimlerinden birisi olacaktır.

Sonuç

Sonuç olarak Jön Türk hareketi salt Meşrutiyet ve özgürlük arayışının sonucu olarak değil, iç ve dış siyasi ortamla ilgili pek çok farklı faktörün etkisi altında ortaya çıkmış ve gelişmiştir.

Diğer Tarih Yazıları İçin: Tıklayınız

Kaynak: https://tr.wikipedia.org/wiki/J%C3%B6n_T%C3%BCrkler

 

Reklamlar