Bize Ulaş!

Bilim

Deja vu nedir? Bir Şeyi Daha Önceden Yaşamış Gibi Hissetiniz mi?

Daha önce déjà vu yaşadınız mı? Bir durum size tanıdık geldiğinde hissettiğiniz hayali bir histir. Bir restorandaki bir olay tam da hatırladığınız gibi tekrarlar. Dünya kareografisini kurduğunuz bir bale gibi döner, fakat olaylar geçmişteki bir tecrübeye dayalı olamaz çünkü daha önce orada yemek yememişsinizdir. İlk kez midye yiyorsunuz o zaman neler oluyor?

Paylaşılma Tarihi :

,

Deja vu nedir?

Daha önce déjà vu yaşadınız mı?

 

Bir durum size tanıdık geldiğinde hissettiğiniz hayali bir histir. Bir restorandaki bir olay tam da hatırladığınız gibi tekrarlar. Dünya kareografisini kurduğunuz bir bale
gibi döner, fakat olaylar geçmişteki bir tecrübeye dayalı olamaz çünkü daha önce orada yemek yememişsinizdir.

İlk kez midye yiyorsunuz

o zaman neler oluyor?

Maalesef déjà vu’ nun tek bir açıklaması yoktur.

 

Nedenleri

Beynin, yorgunluk hissi veya başka nedenlerden dolayı bir görüntü, ses, vb. herhangi bir girdiyi, giriş anı sırasında algılayamamasından kaynaklanabilir. Beyin bu girdiyi algıladığında kişi bu olayı daha önce yaşadığı hissine kapılabilir.

Ayrıca, beynin sağ lobu ile sol lobunun milisaniyeden daha küçük bir zaman farkı ile çalışmasından da kaynaklanabilir. Bir taraf diğer taraftan önce algıladığı için, geç algılayan taraf bu olayın daha önce yaşanmış olduğu yanılsamasına kapılır. Bu durum sinir aksonlarındaki küçük bir sapmadan kaynaklanır. Yoğun miktarda alkol alımının ertesi sabahı (akşamdan kalma iken) gerçekleşme ihtimali yüksektir.

Araştırmalara göre insanların %50’den fazlası hayatlarında en az bir kere déjà vu durumunu yaşamıştır. İnsanların çoğu bir süre sonra, en son ne zaman déjà vu yaşadığını unutur.

Ancak bazı kişilerde bu olaylar onlara çok sıra dışı olduğundan dolayı yaşadıkları déjà vu’leri unutmayabilirler.

Deja vu anlık bir deneyimdir ve farketmeksizin meydana gelir bu ise bilim adamlarının kayıt alıp incelemesini neredeyse imkansız kılar. Bilim adamları öylece oturup başlarına
gelmesini bekleyemez çünkü bu yıllar alır. Fiziksel bir belirtisi yoktur ayrıca araştırmalarda bir sezgi ya da his olarak tarif edilir. Bu somut kanıt eksikliği yüzünden yıllar geçtikçe artan spekülasyonlar olmuştur.

Emile Boirac’ın déjà vu’yu Fransızca “daha önce görülmüş” anlamına gelen bir terim olarak öne sürmesinden beri 40’tan fazla teori bu olayı açıklamaya çalışmıştır. Fakat beyin görüntüleme ve  bilişsel psikolojideki son gelişmeler araştırma alanını daraltmıştır. Şimdi, her biri için  aynı restoran sahnesini kullanarak bugünün en yaygın üç teorisini inceleyelim. Birincisi ikili işlemdir. Bir olaya ihtiyaç var.

Bir garsonun tabakları  düşürmesiyle başlayalım. Olay devam ettikçe beyninizin yarım küreleri bir  bilgi sağanağını işlemden geçirir: garsonun sallanan kolları, yardım çığlığı, makarnanın kokusu. Saniyenin binde birinde, bu bilgi kanallardan geçer ve tek bir an içerisine işlenir.

Çoğu zaman her şey eş zamanlı olarak kaydedilir. Fakat bu teori déjà vu’nun bu kanallardaki bilginin biraz geciktiğinde meydana geldiğini gösterir. Erişim zamanlarındaki farklılık beynin geç gelen bilgiyi bağımsız bir olay gibi yorumlamasına neden olur. Önceden kaydedilmiş an tekrar canlandığında daha önce yaşanmışlık hissi verir zira bir bakıma öyledir.

Sıradaki teorimiz halihazırdaki bir yanılgıdansa geçmişteki bir karışıklıkla ilgili. Yani hologram teorisi, bunu incelerken de şu masa örtüsünü kullanalım. Karelerine göz gezdirdiğinizde belirsiz bir anı beyninizin derinliklerinden yüzeye çıkar.

Teoriye göre, anılar hologram formunda kaydedildiği için böyle olur ve hologramlarda resmin bütününü görmek için tek bir parçası gerekir. Beyniniz masa örtüsünü geçmişten,  belki büyükannenizin evinden bir tanesiyle özdeşleştirmiştir. Fakat büyükannenizde gördüğünüzü hatırlamak yerine beyniniz eski anıları tanımlamadan toplamıştır.

Bu ise sizde aşinalık uyandırır ancak hatırlama yoktur. Bu restoranda daha önce bulunmamanıza rağmen bu masa örtüsünü görmüşsünüz ama tanımayı başaramıyorsunuz.

Şimdi bu çatala bakın.

Dikkat ediyor musunuz?

Son teorimiz “bölünmüş dikkat”; déjà vu dikkatimiz belli bir nesne tarafından dağıtılırken beynimiz bilinçaltında bir yerde gezdiği durumda oluşur der. Dikkatimizi topladığımızda, daha önce burada bulunmuş gibi hissederiz. Örneğin, şu anda çatala odaklandınız ve masa örtüsüne veya düşen garsona dikkatle bakmadınız. Beyniniz çevresel görüşünüzdeki her şeyi kaydetmesine rağmen, bunu bilinçli ayrımsamanın
çok altında yapar.

En sonunda odağınızı çataldan çektiğinizde sadece dikkat etmediğiniz için daha önce burada bulunduğunuzu sanırsınız. Bu üç teorinin üçü de déjà vu’nun
ortak özelliklerini taşısa da hiçbirisinin de bu durumun kesin sebebi olduğu ileri sürülemez. Yine de araştırmacılar ve mucitlerin bu anlık olayı yakalamak için
yeni yollar bulmasını beklerken bu anı kendimiz gözleyebiliriz. Ne de olsa déjà vu incelemelerinin çoğu ilk ağızdan bilgilere dayalı, o zaman neden biri sizinki olmasın?

Gelecek sefer déjà vu yaşadığınızda  bunu düşünmek için bir dakikanızı ayırın.

Dikkatiniz mi bölündü?

Bir yerde aşina olduğunuz
bir nesne mi var?

Sadece beyniniz yavaş mı çalışıyor?

Yoksa başka bir şey mi?

Bu içerik 517 kez okunmuştur

2 Yorum

2 Comments

  1. yalnizlikmarmelati

    10 Nisan 2020 at 09:13

    Soyut olan birçok duygu durumu terimsel olarak karşımıza çıksada kesinliği yok maalesef. Rüya gibi, astral yolculuk gibi, türk deyimi içime doğdu gibi. Ama yaşıyorsak ve doğruluğunu takip ediyorsak açıklığa ve kanıta gerek var mi?

    • Edanur Özkan

      16 Nisan 2020 at 22:07

      Kesinlikle katılıyorum. Tecrübe edip yaşıyorsak kanıta gerek yok. 🙂

Bir Cevap Yazın

Ekibimize Katıl!

yazar

Kısa Süreli İndirim

Son Yazılar

Penceremin Perdesini Havalandıran Rüzgar Penceremin Perdesini Havalandıran Rüzgar
Blog4 saat Önce

Penceremin Perdesini Havalandıran Rüzgar

Penceremin Perdesini Havalandıran Rüzgar Ruzigar ya da ruzgar Farsça’dan dilimize geçen benim meftunu olduğum kelimelerden birisi. Eski Türkçe’de yil –...

İçinde Yaşadığımız Kültür Nedir? İçinde Yaşadığımız Kültür Nedir?
Sosyoloji3 gün Önce

İçinde Yaşadığımız Kültür Nedir?

İçinde Yaşadığımız Kültür Nedir?   Kültür kavramı, kelime kökeni olarak çok eski zamana dayanır. Etimolojik olarak, Latince ‘cultura’ sözcüğünden türemiştir....

Haftalık Yazar Kitap Eşleştirme Testi #24 Haftalık Yazar Kitap Eşleştirme Testi #24
Quiz&Test6 gün Önce

Haftalık Yazar Kitap Eşleştirme Testi #24

Yazar Kitap Eşleştirme Testi serimizin yirmi dördüncüsü ile karşınızdayız. 10 eserin gerçek sahibini bulabilecek misin? Edebiyat severler, kitap kurtları, şiir...

mühendislik nedir mühendislik nedir
Bilim1 hafta Önce

Mühendislik Nedir? Mühendislik Dalları | Mühendislik Maaşları

Mühendislik Nedir? Mühendislik Dalları Mühendis kelimesi arapça kökenli bir kelimdedir ve hendese kökünden gelir hendese kelimesi ise “arazi ölçme, geometri” anlamlarına gelir....

WK Haftalık Genel Kültür Testi #27 WK Haftalık Genel Kültür Testi #27
Quiz&Test1 hafta Önce

WK Haftalık Genel Kültür Testi #27

Haftalık Genel Kültür Testi ile tekrardan karşınızdayız.10 sorunun doğru cevabını bulabilecek misin? Her konudan genel kültür soruları için bağlantıya tıklayın...

Güzelliğe Dair Algımız ve Anlam Bütünlüğü Güzelliğe Dair Algımız ve Anlam Bütünlüğü
Felsefe1 hafta Önce

Güzelliğe Dair Algımız ve Anlam Bütünlüğü

Güzelliğe Dair Algımız ve Anlam Bütünlüğü   Yüzyıllardır süre tartışmaların biri de; güzelliğin ne olduğu ve algılanması üzerinedir. A. Schopenhauer’da...

Can Yücel: Şans Tanımamız Gereken Şair #20 Can Yücel: Şans Tanımamız Gereken Şair #20
Biyografi2 hafta Önce

Can Yücel: Şans Tanımamız Gereken Şair #20

Şans Tanımamız Gereken Şair listemizin son yazısında Ece Ayhan yer almıştı. Bu yazımızda ise sizlere Can Yücel’i tanıtacağız. Kendisi pek...

Elon Musk Kariyeri Elon Musk Kariyeri
Teknoloji2 hafta Önce

Elon Musk Kariyeri

Elon Musk Kariyeri Giriş: Merhabalar, bugünkü yazımızda sizlere dünyanın en zengin adamı olan Elon Musk’ın kariyerine değineceğim. Elon Musk, dünyada...

Haftalık Yazar Kitap Eşleştirme Testi #23 Haftalık Yazar Kitap Eşleştirme Testi #23
Quiz&Test2 hafta Önce

Haftalık Yazar Kitap Eşleştirme Testi #23

Yazar Kitap Eşleştirme Testi serimizin yirmi üçüncüsü ile karşınızdayız. 10 eserin gerçek sahibini bulabilecek misin? Edebiyat severler, kitap kurtları, şiir...

Ufuk Beydemir Röportajı | 15 Soruda Ufuk Beydemir Ufuk Beydemir Röportajı | 15 Soruda Ufuk Beydemir
Müzik2 hafta Önce

Ufuk Beydemir Röportajı | 15 Soruda Ufuk Beydemir

Ufuk Beydemir Röportajı | 15 Soruda Ufuk Beydemir Wikikültür için röportaj veren Ufuk Beydemir’e çok teşekkür ederiz. SORU 1) Merhaba;...

WK Haftalık Genel Kültür Testi #27 WK Haftalık Genel Kültür Testi #27
Quiz&Test2 hafta Önce

WK Haftalık Genel Kültür Testi #26

Haftalık Genel Kültür Testi ile tekrardan karşınızdayız.10 sorunun doğru cevabını bulabilecek misin? Her konudan genel kültür soruları için bağlantıya tıklayın...

“Post Truth” – Hakikat Sonrası Dünyada Mavi Hapı Mı, Yoksa Kırmızı Hapı Mı Alacaksınız? “Post Truth” – Hakikat Sonrası Dünyada Mavi Hapı Mı, Yoksa Kırmızı Hapı Mı Alacaksınız?
Deneme2 hafta Önce

“Post Truth” – Hakikat Sonrası Dünyada Mavi Hapı Mı, Yoksa Kırmızı Hapı Mı Alacaksınız?

“Post Truth” – Hakikat Sonrası Dünyada Mavi Hapı Mı, Yoksa Kırmızı Hapı Mı Alacaksınız?   Post Truth “Gerçek Sonrası” Politikalar...

Susmak Susmak
Edebiyat2 hafta Önce

Susmak

Susmak Saçlarını taramış mıydı? Sakallarını düzeltmiş ve bıyıklarının ucunu almış mıydı? Ha evet kaşlarının ortasında da tüyler çıkardı. Acaba berbere...

'Biz' Kimin Yabancısıyız ? 'Biz' Kimin Yabancısıyız ?
Felsefe3 hafta Önce

‘Biz’ Kimin Yabancısıyız ?

‘Biz’ Kimin Yabancısıyız ?   Bizler, sürdürdüğümüz hayat içerisinde kendimizi bulmaya çalışmışızdır. Aynı zamanda hayata dair de anlam arayışımızı sürdürmüşüzdür....

Ece Ayhan: Şans Tanımamız Gereken Şair #19 Ece Ayhan: Şans Tanımamız Gereken Şair #19
Biyografi3 hafta Önce

Ece Ayhan: Şans Tanımamız Gereken Şair #19

Şans Tanımamız Gereken Şair listemizin son yazısında Fazıl Hüsnü Dağlarca yer almıştı. Bu yazımızda ise sizlere Ece Ayhan’ı tanıtacağız. Kendisi...

İskender Aydın'ın İki Yazısı İskender Aydın'ın İki Yazısı
Deneme3 hafta Önce

İskender Aydın’ın İki Yazısı

İskender Aydın’ın İki Yazısı   Cehennemi yaratan bizleriz. Modern yasalar karşısında, evrenin yasaları vardır. Hayatımıza uygulandığı zaman bu yasalar; insanoğlu;...