Yemen’de Neler Oluyor? | Ortadoğu’da son durum

avatar

Salih Taşcı

  • e 0

    Mutlu

  • e 0

    Eğlenmiş

  • e 0

    Şaşırmış

  • e 0

    Kızgın

  • e 0

    Üzgün

yemen3 1

Bu içerikte neler var?

YEMEN’DE NELER OLUYOR

 

 Ülkece tehlikeli bir virüs ile karşı karşıya kaldığımız şu günlerde ne yazık ki gündeme dair ulaşabildiğimiz kaynaklar, basının tutumu nedeniyle, herkesçe beylik hale gelmiş haberlerle işgal edilmiş durumda. Tabii olarak basın politikasında önemli yer tutan okunma, izlenme ve tıklanma gerekliliği zaman zaman karşımıza böyle durumlar çıkarabiliyor.

 

Örnek olarak, halkın cinayetler konusunda hassas olduğu dönemlerde haber başlıklarına taşınan cinayet haberlerinin artmasını gösterebiliriz. Halbuki aylara göre cinayet istatistiklerinde bir değişiklik olmamıştı, o zamana kadar cinayetler halktan habersiz işlenmiş; emniyet bürolarında, duruşma salonlarında ve cezaevlerinde hak ettiğini bulmuştu.

Her türlü cinayette bir mazlum ve bir zalim vardı ama halk bu cinayetlerden sadece bir iki tanesine şiddetlenmeye meyil ediyordu. Bu şiddet basının işine geliyor ve politikası gereği şiddeti iyice körüklüyordu. Basın tıklanmasını cebine koyuyor, hukuk sistemi popüler davaya, davanın muadili herhangi bir dava gibi (olması gerektiği gibi) hüküm veriyor ve halk… Halk tedirgin, sinirli ve güvensiz kalıyor.

Basın yükümlü olduğu “halkı bilgilendirme” görevini -politikaları gereği- istemeden, fark etmeden (!) yerine getiremez oluyor ve gerisinde, belirtilen ruh halini bırakıyor. Belki de basın yahut başındakiler, bulunduğu konuma büyük zorluklar çekerek gelmiş bir baba gibi evlatlarını bilerek, isteyerek, acımasızca zorlukla karşılaştırıyor ve onlara birey psikolojisini yerle bir eden modern yaşam koşullarından dersler veriyordur.

Gündem hakkında bu kadar konuştuktan sonra yazımın bir gündem yazısından ziyade derleme ve bilgilendirme yazısı olduğunu üzüntüyle belirtmem gerekir.

 YEMEN

 Yemen resmi adı ile Yemen Cumhuriyeti, batıda Kızıldeniz, güneyde Aden Körfezi ve bunu kapsayan Umman Denizi, doğuda Umman Sultanlığı ve kuzeyde Suudi Arabistan ile sınırlı ülkedir. Başkenti San’a şehridir. Ülke nüfusu 2017 yılında 28,25 milyon olarak kaydedilmiştir.

Ülke ismi “Kabe’nin sağında” manasına gelen “‘iilaa yamin alqabila” söz dizisinden türemiştir.(Hacerü’l-esved taşının konumuna göre tayin edilen yön. Taşın bulunduğu köşe Kabe’nin önü olarak kabul edilir ve doğuya bakar. Dört köşe dört ana coğrafi yöne denk düşer.)

COĞRAFİ ÖZELLİKLER

Yemen’de Neler Oluyor? wikikultur.com

Yemen’de Neler Oluyor? | Yemen Haritası

Arap Yarımadasında bulunan ülkenin iki ülke ile sınırı bulunmakla birlikte bunlardan en uzunu Suudi Arabistan sınırıdır. Ülke arazisinin doğu yarısı geniş çöllerle kaplıdır ve tarıma elverişli toprağı yok denecek kadar azdır ama geniş meralar arazinin elle tutulur kısmını oluşturur. Ülkede nüfus mera arazilerinin bulunduğu batı Yemen’de yoğunlaşmış ve mevcut iç savaşta ülke batısında hüküm süren Husi yönetimi altındadır.

Genel doğal kaynakları balık, petrol (2015 verilerine göre kanıtlanmış petrol rezervi 3 milyar varil. Genel dünya rezervine kıyasla binde 2’lik orana sahip.), kaya tuzu, kömür ve çeşitli madenlerdir.

Bab’ül Mendep boğazı ülkedeki en stratejik bölgedir. Boğaz Hint Okyanusu ve Umman Denizini Kızıldeniz aracılığıyla Akdeniz ve Avrupa’ya bağlar. Boğazın batı yakası Cibuti Cumhuriyeti topraklarındayken doğu yakası Yemen topraklarındadır.

Ülkedeki su kaynaklarının kısıtlı olması, içme suyu sıkıntısı ve verimli arazi yokluğuna eşlik eden iç savaş ülkenin güncel sıkıntıları olarak kaydediliyor.

DEMOGRAFİ

Yemen halkı Yemenli olarak adlandırılır ve büyük çoğunluğu Araptır. Halkın %99.1’i Müslüman, kalan %0.9’luk dilim Hristiyan ve Yahudidir.

Şia mezhebine mensup olan kesim eski Kuzey Yemen (Yemen Arap Cumhuriyeti) topraklarında yoğunlaşmış durumdayken, toplam Müslüman nüfus içinde %35’lik yer kaplar. Kalan %65’lik dilimdeki Sünni nüfus eski Güney Yemen’in (Yemen Demokratik Halk Cumhuriyeti’nin) tamamını oluştursa da kuzeyde de nüfus yoğunluğu bulunur.

Okuma-yazma oranı tahmini olarak %65 olarak kaydedilmiştir. Nüfus artış hızının fazla olması ile birlikte bebek ölüm oranları da çok yüksektir. Yaş ortalaması 19.8 olarak kaydedilmiştir.

YEMEN TARİHİ

Yemen 1538 yılında, stratejik önem taşıyan Aden Körfezine hükmetmek isteyen Osmanlı tarafından alındı. Yemen vilayeti adı altında kurulan vilayetin ömrü çok uzun olmadı ve Osmanlı Yemen halkı tarafından vilayetten çıkarıldı. Bu dönemde vilayeti elinde tutmaya çalışan Osmanlı Devleti, Anadolu’dan Yemen’e çok sayıda asker sevkiyatı yaptı. Anadolu’dan Yemen’e gönderilen gençler hakkındaki malum halk türkümüz bu dönemde ortaya çıktı ve her okunuşunda yüreklerimize o kalıcı ruhiyetini işlemeye devam ediyor.

Yaklaşık 3 asır sonunda İngilizler Aden şehrine ayak basınca Osmanlı yeniden Yemen ile ilgilenmeye başladı ve 1872 de San’a şehrini de içine alan Yemen vilayeti yeniden kuruldu. 1911’de bir isyan ile Osmanlı yönetimi Kuzey Yemen’de zayıfladı ve Lozan Antlaşması ile yönetim tamamen son buldu.

11 yıl süren, parça parça kabile ve aşiret yönetimleri sonunda 1934 yılında Suudiler ile yapılan savaş sonunda Suudi Arabistan-Yemen sınırı son halini almış ve ülkede İngiliz sömürge bölgesi hariç toprak bütünlüğü sağlanmış oldu.

Çeşitli hakimiyet kavgalarının sonunda 26 Eylül 1962’de cumhuriyetçi subaylar tarafından gerçekleştirilen askeri darbe ve Mısır’ın desteği ile Yemen Arap Cumhuriyeti (Kuzey Yemen) kuruldu. Cumhurbaşkanı dönemin ordu komutanı Abdullah Sallal oldu. Kuzey Yemen’in kuruluşunun ardından Güneyde Ulusal Kurtuluş Cephesi kuruldu. İngiltere’ye karşı başlatılan direniş 1967’de Aden şehrinin kurtarılması ile son buldu ve 30 Kasım 1967’de Güney Yemen yönetimi kuruldu. Batıdan yeterli destek göremeyen yönetim sosyalist bloğa yakınlaştı ve Yemen Demokratik Halk Cumhuriyeti kurulmuş oldu. 1986 yılında Güney Yemen’de siyasi kriz patlak verdi ve iç savaş çıktı. Yaşanan iç savaş sonucunda 22 Mayıs 1990 yılında iki hükümet birleşerek Yemen Cumhuriyeti son halini almış oldu. 1993 yılında yapılan seçimle Ali Abdullah Salih (Kuzey Yemen eski Cumhurbaşkanı) Cumhurbaşkanı seçildi.

Yemen’de Neler Oluyor? wikikultur.com

Yemen’de Neler Oluyor?

Arap Baharı Yemene ulaşana kadar yönetimde kalan Ali Abdullah Salih’in yönetiminde yaşanan çoğu isyanın sonuncusu 23 Kasım 2011’de son buldu ve Ali Abdullah Salih makamını yardımcısı Abd Rabbuh Mansur al-Hadi’ye bıraktı.

Yönetime geçen Hadi Hükümeti’nin, ülkenin dış politika ve ekonomi sorunlarını çözemediğini bahane eden Şii Husiler Yemen Ordusu ile çatışmalara başladı. 21 Eylül 2014’te 4 gün süren kuşatma sonucunda başkent San’a Husilerin eline geçti. 2015’in ilk ayında Hadi hükümeti istifa etti. 2 ay içinde eski Cumhurbaşkanı Hadi ülkeyi terk etti ve aynı günlerde Suudi Arabistan Husiler üzerine hava saldırıları başlattı.

YEMEN İÇ SAVAŞI

Yaklaşık beş yıldır devam eden iç savaşta taraflar şu şekilde;

  1. Suud öncülüğündeki koalisyon güçleri, Meşru Hadi Hükümeti, BAE destekli güçler
  2. “İran destekli” Husiler
  3. El Kaide örgütü ve destekleyen aşiretler
Yemen’de Neler Oluyor? wikikultur.com

Yemen’de Neler Oluyor? | İç savaş haritası

Bir BM raporuna göre devam eden iç savaşta 8 milyon Yemenli geçim kaynağını kaybetmiş durumda.

Ayrı bir BM raporunda ise BAE, Suudi Arabistan ve Husilerin, Yemen’de savaş suçu işlediği konusunda yoğun deliller olduğuna değiniliyor.

yemen4

BM öncülüğünde kurulan Uluslararası Yemen Heyeti üyesi Melissa Parke:
– “(Resmi rakamların aksine) Çatışmaların doğrudan sonucu olarak ölen sivillerin gerçek sayısı on binlercedir.”
– “Şu an 24,1 milyon Yemenli, yani nüfusun yüzde 80’i sadece hayatta kalabilmek için insani yardıma muhtaç.”
– “(ABD, İngiltere ve Fransa) Bu ülkeler (Yemen’de) çatışan taraflara silah satışını durdurmalıdır.”
– “(BAE) Kadınlar da dahil tutuklulara işkence yapıyorlar. Bazı durumlarda da bu tutuklululara cinsel istismarlarda bulunuyorlar. BAE destekli güçlerin tecavüz vakalarını belgeledik.”

yemen5

Hazırlanan BM raporları Yemen’deki durumun yürek burkan halini gözler önüne seriyor. Fakat BM’nin, Yemen için görevlendirdiği heyetin 3 kişiden oluşması ve bu heyetin 2017 yılından bu yana sadece 2 rapor yayınlayabilmiş olması durumun vahametini daha da arttırmakta.

Baba, oğul, torun her nesil iç savaşlar ve isyanlar ile büyümüş Yemen’de halk yorgun, açlıktan ve susuzluktan kırılıyor, dünyaya sesini haykırmak istiyor ama haykıracak, sesini taşıyacak bir aracı bulamıyor.

Yemen’de olanlar iki BM raporu ve nadir bulunan haber kaynaklarında bahsedildiğine göre çığrından çıkmış durumda. Bu kaynaklar, bilmediğimiz ve Yemen hakkında kafa yormadıkça da bilemeyeceğimiz daha bir çok dehşet hikayesinin varlığına kanıt olarak karşımızda duruyor.

 

KAYNAKLAR

 

 

Bu içerik 185 kez okunmuştur

  • Site İçi Yorumlar

En az 10 karakter gerekli