Kategoriler: İskandinav Mitleri

İskandinav Mitolojisinde Yaratılış | Kaos Ve Düzen

İskandinav Mitolojisinde Yaratılış | Kaos Ve Düzen İskandinav yaratılış efsanesi veya kozmogoni (kozmosun kökeninin bir açıklaması) belki de dünya edebiyatının en…

İskandinav Mitolojisinde Yaratılış | Kaos Ve Düzen

İskandinav yaratılış efsanesi veya kozmogoni (kozmosun kökeninin bir açıklaması) belki de dünya edebiyatının en zengin mitlerinden biridir. Öncelikle, bu istisnai renkli hikâyenin kendisine bakalım, sonra Vikinglerin onu nasıl yorumladığını ve ondan nasıl bir anlam çıkardıklarına bakalım.

Kozmosun Kökeni

Toprak, gökyüzü ya da yeşil hiçbir şey yokken, sadece Ginnungagap ‘ın uçsuz bucaksız uçurumları vardı. (Ginnungagap İskandinav mitolojisine göre, Dokuz Diyar yaratılmadan önceki büyük, belirsiz boşluğa denir.)  Bu mükemmel sessizlik ve aynı ihtişamda olan mükemmel karanlıktan oluşan kaos, Ateş elementinin anavatanı olan , Muspelheim ile Buz elementini anavatanı Niflheim arasında yer alıyordu.

İskandinav Mitolojisinde Yaratılış | Ginnugagap

Ginnungagap

Niflheim’dan gelen buzlar ve Muspelheim’den yükselen alevler, Ginnungagap’ta buluşup birbirlerine çarptılar. Muazzam sıçramanın ggerçekleştiği  çarpışmanın  ortasında ateş buzu eritti ve damlalar kendilerini tanrısal ama bir o kadarda yıkıcı devlerin ilki olan Ymir’i (“Screamer”) oluşturdu . Ymir bir hermafroditti ve eşeysiz olarak üreyebiliyordu; Uyuduğunda, Ymir’in  dev bacaklarından ve koltuk altlarının terlerinden çok daha fazla yeni yıkıcı Dev oluştu.

İskandinav Mitolojisinde Yaratılış | Ymir

Çılgın ateş dondurucu buzu eritmeye devam ederken Audhumla adlı bir inek, ( “uğultu bolluğu”), ortaya çıkar ve  Dev Ymir’i gerçek bir dev boyutuna gelene kadar sütüyle beslemeye başlar ve  buzdaki tuzla beslenmeye başlar. Audhumla adlı ilkel inek buzu yaladıkça tüm Tanrıların ortak atası olan Buri  yavaş yavaş ortaya çıkar. Buri’nin Borr adlı bir oğlu olur ve Borr Ymir’in yarattığı devlerden birinin kızı olan Besta ile evlenir. Evliliklerinden neredeyse hepimizin bildiği (Kutsal), Odin (Hiddet) ve Vili (İstek) doğar.

Nicolai Abraham- Audhumla ve Ymir

Odin ve kardeşleri Ymir’i öldürür ve dünyayı cesedinden inşa etmeye başlar. Kanlarından okyanusları, derisinden ve kaslarından toprağı, saçlarından bitkileri, beyninden bulutları ve kafatasından gökyüzünü şekillendirdiler. Dünya sağlam kalsın, titremesin diye dört köşesine Nordi, Sudri, Austri ve Westri (İsimlere dikkat lütfen 😊) diye tanınan dört cüce yerleştirirler. Tanrılar karanlıktan kurtulmak için Mani (ay) ve Sol (güneş) i yaratırlar fakat bunları gökte iki kurt, Sköll (iticilik) ve Hati (nefret) kovalamaya başlar. Kurtların amacı bu ki parlak topu yutup evreni eski karanlığına geri götürmektir. Bazen bunları yakalamayı başarırlar ve ay ve güneş tutulmaları oluşur. Bu felaketi engellemek için halk kazanlara, kalkanlara kılıçla vurup gürültü çıkartarak kurtları korkutmaya çalışırlar.

İskandinav Mitolojisinde Cüceler

Sonunda tanrılar ilk erkek ve kadını, Askr ve Embla’yı iki ağaç gövdesinden yarattı ruhu onlara hiddetin ve aklın sembolü Odin üfler. Askr kül, Embla ise sarmaşık anlamlarına gelir. Bu şekilde Midgard’da yaşayacak olan ilk insanlar yaratılmış olur. Daha sonra tanrılar Utgard’ı yaratır. Utgard verimsiz ve çoraktır, dağlar buzlarla kaplı, kazıkları andıran ağaçlardan oluşan orman geçilemezdir. Bu yüzden onları korumak için evlerinin etrafındaki Midgard çevresine devasa bir çit yaparlar.

Midgard

Kaos’tan Yeni Bir Düzene

Tematik olarak, Ymir, Ginnungagap’ın yaratılmadan önceki kaosun kişileşmesidir.

Hem Ymir hem de Ginnungagap, henüz çevremizdeki bulduğumuz gördüğümüz lakin bizler için daha önemli hale gelmemiş, sınırsız şeyden söz etmenin bir yoludur. Bu yüzden Vikingler Ginnungagap’ı boşluk olarak nitelendirdiler.

Bu durumda, asıl mesele Ymir’in bedeni.

Ymir’in devlerin öncüsü olması çok uygun, çünkü devlerin İskandinav efsanesinde işgal ettiği genel rol budur. Onlar her zaman yozlaşmak ve nihayetinde tanrıların yarattığı düzeni bozmakla tehdit eden biçimsiz kaosun güçleridir (ve Ragnarok’ta başarılı da olurlar). Ancak devler sadece yıkım yapan güçlerden ibaret değildir.

Ragnarok -Gods vs Giants

Ortaçağcı Margaret Clunies Ross’un sözleriyle:

Karakteristik olarak […] tanrılar, devlerin sahip olduğu önemli doğal kaynakları ve özelliklerini bir araya getirir, daha sonra onları çalar ve kültür oluşturmak için onları kullanarak kendi avantajlarına çevirir, yani devlerin hammaddelerini kendileri için kullanmaya çalışırlar. Bu özellikler  çeşitli türlerdedir bunları kullanarak  entelektüelliği, şiii  ve bilgeliği somut hale getirmişlerdir.

Ymir tek başına eksiktir bu modele uymaz; mitolojik olarak konuşursak, ölümü ve parçalanması da mit ve düzenin oluşması için önemli ve  pradigmatik bir rol oynar.

Bu aynı zamanda, Ymir’in neden kendiliğinden üreyebilen bir hermafrodit olarak tasvir edildiğini de açıklar.

Çatışmanın Merkeziyeti

Vikingler, diğer eski Germen halkları gibi, savaşa olan isteklilikleriyle de ünlüdür. Bu nedenle, kaos ve çatışmalar yaratılış efsanelerinde merkeziyetçi bir konumdadır. Ayrıca bu çatışmanın üretici bir güç olduğu da akıldan çıkarılmaması gereken hususlardandır.

Anlattığımız gibi Ymir, ateş ve buz arasındaki çekişmeden doğar. Tahmin edebileceğiniz gibi bu İskandinavya ve Kuzey Atlantik’in soğuk topraklarında yaşayan insanlar için özel bir anlama sahiptir.

Savaşçı Kavim ‘Vikingler’

Tanrıların dünyayı şekillendirmesi için önce Ymir’i öldürmeleri gerekir. Bu, evrendeki yaşamın ilk kasıtlı olarak alınmasıdır ve tanrılar tarafından gerçekleştirilir.

İncil mitinde olduğu gibi (Cain ve Abel) bir suç veya günah olarak sunulmaz. (İslamda Habil ve kabil diye geçer bu incil miti). Aksine, bu iyi ve hatta kutsal bir görevdir.

Bu, İskandinav mitlerinde öldürmenin yüceltildiği anlamına gelmez tabi ki. Vikingler yasal ve uygun cinayet ile yasadışı ve uygunsuz cinayet arasında kesin ayrım yapmışlardır. Ancak, bir kişinin adına şeref ve ün kazandıran büyük işler yapmak için hayata karşı savaşçı bir yaklaşımın gerekliliği konusunda hemfikirlerdi.

Elbette, dünyayı kaosun sembolü olan bir varlığının cesedinden oluşturan tanrılar efsanede oldukça önemli ve yaygın bir unsurdur. Doğal olarak böyle bir eylemde yer alan kesin anlamlar kültürden kültüre değişmektedir. Şüphesiz bu şerefli saldırganlığın yüceltilmesi ve dünyayı olduğu gibi gösteriyor olması, Vikingler’in savaşçı ve güçlü bir kavim olmasını sağlamıştır.

Sonraki yazılarımızda bu konulara daha detaylı değineceğiz.

Sağlıcakla…

Bu içerik 2353 kez okunmuştur

Son içerikler

Pandemiye Özel Uzaktan Tatil: Google Maps

Fatih Aras'ın bu yazısında sizin için Pandemiye Özel Uzaktan Tatil var; Google Maps ‘’Güneş kremini sürmüş, rüya gibi bir deniz…

28 Eylül 2020

Evrenin Soğuk Yıldızları | Kahverengi Cüceler

Soğuk yıldız nedir? | Yıldızlar, gece gökyüzümüzü süsleyen muazzam gök cisimleridirler. Bu yazımızda soğuk yıldızlardan bahsedeceğiz.

27 Eylül 2020

Yunan Mitolojisinde 8 Önemli Tanrı ve Tanrıça

Bu yazımız yunan mitolojisinde en önemli 8 tanrı ve tanırça hakkındadır. Keyifli okumalar dileriz.

26 Eylül 2020

Bir Zarafet ve Asalet Timsali: Audrey Hepburn

Audrey Hepburn 1961 yılında rol aldığı Breakfast at Tiffany's ile Amerikan sinema tarihinde unutulmazlar arasına girdi. Audrey Hepburn hayatı sizlerle...

25 Eylül 2020

Karadelik Nedir? Karadelikler Nasıl Oluşmuştur?

Karadelik Nedir? Her canlı doğar yaşar ve ölür bu en ihtişamlı ölümdür! Karadelik, kütleçekiminin ışığın bile dışarı çıkamayacağı kadar çekip…

25 Eylül 2020

Bağcılar Medeniyeti ve Aynısının Biraz Değişiği Gibi

Bağcılar Medeniyeti Bu hikaye Bağcılar’da bir pasajın altına kurulmuş kendince post apokaliptik bir medeniyet hakkındadır. Gerçeklik ve bilimsellikle ilişiği olmayıp,…

25 Eylül 2020