Kategoriler: Tıp

Koronavirüsü Belirtileri Nelerdir? Koronavirüs Semptomları (soru-cevap)

Soru 1;  Covid-19 (Korona Virüs) ile ilgili en çok merak edilen sorulardan birisi insandan hayvana - Hayvandan insana geçiyor mu?…

Bu içerikte neler var?

Soru 1; Covid-19 (Korona Virüs) ile ilgili en çok merak edilen sorulardan birisi insandan hayvana – Hayvandan insana geçiyor mu?

Cevap;

Önceki ve bu SARS vakalarında enfeksiyonun insandan hayvana geçtiğine dair tatmin edici bilimsel bilgi yok. Elbette kediler ve köpekler de memeli hayvanlar ve bu virüs onları da etkileyebilir ancak bu olsa bile korkulacak bir durum yaratmadigi düsünülüyor. Burada şu bilgiyi atlamayalım: insandan hayvana bir tane geçiş yaşandığı biliniyor. Hayvandan insana şu an için bir geçiş yok. Bu çalışmalar ve gözlemler devam ediyor.

Şu ana kadar hiçbir bilimsel kaynakta ev hayvanlarının insanlar için tehlike oluşturduğuna dair bir bilgi yok. Ayrıca kedilerde örneğin kendilerine has virüsler var. Onların koronavirüslerinin insani etkilemediği biliniyor.
Mesela insandaki HIV’in kedideki versiyonu FIV. FIV insanı etkileyemiyor. Biz laboratuvarımızda da FIV kullanarak deneyler yapıyoruz. Ev hayvanları konusunda Science dergisindeki bir röportaj şu: https://www.scıencernag.org/news/2020/03/quarantine-cat-disinfect-dog-latest-advice-about-coronavirus-and-your-pets

Soru 2; Televizyonlarda söylendiği gibi “Wuhandaki balıkçılara virüs bulaşmıyor, Türk insanının genlerinden dolayı virüs yayılmayacak.” Vb. gibi söylemlerin bilimsel gerçekliği nedir?

cevap;

Bu söylemlerin kelimesine bile itibar etmemek gerekiyor. Bu konuda bir çok kere yazdım ve konuştum. Aşağıya bağlantıları ekleyeceğim. Bu söylemler halkta yanlış izlenimler bırakarak salgının yayılmasını hızlandırıcı etki yapacaktır ve tamir edilemez sonuçlar doğurur.
Bu soylemleri ortaya atan kişilerin halk sağlığını tehlikeye attıklarını ve suç işlediklerini söylememiz gerek. Bilimsel bilgiye dayanarak ilerleyebiliriz. Safsatalarla değil.

soru 3; Şu an pek hissedilmesede ne yazık ki bir panik havası var. Bu yaşanan panikten dolayı insanlar market ve eczanelere akın etti. Insanlar özellikle kolonya ile maske aldılar. Kolonya ve maske bizleri korur mu? Ne derecede korur ve ek olarak kendi başımıza neler yapabiliriz? Covid-19 ortaya çıktıktan bir süre sonra şu söylem ortaya çıktı: “Ölüm oranı yaşlılarda daha yüksek.” Fakat Çin’den gelen görüntülerde genç insanların da hayatını kaybettiğini gördük. Bu konunun bilimsel ve istatiksel açıklaması nedir? Doğruluğu var mı?

Cevap;

2 tip maskeden bahsediyoruz genelde. Bir ameliyat maskeleri, daha basit ve daha az koruyucluğu olan. Bir de N95 gibi daha teknik maskeler. Maskenin koruyuculuğu elbette var ancak birçok kere söylediğimiz üzere maskeye en yüksek ihtiyacı olan kesim ilk aşamada sağlık personeli. Yüksek koruyuculuğa sahip özel maskeler ve buna uygun kıyafetler. Onun dışında maske günlük yaşamda ise yarayabilir ancak maskeye hücum etmek de başka sıkıntılar doğuracak. Stokçuluk sakıncalı. Bu konuyu ©gazeteduvarida belirtmistik.

Stokçuluk yaparsak şunlar olur:

  • (1) zamanı geldiğinde ihtiyaç olacak maddeler (gıda, malzeme, tıbbi ekipman) bulamaz hale geliriz.
  • (2) Fiyat dengesini değiştirerek fırsatçılığa izin veririz.
  • (3) Toplumda bir paranoya yaratırız. Bunların hiçbiri bilimsel bir şekilde hastalığa karşı önlem almanın yerini tutmaz.
  • Söyle yapılabilir: normalde tükettiğinizin ./025’si kadar fazlasını alabilirsiniz ve bunu evinizde tutabilirsiniz. Bir sonraki hafta yine bir %25 fazla alabilirsiniz.

An itibarıyla durum aşağıdaki tabloda. Kapanan vakaların %7’sı ölümle sonuçlandı. Semptom göstermeyen kişilerin hastanelere alınmadığını düşünürsek dünya popülasyonunda bu rakan aşağıya düşecektir. Şimdiki göstergeler ölüm oranının %2-3 arasında oalçağına dair. Yaşlara göre etkilenme de şöyle. Eğer bir yaş grubundan bir kişi enfekte olmuşsa, ölüm oranın] veren bir tablo. 50 yaş altı vakalar daha az ölümle sonuçlanacak ancak bu 50 yaş altı kişilerden yaşamlarını kaybedenlerin daha az olacağı anlamı taşımıyor. (http://worldorneters.ınfo) Enfekte olma kapasitesi olarak aslında gençler daha fazla risk taşıyabilir.

Çünkü hareketlilik ve sosyal temas genç nüfusta daha fazla. Okulların tatil edilmesi iyi bir durum çünkü çocuklar da semptom göstermeseler de enfekte oluyorlar ve taşıyıcı durumundalar. Ölüm oranı 70 yaş üstünde daha fazla fakat toplam enfekte olan nüfusa bakınca 50 yaş altının daha fazla olduğu düşünülebilir. Lancet dergisindeki bir makalede de zaten bu gösterilmiş. 60 yaş altı enfeksiyon sayıları 60 yaş üstünün birkaç katı. Yani herkes risk altında. Gençler “bana bir şey olmayacak” dememeli. Tedbir önemli!!!

Soru 5; Bazı tweetlerde hastanelerin acil bölümlerinde yığılmalar olduğuna dair şeyler okuduk. Insanlar bu süreci nasıl işlemeli? Tam olarak ne yapmalı? Nereye nasıl başvurmalı? Örneğin ben korona virüs şüphesi taşıyorsam evden çıkmamam en doğru olan şey. Peki nasıl test yaptıracağım?

Cevap;

DSÖ verilerine göre, her ülkenin biraz farklı protokolleri var. Ama öncelikli olan şu: eğer semptomunuz olduğunu düşünüyorsanız ya da #coronavirüs şüphesi olan birisiyle temas ettiyseniz kendinizi evinizde karantinaya alıyorsunuz, sosyal teması kesiyorsunuz!

Sonra, gerekli sağlık kurumları ile temasa geçiyorsunuz. Almanya örneğin merkezi bir telefon hattına sahip. Orayı ya da yereldeki uzantısını arayıp semptomlarınızı söylüyorsunuz. Sonra hemen test yapılmalı. Test yapmama Iüksümüz yok! Bu nedenle testler yeterli ve güvenilir olmalı. Türkiye’Deki testin detaylarını bilmiyoruz. Çok az yapildigini biliyoruz sadece. Sonraki aşama sağlık personelinde. Sizi ya evde tutup tedaviye devam edecekler, ya da hastaneye alacaklar eğer pozitif çıktıysanız.

Ama negatif çıksanız da sosyal teması azaltmak Hastahanelerde yığılmak en kötüsü. Şöyle düşünün: 1000 kişi semptom şüphesiyle hastanede yığılıyor. İçlerinden sadece 5 tanesi virüse pozitifse o süre içinde geri kalan 995 kişi de bu virüsü kapabilir. Yığılmak size zarar. Acil durumlar için devletin kriz planı olmalı.
Soru 6 Şöyle birkaç söylem daha var: “Korona Virüs yaz ayında yok olacak, para üzerinde yaşıyor, kargo siparişleriniz de olabilir.” vb. gibi. Bu söylemlerin bilimsel açıklaması nedir? Korona Virüs hangi yüzeylerde yaşıyor ve sıcaklıkta yok olması söyleminin bilimsel açıklaması nedir? Cevap WHO’ya göre bu doğru değil ve umutlanmamamız gerekiyor. SARS-CoV-2 için yaza doğru azalacağına dair bir kanıt yok. Halihazırda yaz mevsimini yaşayan ülkeler (Arjantin, Avustralya, Şili, Paraguay gibi) virüs hızla yayılıyor.
https://www.cnbc.con7/2020/03/06/its-a-false-hope-coronavirus-will-disappear-in-the-summer-like-the-flu-who-says.html

Soru 6; Korona Virüs testleri nasıl yapılıyor? Ülkemizdeki testler ile diğer ülkelerdeki testlerin herhangi farkı var mı? WHO’nun Korona Virüs’ü resmi bir şekilde pandemi olarak görmesi salgının artacağına bir işaret mi? Aşı süreci nasıl işliyor? ve iyileşen hastalar nasıl iyileşiyor?

Cevap;

Testler bir moleküler biyoloji metodu olan real time PCR (gerçek zamanlı polimeraz zincir reaksiyonu) metodu ile yapılıyor. Çeşitli protokoller paylaşıldı birçok kurum tarafından. Bazıları yanlışlandı, iyileştirildi ve geliştirildi. Bunda bilim insanlarının katkısı vardı. Şeffaf olmanın ve açık olmanın faydası büyüktü. Türkiye’deki testlerin içeriği açıklanmadı. Testin çalışması elzem ve kapasitenin de çok olması gerekiyor. Çünkü salgın başladığında pozitif ve negatif insanları ayırmak büyük önem taşıyor.
Bu aslında basit bir test ve optimizasyonu kolay olmalı. Birçok ülke bunu yaptı. Amerikada bazı hatalar görülmüştü. Şimdi yeni antikor temelli testlere de geçiliyor. Evet. Pandemik demek büyük tehlike demek, tüm dünya üzerinde. Bunu ciddiye almalıyız. Şakası yok! I

Soru 7; Son olarak herao bireyin merak ettiği bu soruların dışında Korona Virüs hakkında bir genetik doçenti olarak nasıl bir bilgi verirsiniz? Bütün hepimizin bilgilenmesi açısından ve doğru bilgiyi takip etmek için ne/neler önerirsiniz?

Cevap;

Bu uzun bir konu ama sosyal teması azaltmak bu aşamada en önemlisi tedbir. Elleri yıkamak ve insanlarla temas etmemek.Sorumlu davranın lütfen! Bazı bilgilere de daha önceki yazılarımdan ulaşabilirsiniz. Bağlantıları aşağıya kopyalıyorum.

Bu içerik 224 kez okunmuştur

Son içerikler

Pandemiye Özel Uzaktan Tatil: Google Maps

Fatih Aras'ın bu yazısında sizin için Pandemiye Özel Uzaktan Tatil var; Google Maps ‘’Güneş kremini sürmüş, rüya gibi bir deniz…

28 Eylül 2020

Evrenin Soğuk Yıldızları | Kahverengi Cüceler

Soğuk yıldız nedir? | Yıldızlar, gece gökyüzümüzü süsleyen muazzam gök cisimleridirler. Bu yazımızda soğuk yıldızlardan bahsedeceğiz.

27 Eylül 2020

Yunan Mitolojisinde 8 Önemli Tanrı ve Tanrıça

Bu yazımız yunan mitolojisinde en önemli 8 tanrı ve tanırça hakkındadır. Keyifli okumalar dileriz.

26 Eylül 2020

Bir Zarafet ve Asalet Timsali: Audrey Hepburn

Audrey Hepburn 1961 yılında rol aldığı Breakfast at Tiffany's ile Amerikan sinema tarihinde unutulmazlar arasına girdi. Audrey Hepburn hayatı sizlerle...

25 Eylül 2020

Karadelik Nedir? Karadelikler Nasıl Oluşmuştur?

Karadelik Nedir? Her canlı doğar yaşar ve ölür bu en ihtişamlı ölümdür! Karadelik, kütleçekiminin ışığın bile dışarı çıkamayacağı kadar çekip…

25 Eylül 2020

Bağcılar Medeniyeti ve Aynısının Biraz Değişiği Gibi

Bağcılar Medeniyeti Bu hikaye Bağcılar’da bir pasajın altına kurulmuş kendince post apokaliptik bir medeniyet hakkındadır. Gerçeklik ve bilimsellikle ilişiği olmayıp,…

25 Eylül 2020