Deja vu nedir? Bir Şeyi Daha Önceden Yaşamış Gibi Hissetiniz mi?

Deja vu nedir? Bir Şeyi Daha Önceden Yaşamış Gibi Hissetiniz mi?

10 Nisan 2020 2 Yazar: Edanur Özkan
87 / 100 SEO Score

Deja vu nedir?

Daha önce déjà vu yaşadınız mı?

 

Bir durum size tanıdık geldiğinde hissettiğiniz hayali bir histir. Bir restorandaki bir olay tam da hatırladığınız gibi tekrarlar. Dünya kareografisini kurduğunuz bir bale
gibi döner, fakat olaylar geçmişteki bir tecrübeye dayalı olamaz çünkü daha önce orada yemek yememişsinizdir.

İlk kez midye yiyorsunuz

o zaman neler oluyor?

Maalesef déjà vu’ nun tek bir açıklaması yoktur.

 

Nedenleri

Beynin, yorgunluk hissi veya başka nedenlerden dolayı bir görüntü, ses, vb. herhangi bir girdiyi, giriş anı sırasında algılayamamasından kaynaklanabilir. Beyin bu girdiyi algıladığında kişi bu olayı daha önce yaşadığı hissine kapılabilir.

Ayrıca, beynin sağ lobu ile sol lobunun milisaniyeden daha küçük bir zaman farkı ile çalışmasından da kaynaklanabilir. Bir taraf diğer taraftan önce algıladığı için, geç algılayan taraf bu olayın daha önce yaşanmış olduğu yanılsamasına kapılır. Bu durum sinir aksonlarındaki küçük bir sapmadan kaynaklanır. Yoğun miktarda alkol alımının ertesi sabahı (akşamdan kalma iken) gerçekleşme ihtimali yüksektir.

Araştırmalara göre insanların %50’den fazlası hayatlarında en az bir kere déjà vu durumunu yaşamıştır. İnsanların çoğu bir süre sonra, en son ne zaman déjà vu yaşadığını unutur.

Ancak bazı kişilerde bu olaylar onlara çok sıra dışı olduğundan dolayı yaşadıkları déjà vu’leri unutmayabilirler.

Deja vu nedir? Bir Şeyi Daha Önceden Yaşamış Gibi Hissetiniz mi? wikikultur.com

Deja vu nedir? Bir Şeyi Daha Önceden Yaşamış Gibi Hissetiniz mi?

Deja vu anlık bir deneyimdir ve farketmeksizin meydana gelir bu ise bilim adamlarının kayıt alıp incelemesini neredeyse imkansız kılar. Bilim adamları öylece oturup başlarına
gelmesini bekleyemez çünkü bu yıllar alır. Fiziksel bir belirtisi yoktur ayrıca araştırmalarda bir sezgi ya da his olarak tarif edilir. Bu somut kanıt eksikliği yüzünden yıllar geçtikçe artan spekülasyonlar olmuştur.

Emile Boirac’ın déjà vu’yu Fransızca “daha önce görülmüş” anlamına gelen bir terim olarak öne sürmesinden beri 40’tan fazla teori bu olayı açıklamaya çalışmıştır. Fakat beyin görüntüleme ve  bilişsel psikolojideki son gelişmeler araştırma alanını daraltmıştır. Şimdi, her biri için  aynı restoran sahnesini kullanarak bugünün en yaygın üç teorisini inceleyelim. Birincisi ikili işlemdir. Bir olaya ihtiyaç var.

Bir garsonun tabakları  düşürmesiyle başlayalım. Olay devam ettikçe beyninizin yarım küreleri bir  bilgi sağanağını işlemden geçirir: garsonun sallanan kolları, yardım çığlığı, makarnanın kokusu. Saniyenin binde birinde, bu bilgi kanallardan geçer ve tek bir an içerisine işlenir.

Çoğu zaman her şey eş zamanlı olarak kaydedilir. Fakat bu teori déjà vu’nun bu kanallardaki bilginin biraz geciktiğinde meydana geldiğini gösterir. Erişim zamanlarındaki farklılık beynin geç gelen bilgiyi bağımsız bir olay gibi yorumlamasına neden olur. Önceden kaydedilmiş an tekrar canlandığında daha önce yaşanmışlık hissi verir zira bir bakıma öyledir.

Sıradaki teorimiz halihazırdaki bir yanılgıdansa geçmişteki bir karışıklıkla ilgili. Yani hologram teorisi, bunu incelerken de şu masa örtüsünü kullanalım. Karelerine göz gezdirdiğinizde belirsiz bir anı beyninizin derinliklerinden yüzeye çıkar.

Teoriye göre, anılar hologram formunda kaydedildiği için böyle olur ve hologramlarda resmin bütününü görmek için tek bir parçası gerekir. Beyniniz masa örtüsünü geçmişten,  belki büyükannenizin evinden bir tanesiyle özdeşleştirmiştir. Fakat büyükannenizde gördüğünüzü hatırlamak yerine beyniniz eski anıları tanımlamadan toplamıştır.

Bu ise sizde aşinalık uyandırır ancak hatırlama yoktur. Bu restoranda daha önce bulunmamanıza rağmen bu masa örtüsünü görmüşsünüz ama tanımayı başaramıyorsunuz.

Şimdi bu çatala bakın.

Dikkat ediyor musunuz?

Son teorimiz “bölünmüş dikkat”; déjà vu dikkatimiz belli bir nesne tarafından dağıtılırken beynimiz bilinçaltında bir yerde gezdiği durumda oluşur der. Dikkatimizi topladığımızda, daha önce burada bulunmuş gibi hissederiz. Örneğin, şu anda çatala odaklandınız ve masa örtüsüne veya düşen garsona dikkatle bakmadınız. Beyniniz çevresel görüşünüzdeki her şeyi kaydetmesine rağmen, bunu bilinçli ayrımsamanın
çok altında yapar.

En sonunda odağınızı çataldan çektiğinizde sadece dikkat etmediğiniz için daha önce burada bulunduğunuzu sanırsınız. Bu üç teorinin üçü de déjà vu’nun
ortak özelliklerini taşısa da hiçbirisinin de bu durumun kesin sebebi olduğu ileri sürülemez. Yine de araştırmacılar ve mucitlerin bu anlık olayı yakalamak için
yeni yollar bulmasını beklerken bu anı kendimiz gözleyebiliriz. Ne de olsa déjà vu incelemelerinin çoğu ilk ağızdan bilgilere dayalı, o zaman neden biri sizinki olmasın?

Gelecek sefer déjà vu yaşadığınızda  bunu düşünmek için bir dakikanızı ayırın.

Dikkatiniz mi bölündü?

Bir yerde aşina olduğunuz
bir nesne mi var?

Sadece beyniniz yavaş mı çalışıyor?

Yoksa başka bir şey mi?

Bu makale 133 kez okunmuştur

Reklamlar