Bize Ulaş!

Astronomi

Meteor Nedir? Meteor Neden Düşer? Nerelere Düşer?

Paylaşılma Tarihi :

,

Meteor Nedir?

Asteroitler zaman zaman birbirleriyle çarpışarak, gezegenler arası uzaya parça saçarlar. Bu küçük parçalar, buharlaşan kuyruklu yıldızlardan gelen kayalık ve metalik artıklar ve daha büyük cisimlerle hiçbir zaman bir araya gelememiş diğer maddeler, hala Güneş‘in yörüngesindedir.
Meteorlar, güneş sistemi boyunca dağılmış olan asteroitlerden daha küçük kayalık ve metalik cisimlerdir. Meteorlar yaklaşık 10 m’den daha büyük değildir ve bunların büyük çoğunluğu 1 mm’den bile küçüktür.

Meteorların Dünya’ya çarpması yaygındır.

Dünya atmosferine yaklaşık 20 km/s ‘lik bir hızla girerler (bazen 70 km/s ‘ye kadar). Havada hareket ettikçe önlerindeki gazları sıkıştırır ve ısıtırlar, ısınan hava parlamaya başlar. Parlayan gaz düşen maddenin buharlaşmış parçalarıyla birlikte, gökyüzünde parlak bir iz oluşturur ve buna göktaşı denir. Başka bir deyişle, göktaşları atmosferde yanan meteorlardır. Gelen nesnenin hızı arttıkça, yüzeyi daha sıcak olur ve daha hızlı yanar.
Açık bir gecede, her saatte bir kaç göktaşı (“akanyıldız” olarak da adlandırılır) görmek mümkündür.

 

Meteor Neden Düşer?

Göktaşları meteorlar, taşlar, eskimiş uydular dünyanın atmosferine girdiği andan itibaren sürtünme, basınç ve diğer kimyasal etkileşimlerin de sonucu olarak ısınmaya ve sonrasında bu ısıyı yaymaya başlar. Böylece meteora dönüşmüş olur ve “ateş topu” oluşturur. Kayan yıldız olarak da bilinir. Astronomlar en parlak olanlara bolit derler. Gök taşlarının atmosferi aşıp da bıraktığı etkiler kendi aralarında çok çeşitlidir. Jeologlara göre, bolitler krater oluşturabilecek büyüklükte meteoritlerdir. Dünya atmosferine ortalama olarak yılda birkaç bin gök taşı girer. Ancak bunların beş yüz kadarı buharlaşmadan, yere gök taşı olarak düşer.

Gök taşları, Dünya atmosferine saniyede 11–72 km arasında değişen bir hızla girerler. Sürtünmeden meydana gelen ısıdan dolayı büyük bir kısmı eriyerek toz parçacıkları halinde yeryüzüne inebilir. Büyük gök taşları atmosferde gözlenebilir. Düzenli olarak her sene gerçekleşen meteor yağmurları bulunmaktadır. Bu yağmurlardan en çok bilineni ise Perseid yağmurudur.

Gözlendiği sırada atmosfere ve Dünya’ya çarpmayı teğet geçen göktaşlarına meteor kayması denir. Diğer hepsi meteorit bulguları olarak bilinir. Nisan 2016 itibarı ile, dünyada kayıtlara geçmiş 1140 kayma gerçekleşmiştir. 38,660’dan fazla iyi belgelenmiş meteorit bulgusu olmuştur.

Göktaşı Nedir?

Dünya atmosferine giren meteorların çoğu buharlaşmasına veya çarpma sırasında parçalanmasına rağmen bazıları tamamen yok olmaz. Yeryüzüne sürekli düşen olan bu meteor kalıntıları, yani göktaşları, Dünya’nın kütlesini günde ortalama 300 ton artırır. Meteorlar, Dünya’ya çarptığında bir çarpma krateri bırakabilirler.

Dünyada bilinen 200 veya daha fazla çarpma krateri var.  Bugün var olan kraterlerin tümü 500 milyon yıldan daha az yaştadır. Daha eski kraterlerin izleri Dünya yüzeyini yeniden şekillendiren güçler (tektonik plakaların hareketi, hava ve su erozyonu gibi) nedeniyle yok olmuştur.

 

Meteor Kraterleri

 

50 metre boyundaki bir demir meteor, 50000 yıl önce Arizona‘ya çarptı. Sonuç bu güzel simetrik darbe krateri oldu. Yaklaşık 1200 m çapında, 170 m derinliğinde ve çevredeki düzlüklerin 45 m üzerinde yükselen bir kenar ile çevrilidir.

Manicouagan Krateri bilinen en eski darbe kraterlerinden biridir, yaklaşık 200 milyon yıl önce meydana gelen bir çarpmayla oluşmuştur. Çapı 70 kilometre olan kraterin merkezi zemini çarpışmadan sonra yükseldi ve yüksek bir tepe noktası oluşturdu. Su, halka şeklindeki çöküntüyü doldurmakta ve ilginç bir göl ortaya çıkarmaktadır. Krater buzullar ve diğer aşındırıcı süreçler nedeniyle iyice aşınmıştır.

 

Göktaşları, bileşenlerine göre üç ana sınıfta ayrılır:

  • Demir göktaşları
  • Kaya – demir göktaşları
  • Kaya göktaşları

DEMİR GÖKTAŞLARI

Demir, evrendeki orta derecede bol olduğundan, demirin göktaşlarının önemli bir bileşeni olması şaşırtıcı değildir. Demir göktaşları ayrıca ağırlıkça % 10 ila % 20 oranında nikel içerebilir. Tipik bir demir göktaşının yüzeyi, meteorun dış katmanları atmosferdeki yüksek hızlı inişi sırasında buharlaştıkça oluşan parmak izi benzeri çöküntülerle kaplıdır.

Demir göktaşları, çoğunlukla demir-nikel alaşımından oluşur. Demir göktaşlarının kaynağı gökcisimlerinin yoğun olan çekirdekleridir.
Demir Çağı’nın başlatan demir eritmenin bulunmasından önce, insanlar için mevcut olan kullanılabilir demirin en eski kaynaklarından biri Demir meteorlarında bulunan demirdi.

KAYA GÖKTAŞLARI

Dünya’ya düşen göktaşlarının çoğu kayadır. Çoğu kaya göktaşı sıradan kayalara çok benzemektedir. Bazıları, göktaşının dış tabakası atmosferdeki ateşli inişi sırasında eridiği zaman, ince bir koyu kabukla kaplıdır.

KAYA-DEMİR GÖKTAŞLARI

Kabaca eşit miktarda kaya ve demirden oluşan göktaşlarıdır. Dünya’ya düşen tüm göktaşlarının yaklaşık % 1’ini oluşturur.

Kaynak ve İleri Okuma

 

1) Astronomy Today, E., Chaisson, S., McMillan; 2008; 7th ed.; Pearson Education, Inc.

2) Schaum’s Outline of Theory and Problems of Astronomy, S., E., Palen; 2002 The McGraw-Hill Companies, Inc / meteor nedir?  meteor nedir? meteor nedir?  meteor nedir?

3) http://en.wikipedia.org/wiki/List_of_notable_asteroids

4) http://en.wikipedia.org/wiki/Asteroids

5) http://en.wikipedia.org/wiki/Comet

6) Discovering the Universe; N.,F., Comins, W., J., Kaufmann III; 2008; 8th ed.; W. H. Freeman and Company meteor nedir?  meteor nedir?  meteor nedir?  meteor nedir?

 

Bu içerik 2236 kez okunmuştur

Yorum İçin Tıkla

Bir Cevap Yazın

Ekibimize Katıl!

yazar

Kısa Süreli İndirim

Son Yazılar

Penceremin Perdesini Havalandıran Rüzgar Penceremin Perdesini Havalandıran Rüzgar
Blog2 saat Önce

Penceremin Perdesini Havalandıran Rüzgar

Penceremin Perdesini Havalandıran Rüzgar Ruzigar ya da ruzgar Farsça’dan dilimize geçen benim meftunu olduğum kelimelerden birisi. Eski Türkçe’de yil –...

İçinde Yaşadığımız Kültür Nedir? İçinde Yaşadığımız Kültür Nedir?
Sosyoloji3 gün Önce

İçinde Yaşadığımız Kültür Nedir?

İçinde Yaşadığımız Kültür Nedir?   Kültür kavramı, kelime kökeni olarak çok eski zamana dayanır. Etimolojik olarak, Latince ‘cultura’ sözcüğünden türemiştir....

Haftalık Yazar Kitap Eşleştirme Testi #24 Haftalık Yazar Kitap Eşleştirme Testi #24
Quiz&Test6 gün Önce

Haftalık Yazar Kitap Eşleştirme Testi #24

Yazar Kitap Eşleştirme Testi serimizin yirmi dördüncüsü ile karşınızdayız. 10 eserin gerçek sahibini bulabilecek misin? Edebiyat severler, kitap kurtları, şiir...

mühendislik nedir mühendislik nedir
Bilim1 hafta Önce

Mühendislik Nedir? Mühendislik Dalları | Mühendislik Maaşları

Mühendislik Nedir? Mühendislik Dalları Mühendis kelimesi arapça kökenli bir kelimdedir ve hendese kökünden gelir hendese kelimesi ise “arazi ölçme, geometri” anlamlarına gelir....

WK Haftalık Genel Kültür Testi #27 WK Haftalık Genel Kültür Testi #27
Quiz&Test1 hafta Önce

WK Haftalık Genel Kültür Testi #27

Haftalık Genel Kültür Testi ile tekrardan karşınızdayız.10 sorunun doğru cevabını bulabilecek misin? Her konudan genel kültür soruları için bağlantıya tıklayın...

Güzelliğe Dair Algımız ve Anlam Bütünlüğü Güzelliğe Dair Algımız ve Anlam Bütünlüğü
Felsefe1 hafta Önce

Güzelliğe Dair Algımız ve Anlam Bütünlüğü

Güzelliğe Dair Algımız ve Anlam Bütünlüğü   Yüzyıllardır süre tartışmaların biri de; güzelliğin ne olduğu ve algılanması üzerinedir. A. Schopenhauer’da...

Can Yücel: Şans Tanımamız Gereken Şair #20 Can Yücel: Şans Tanımamız Gereken Şair #20
Biyografi2 hafta Önce

Can Yücel: Şans Tanımamız Gereken Şair #20

Şans Tanımamız Gereken Şair listemizin son yazısında Ece Ayhan yer almıştı. Bu yazımızda ise sizlere Can Yücel’i tanıtacağız. Kendisi pek...

Elon Musk Kariyeri Elon Musk Kariyeri
Teknoloji2 hafta Önce

Elon Musk Kariyeri

Elon Musk Kariyeri Giriş: Merhabalar, bugünkü yazımızda sizlere dünyanın en zengin adamı olan Elon Musk’ın kariyerine değineceğim. Elon Musk, dünyada...

Haftalık Yazar Kitap Eşleştirme Testi #23 Haftalık Yazar Kitap Eşleştirme Testi #23
Quiz&Test2 hafta Önce

Haftalık Yazar Kitap Eşleştirme Testi #23

Yazar Kitap Eşleştirme Testi serimizin yirmi üçüncüsü ile karşınızdayız. 10 eserin gerçek sahibini bulabilecek misin? Edebiyat severler, kitap kurtları, şiir...

Ufuk Beydemir Röportajı | 15 Soruda Ufuk Beydemir Ufuk Beydemir Röportajı | 15 Soruda Ufuk Beydemir
Müzik2 hafta Önce

Ufuk Beydemir Röportajı | 15 Soruda Ufuk Beydemir

Ufuk Beydemir Röportajı | 15 Soruda Ufuk Beydemir Wikikültür için röportaj veren Ufuk Beydemir’e çok teşekkür ederiz. SORU 1) Merhaba;...

WK Haftalık Genel Kültür Testi #27 WK Haftalık Genel Kültür Testi #27
Quiz&Test2 hafta Önce

WK Haftalık Genel Kültür Testi #26

Haftalık Genel Kültür Testi ile tekrardan karşınızdayız.10 sorunun doğru cevabını bulabilecek misin? Her konudan genel kültür soruları için bağlantıya tıklayın...

“Post Truth” – Hakikat Sonrası Dünyada Mavi Hapı Mı, Yoksa Kırmızı Hapı Mı Alacaksınız? “Post Truth” – Hakikat Sonrası Dünyada Mavi Hapı Mı, Yoksa Kırmızı Hapı Mı Alacaksınız?
Deneme2 hafta Önce

“Post Truth” – Hakikat Sonrası Dünyada Mavi Hapı Mı, Yoksa Kırmızı Hapı Mı Alacaksınız?

“Post Truth” – Hakikat Sonrası Dünyada Mavi Hapı Mı, Yoksa Kırmızı Hapı Mı Alacaksınız?   Post Truth “Gerçek Sonrası” Politikalar...

Susmak Susmak
Edebiyat2 hafta Önce

Susmak

Susmak Saçlarını taramış mıydı? Sakallarını düzeltmiş ve bıyıklarının ucunu almış mıydı? Ha evet kaşlarının ortasında da tüyler çıkardı. Acaba berbere...

'Biz' Kimin Yabancısıyız ? 'Biz' Kimin Yabancısıyız ?
Felsefe3 hafta Önce

‘Biz’ Kimin Yabancısıyız ?

‘Biz’ Kimin Yabancısıyız ?   Bizler, sürdürdüğümüz hayat içerisinde kendimizi bulmaya çalışmışızdır. Aynı zamanda hayata dair de anlam arayışımızı sürdürmüşüzdür....

Ece Ayhan: Şans Tanımamız Gereken Şair #19 Ece Ayhan: Şans Tanımamız Gereken Şair #19
Biyografi3 hafta Önce

Ece Ayhan: Şans Tanımamız Gereken Şair #19

Şans Tanımamız Gereken Şair listemizin son yazısında Fazıl Hüsnü Dağlarca yer almıştı. Bu yazımızda ise sizlere Ece Ayhan’ı tanıtacağız. Kendisi...

İskender Aydın'ın İki Yazısı İskender Aydın'ın İki Yazısı
Deneme3 hafta Önce

İskender Aydın’ın İki Yazısı

İskender Aydın’ın İki Yazısı   Cehennemi yaratan bizleriz. Modern yasalar karşısında, evrenin yasaları vardır. Hayatımıza uygulandığı zaman bu yasalar; insanoğlu;...