Meteor Nedir? Meteor Neden Düşer? Nerelere Düşer?

Meteor Nedir? Meteor Neden Düşer? Nerelere Düşer?

30 Mayıs 2020 0 Yazar: MEHMET TOPRAK
93 / 100 SEO Puanı

Meteor Nedir?

Asteroitler zaman zaman birbirleriyle çarpışarak, gezegenler arası uzaya parça saçarlar. Bu küçük parçalar, buharlaşan kuyruklu yıldızlardan gelen kayalık ve metalik artıklar ve daha büyük cisimlerle hiçbir zaman bir araya gelememiş diğer maddeler, hala Güneş‘in yörüngesindedir.
Meteorlar, güneş sistemi boyunca dağılmış olan asteroitlerden daha küçük kayalık ve metalik cisimlerdir. Meteorlar yaklaşık 10 m’den daha büyük değildir ve bunların büyük çoğunluğu 1 mm’den bile küçüktür.

Meteorların Dünya’ya çarpması yaygındır.

Dünya atmosferine yaklaşık 20 km/s ‘lik bir hızla girerler (bazen 70 km/s ‘ye kadar). Havada hareket ettikçe önlerindeki gazları sıkıştırır ve ısıtırlar, ısınan hava parlamaya başlar. Parlayan gaz düşen maddenin buharlaşmış parçalarıyla birlikte, gökyüzünde parlak bir iz oluşturur ve buna göktaşı denir. Başka bir deyişle, göktaşları atmosferde yanan meteorlardır. Gelen nesnenin hızı arttıkça, yüzeyi daha sıcak olur ve daha hızlı yanar.
Açık bir gecede, her saatte bir kaç göktaşı (“akanyıldız” olarak da adlandırılır) görmek mümkündür.

 

Meteor Neden Düşer?

Göktaşları meteorlar, taşlar, eskimiş uydular dünyanın atmosferine girdiği andan itibaren sürtünme, basınç ve diğer kimyasal etkileşimlerin de sonucu olarak ısınmaya ve sonrasında bu ısıyı yaymaya başlar. Böylece meteora dönüşmüş olur ve “ateş topu” oluşturur. Kayan yıldız olarak da bilinir. Astronomlar en parlak olanlara bolit derler. Gök taşlarının atmosferi aşıp da bıraktığı etkiler kendi aralarında çok çeşitlidir. Jeologlara göre, bolitler krater oluşturabilecek büyüklükte meteoritlerdir. Dünya atmosferine ortalama olarak yılda birkaç bin gök taşı girer. Ancak bunların beş yüz kadarı buharlaşmadan, yere gök taşı olarak düşer.

Gök taşları, Dünya atmosferine saniyede 11–72 km arasında değişen bir hızla girerler. Sürtünmeden meydana gelen ısıdan dolayı büyük bir kısmı eriyerek toz parçacıkları halinde yeryüzüne inebilir. Büyük gök taşları atmosferde gözlenebilir. Düzenli olarak her sene gerçekleşen meteor yağmurları bulunmaktadır. Bu yağmurlardan en çok bilineni ise Perseid yağmurudur.

Gözlendiği sırada atmosfere ve Dünya’ya çarpmayı teğet geçen göktaşlarına meteor kayması denir. Diğer hepsi meteorit bulguları olarak bilinir. Nisan 2016 itibarı ile, dünyada kayıtlara geçmiş 1140 kayma gerçekleşmiştir. 38,660’dan fazla iyi belgelenmiş meteorit bulgusu olmuştur.

Göktaşı Nedir?

meteor nedir? /wikikultur.com.

meteor nedir? /sabah.com.tr

Dünya atmosferine giren meteorların çoğu buharlaşmasına veya çarpma sırasında parçalanmasına rağmen bazıları tamamen yok olmaz. Yeryüzüne sürekli düşen olan bu meteor kalıntıları, yani göktaşları, Dünya’nın kütlesini günde ortalama 300 ton artırır. Meteorlar, Dünya’ya çarptığında bir çarpma krateri bırakabilirler.

Dünyada bilinen 200 veya daha fazla çarpma krateri var.  Bugün var olan kraterlerin tümü 500 milyon yıldan daha az yaştadır. Daha eski kraterlerin izleri Dünya yüzeyini yeniden şekillendiren güçler (tektonik plakaların hareketi, hava ve su erozyonu gibi) nedeniyle yok olmuştur.

 

Meteor Kraterleri

 

50 metre boyundaki bir demir meteor, 50000 yıl önce Arizona‘ya çarptı. Sonuç bu güzel simetrik darbe krateri oldu. Yaklaşık 1200 m çapında, 170 m derinliğinde ve çevredeki düzlüklerin 45 m üzerinde yükselen bir kenar ile çevrilidir.

meteor nedir? /wikikultur.com.

meteor nedir? /wikikultur.com.

Manicouagan Krateri bilinen en eski darbe kraterlerinden biridir, yaklaşık 200 milyon yıl önce meydana gelen bir çarpmayla oluşmuştur. Çapı 70 kilometre olan kraterin merkezi zemini çarpışmadan sonra yükseldi ve yüksek bir tepe noktası oluşturdu. Su, halka şeklindeki çöküntüyü doldurmakta ve ilginç bir göl ortaya çıkarmaktadır. Krater buzullar ve diğer aşındırıcı süreçler nedeniyle iyice aşınmıştır.

meteor nedir? /wikikultur.com.

Uydudan Manicouagan Krateri / meteor nedir? /

 

Göktaşları, bileşenlerine göre üç ana sınıfta ayrılır:

  • Demir göktaşları
  • Kaya – demir göktaşları
  • Kaya göktaşları

DEMİR GÖKTAŞLARI

Demir, evrendeki orta derecede bol olduğundan, demirin göktaşlarının önemli bir bileşeni olması şaşırtıcı değildir. Demir göktaşları ayrıca ağırlıkça % 10 ila % 20 oranında nikel içerebilir. Tipik bir demir göktaşının yüzeyi, meteorun dış katmanları atmosferdeki yüksek hızlı inişi sırasında buharlaştıkça oluşan parmak izi benzeri çöküntülerle kaplıdır.

Demir göktaşları, çoğunlukla demir-nikel alaşımından oluşur. Demir göktaşlarının kaynağı gökcisimlerinin yoğun olan çekirdekleridir.
Demir Çağı’nın başlatan demir eritmenin bulunmasından önce, insanlar için mevcut olan kullanılabilir demirin en eski kaynaklarından biri Demir meteorlarında bulunan demirdi.

KAYA GÖKTAŞLARI

Dünya’ya düşen göktaşlarının çoğu kayadır. Çoğu kaya göktaşı sıradan kayalara çok benzemektedir. Bazıları, göktaşının dış tabakası atmosferdeki ateşli inişi sırasında eridiği zaman, ince bir koyu kabukla kaplıdır.

KAYA-DEMİR GÖKTAŞLARI

Kabaca eşit miktarda kaya ve demirden oluşan göktaşlarıdır. Dünya’ya düşen tüm göktaşlarının yaklaşık % 1’ini oluşturur.

Kaynak ve İleri Okuma

 

1) Astronomy Today, E., Chaisson, S., McMillan; 2008; 7th ed.; Pearson Education, Inc.

2) Schaum’s Outline of Theory and Problems of Astronomy, S., E., Palen; 2002 The McGraw-Hill Companies, Inc / meteor nedir?  meteor nedir? meteor nedir?  meteor nedir?

3) http://en.wikipedia.org/wiki/List_of_notable_asteroids

4) http://en.wikipedia.org/wiki/Asteroids

5) http://en.wikipedia.org/wiki/Comet

6) Discovering the Universe; N.,F., Comins, W., J., Kaufmann III; 2008; 8th ed.; W. H. Freeman and Company meteor nedir?  meteor nedir?  meteor nedir?  meteor nedir?

 

Bu makale 1169 kez okunmuştur