Kategoriler: Arkeoloji

Arkeoloji Nedir? Arkeoloji nasıl başladı?

En kısa tanımıyla Arkeoloji, insanlık ve insanlığın geçmişidir.  Arkeologlar insanlar tarafından yapılan, kullanılan veya değiştirilen şeyleri inceleyip geçmişteki insanların hayatları…

En kısa tanımıyla Arkeoloji, insanlık ve insanlığın geçmişidir.

Arkeologlar insanlar tarafından yapılan, kullanılan veya değiştirilen şeyleri inceleyip geçmişteki insanların hayatları ve yaşantıları konusunda bizleri bilgilendirir. Bunu, kalıntıları inceleyerek yaparlar.

Bunlar; araçlar, basit bir kulübe, altın mücevherlerle kaplı bir iskelet ya da çöl zeminden yükselen bir piramit gibi geride bıraktığımız her şey olabilir. Bu yüzdendir ki, arkeologlar çağdaş toplumlara ışık tutabilmek için geçmişi inceler.

Arkeoloji, dünyanın her yerinde, kim olduğumuz ve nereden geldiğimizle ilgili soruları cevaplamaya yardımcı olmak için çok çeşitli disiplinlerden insanlarla çalışan arkeologlar tarafından uygulanmaktadır. Bunu yaparken, arkeologlar geleceğimizin ne getireceğine ışık tuttuğuna dair kanıt bulurlar.

Arkeoloji nasıl başladı?

Bazı yönlerden, arkeoloji çok eski bir disiplindir. Eski toplumların eski materyalleri tutmaları ve önemli gördükleri yerleri ve anıtları korumak için adımlar atmaları olağandışı değildi tabi ki.

Modern çağın başlarında, Aydınlanma başlangıcı ve daha sonraki bilimsel devrim ile birlikte, arkeoloji kademeli olarak “bilimsel” olarak kabul edeceğimiz hale geldi, çünkü daha ayrıntılı olarak kayıt yerlerinde ve eserlerin yaşını belirleyen yöntemler geliştirildi. (örneğin çökeltileri inceleyerek çökelti içinde buldukları eserlerin zaman içinde nasıl değiştiğini analizi gibi, ya da karbon testiyle eski yapıların yaşının öğrenilmesi gibi).

Arkeologlar kimlerdir?

Göbeklitepe’yi dünyaya duyuran Arkeolog | Prof.Dr. Klaus Schmidt

Arkeologlar kurgusal Indiana Jones gibi boğa güreşi veya revolver kullanmasalar da geçmişin gizemlerini çözmeye yardımcı olmak için çok sayıda teknoloji ve teknik kullanırlar. Eski Mısır Antikalar Bakanı Arkeolog Zahi Hawass, ‘’insanların dikkatlice not almaları ve laboratuvar çalışmaları ile gerçek hayattaki arkeolojinin Indiana Jones’un filmleri kadar heyecan vericidir’’ sözü Arkeolojinin ne kadar eğlenceli ve heyecanlı bir meslek olduğunu açıklar niteliktedir.

arkeoloji nedir?

“Arkeolog” terimi giderek daha geniş bir terim olmaktadır. Profesyonel arkeologların tümü genel saha çalışması ve laboratuar becerilerini kolaylıkla yapabilse de, belirli eserlerin veya alanların çalışılmasında uzmanlaşmaları gerekir.

Arkeologlar, arkeoloji yani kazı bilimi alanında en az 4 yıllık lisans eğitimi almış kazı bilimcilere verilen addır. Arkeoloji bilimi, adından da anlaşılacağı üzere kazı yaparak, arkeolojik araştırma yapılan coğrafyanın tarihine, o bölgenin kültürünü, insanlarla etkileşimini, etnolojisini ortaya koyarak ışık tutarlar.

Tarih öncesinden günümüze kadar olan sürede yaşamış toplumları, toplumların kültürlerini, yaşayış şekillerini ve birbirleriyle olan ilişkilerini, dillerini, kökenlerini ve gelişimlerini incelerler. Arkeoloji, tarihten mimarlığa, coğrafyadan felsefeye ve psikolojiye kadar pek çok bilim dalıyla yakından ilişkilidir. Fakat bunlardan ayrı olarak arkeologlar daha çok insanların geride bıraktıkları eserler ve insan yapımı nesneler ile ilgilenirler. Bu bakımdan iyi bir arkeolog, çok çeşitli alanlarda bilgi sahibi olmalıdır. Sürekli araştırmak ve öğrenmek, çeşitli bilim alanları hakkında bilgi sahibi olmak ve entelektüel bir birikim iyi bir arkeoloğun olmazsa olmazlarıdır.

Sualtı arkeolojisi, tekstil analizi ve bitki ve hayvan kalıntılarının incelenmesi gibi alt dalları ile arkeoloji çok geniş bir bilim dalıdır. Bazı arkeologlar, arkeolojik alanlarda bulunan metinleri kaydetmelerini ve çevirmelerini sağlayan dil becerileri geliştirirler. Bu dil uzmanları kendilerini arkeolog olarak adlandırmayabilir, bunun yerine kendilerine epigraf ya da çalıştıkları dille ilgili başka bir isim kullanabilirler. Benzer şekilde, insan kalıntıları konusunda uzmanlaşmış kişiler genellikle arkeologlardan ziyade kendilerini “fiziksel” veya “biyolojik” antropologlar olarak adlandırmaktadır.

Görsel: Fosil

Yeni teknolojiler ve disiplinler ortaya çıktıkça, arkeologların geliştirdikleri beceriler artmaya devam edecek…

Arkeologlar, çalışmalarını dünyanın belli bir yerine veya Mısır, Çin veya Mezopotamya veya Orta Amerika’daki Maya uygarlığı gibi belirli bir kültür üzerinde yoğunlaştırma eğiliminde olabilirler. Ayrıca belirli zaman dilimlerine de odaklanabilirler. Örneğin, bir Mısırbilimci , Giza’daki piramitlerin inşa edildiği zaman dönemi olan Eski Krallık dönemine (M.Ö. 2649-2150) odaklanıp sadece o dönem için çalışmalarda bulunabilir .

Arkeoloji, hayvanlarla ve bitkilerle ancak insanlığı anlamamıza yardımcı olacak kadar ilgilenir. Örneğin, bir dinozor fosili, bir dinozor bir insan tarafından kazınıp inceleme altındaki arkeolojik alanın bir parçası olmadıkça (bu durumda arkeolog onu araştırmak için bir paleontologla çalışacaktır), bir arkeolog tarafından incelenmeyecektir.

Profesyonel bir arkeolog olmak

Kuzey Amerika ve Avrupa’da, profesyonel arkeologlar yüksek lisans veya doktora derecesine sahip olma eğilimindedir. Bu her zaman böyle değildi tabi zira 1922’de Tutankhamun’un mezarını keşfeden ekibi yöneten arkeolog Howard Carter, çok az örgün eğitim aldı buna karşın pratik olarak çok fazla arkeolojik teknik biliyordu. Her zaman söyleriz teorik eğitimden ziyade pratik eğitim şarttır.

Howard Carter

Çok sayıda üniversite arkeoloji programları sunmaktadır. Tabi , öğrencilerine aktaracakları uzmanlık, öğretmeye müsait öğretim üyelerine ve personele bağlıdır.

Arkeologlar çok çeşitli mekanlarda çalışabilirler. Bunlara müzeler, sanat galerileri, üniversiteler, araştırma enstitüleri, devlet kurumları (örneğin, Ulusal Park Servisi), kültürel kaynak yönetimi firmaları (genellikle özel şirketler ve hükümetle birlikte gelişmeden önce sahaları araştırmak ve hükümetlerle birlikte çalışmak için), turizm şirketleri (örnek olarak yüksek eğitimli rehberler olarak,) ve medya şirketleri (belgesel çekmeye yardımcı olmak ve kitapların, ve dergilerin yayınlanmasına yardımcı olmak) gibi yerler örnektir. Görüldüğü gibi çok geniş bir çalışma sahası vardır.

Amatörler için fırsatlar

Arkeolojiye amatörlerin katılması için de birçok fırsat vardır. Yerel arkeoloji toplulukları, gönüllülere kazı ve laboratuar çalışmalarına katılma şansı sunuyor.

Arkeologların maaşı

Bir arkeolog için tam bir maaş aralığı vermek zordur. Aslında her meslek için bu böyledir.

Amerika Birleşik Devletleri ve Kanada’da, küçük bir kültürel kaynak yönetim firmasıyla çalışan genç bir alan arkeoloğu (bazen “teknisyen” olarak adlandırılır), asgari ücretten çok fazla olmamakla birlikte, azda kazanmaz.

Yüksek uçta, büyük bir araştırma üniversitesinde görevli bir profesör, yıllık 100.000 ABD dolarına ulaşan bir maaş kazanabilir, bu sayı Türkiye de 60.000 ila 70.000 Tl arasındadır tabi bu üniversiteye göre değişiklik gösterebilir. Bir üniversite, devlet kurumu büyük kültürel kaynak yönetim şirketi veya büyük müzede üst düzey yönetici pozisyonuna sahip bir arkeolog, altı rakama ulaşan bir maaş da alabilir. Bir arkeolog, iyi satan bir kitabı yayınlamayı başarırsa (yapılması zor olan bir şey) gelirlerini daha da artırabilir.

Tarihi Eserler Ve Satışları

Günümüzde arkeologlar genellikle kazdıkları eserleri satmazlar. Geçmişte, bu her zaman böyle değildi. Bir asır kadar önce, Arkeologlar (bazen yağmacılardan biraz daha fazla), eserler kazıp onları satarlardı. Geçmişte müzeler, üniversiteler, galeriler ve özel şahıslar bazen bilimsel bir arkeolojik kazı masrafını karşılamaya yardımcı olur ve karşılığında eserlerden pay alırlardı.

Bu gibi uygulamaların hala yasal olarak gerçekleştiği arkeolojinin az sayıdaki alanlarından biri, su altı gemi enkazlarının kurtarılmasıdır. Sualtı kazıları için ödenecek paraya sahip olmayan bazı yargı bölgeleri, bir kurtarma şirketinin profesyonel arkeologlar ve bilimsel teknikler kullanarak bir alanı kazmasına izin verirler. Kurtarma şirketi de, bazı eserler satarak maliyetlerini telafi eder (ve bazen iyi bir kazanç sağlar). Bu uygulama arkeologlar arasında derinlemesine tartışmalı ve milletvekilleri arasında ise halen bir tartışma kaynağı.

Dikkat çeken başka bir istisna ise, metal dedektörlerini kullanan amatörlerin (definecilerin) eserler aramasına ve zaman zaman bulgularına sahip olmalarına izin verdiği Birleşik Krallık’ta meydana gelir. Yine, metal dedektörlerinin amatörler tarafından kullanımı, arkeolojik alanlara zarar verdikleri ve bilimsel araştırmaları engellediklerini gerekçesiyle birçok arkeolog tarafından karşı çıkılır. Bizce olması gereken de budur.

Arkeoloji nereye gidiyor?

Teknoloji geliştikçe, geçmişi incelemek için yeni yöntemler de buna oranla gelişecektir. Örneğin Google Earth, yüksek çözünürlüklü görüntüleri  kullanıma sunulduğundan beri , arkeologlara (ve amatörlere), bazen zor olan alanlarda geniş arazilerde araştırma yapmalarına çok kolaylık sağlamıştır.

Arkeolojinin gelecekte nereye gideceği, gelecekteki teknolojik gelişmelere ve insanların gelecekte nereye seyahat edeceğine bağlıdır. Gökbilimcilerin Dünya boyutundaki gezegenleri tespit etmelerini sağlayan tekniklerin gelişmesiyle birlikte, arkeologların insan dışı uygarlıkların kalıntılarını aramak için gökbilimciler, fizikçiler, biyologlar ve diğer bilim insanlarıyla giderek daha fazla çalışacakları bile iddia edilmektedir.

Bilemeyiz hiç belli olmaz. Şu an bize imkansız gelen çoğu şey bir bakmışız ki oluvermiş.

Bilimin ve sanatın daha fazla gelişmesi temennisiyle…

Sağlıcakla…

Bu içerik 1710 kez okunmuştur

Son içerikler

Yunan Mitolojisinde 8 Önemli Tanrı ve Tanrıça

Bu yazımız yunan mitolojisinde en önemli 8 tanrı ve tanırça hakkındadır. Keyifli okumalar dileriz.

26 Eylül 2020

Bir Zarafet ve Asalet Timsali: Audrey Hepburn

Audrey Hepburn 1961 yılında rol aldığı Breakfast at Tiffany's ile Amerikan sinema tarihinde unutulmazlar arasına girdi. Audrey Hepburn hayatı sizlerle...

25 Eylül 2020

Karadelik Nedir? Karadelikler Nasıl Oluşmuştur?

Karadelik Nedir? Her canlı doğar yaşar ve ölür bu en ihtişamlı ölümdür! Karadelik, kütleçekiminin ışığın bile dışarı çıkamayacağı kadar çekip…

25 Eylül 2020

Bağcılar Medeniyeti ve Aynısının Biraz Değişiği Gibi

Bağcılar Medeniyeti Bu hikaye Bağcılar’da bir pasajın altına kurulmuş kendince post apokaliptik bir medeniyet hakkındadır. Gerçeklik ve bilimsellikle ilişiği olmayıp,…

25 Eylül 2020

Şans Tanımanız Gereken Sanatçı: Pera Band

Şans tanımamız gereken sanatçılar listesinde sanatçı topluluğu olan Pera Band var. Geçen yazımızda Pinhâni yer almıştı. Bu yazımızda ise güzel…

23 Eylül 2020

Şifre Bilimi: Kriptoloji Nedir?

Kriptoloji Nedir? Kriptoloji kavramı, insan hayatını kolaylaştıran bir bilim dalıdır. Kriptoloji bir matematik bilimidir ve genelde sayılar teorisi üstüne kuruludur.…

21 Eylül 2020