Bize Ulaş!

İskandinav Mitolojisi

İskandinav Mitolojisinde Yaratılış | Kaos Ve Düzen

Paylaşılma Tarihi :

,

İskandinav Mitolojisinde Yaratılış | Kaos Ve Düzen

İskandinav yaratılış efsanesi veya kozmogoni (kozmosun kökeninin bir açıklaması) belki de dünya edebiyatının en zengin mitlerinden biridir. Öncelikle, bu istisnai renkli hikâyenin kendisine bakalım, sonra Vikinglerin onu nasıl yorumladığını ve ondan nasıl bir anlam çıkardıklarına bakalım.

Kozmosun Kökeni

Toprak, gökyüzü ya da yeşil hiçbir şey yokken, sadece Ginnungagap ‘ın uçsuz bucaksız uçurumları vardı. (Ginnungagap İskandinav mitolojisine göre, Dokuz Diyar yaratılmadan önceki büyük, belirsiz boşluğa denir.)  Bu mükemmel sessizlik ve aynı ihtişamda olan mükemmel karanlıktan oluşan kaos, Ateş elementinin anavatanı olan , Muspelheim ile Buz elementini anavatanı Niflheim arasında yer alıyordu.

Ginnungagap

Niflheim’dan gelen buzlar ve Muspelheim’den yükselen alevler, Ginnungagap’ta buluşup birbirlerine çarptılar. Muazzam sıçramanın ggerçekleştiği  çarpışmanın  ortasında ateş buzu eritti ve damlalar kendilerini tanrısal ama bir o kadarda yıkıcı devlerin ilki olan Ymir’i (“Screamer”) oluşturdu . Ymir bir hermafroditti ve eşeysiz olarak üreyebiliyordu; Uyuduğunda, Ymir’in  dev bacaklarından ve koltuk altlarının terlerinden çok daha fazla yeni yıkıcı Dev oluştu.

Çılgın ateş dondurucu buzu eritmeye devam ederken Audhumla adlı bir inek, ( “uğultu bolluğu”), ortaya çıkar ve  Dev Ymir’i gerçek bir dev boyutuna gelene kadar sütüyle beslemeye başlar ve  buzdaki tuzla beslenmeye başlar. Audhumla adlı ilkel inek buzu yaladıkça tüm Tanrıların ortak atası olan Buri  yavaş yavaş ortaya çıkar. Buri’nin Borr adlı bir oğlu olur ve Borr Ymir’in yarattığı devlerden birinin kızı olan Besta ile evlenir. Evliliklerinden neredeyse hepimizin bildiği (Kutsal), Odin (Hiddet) ve Vili (İstek) doğar.

 Odin ve kardeşleri Ymir’i öldürür ve dünyayı cesedinden inşa etmeye başlar. Kanlarından okyanusları, derisinden ve kaslarından toprağı, saçlarından bitkileri, beyninden bulutları ve kafatasından gökyüzünü şekillendirdiler. Dünya sağlam kalsın, titremesin diye dört köşesine NordiSudriAustri ve Westri (İsimlere dikkat lütfen 😊) diye tanınan dört cüce yerleştirirler. Tanrılar karanlıktan kurtulmak için Mani (ay) ve Sol (güneş) i yaratırlar fakat bunları gökte iki kurt, Sköll (iticilik) ve Hati (nefret) kovalamaya başlar. Kurtların amacı bu ki parlak topu yutup evreni eski karanlığına geri götürmektir. Bazen bunları yakalamayı başarırlar ve ay ve güneş tutulmaları oluşur. Bu felaketi engellemek için halk kazanlara, kalkanlara kılıçla vurup gürültü çıkartarak kurtları korkutmaya çalışırlar.

Sonunda tanrılar ilk erkek ve kadını, Askr ve Embla’yı iki ağaç gövdesinden yarattı ruhu onlara hiddetin ve aklın sembolü Odin üfler. Askr kül, Embla ise sarmaşık anlamlarına gelir. Bu şekilde Midgard’da yaşayacak olan ilk insanlar yaratılmış olur. Daha sonra tanrılar Utgard’ı yaratır. Utgard verimsiz ve çoraktır, dağlar buzlarla kaplı, kazıkları andıran ağaçlardan oluşan orman geçilemezdir. Bu yüzden onları korumak için evlerinin etrafındaki Midgard çevresine devasa bir çit yaparlar.

 Kaos’tan Yeni Bir Düzene

İskandinav Mitolojisinde Yaratılış | Kaos Ve Düzen

İskandinav Mitolojisinde Yaratılış | Kaos Ve Düzen

Tematik olarak, Ymir, Ginnungagap’ın yaratılmadan önceki kaosun kişileşmesidir. 

Hem Ymir hem de Ginnungagap, henüz çevremizdeki bulduğumuz gördüğümüz lakin bizler için daha önemli hale gelmemiş, sınırsız şeyden söz etmenin bir yoludur. Bu yüzden Vikingler Ginnungagap’ı boşluk olarak nitelendirdiler.

Bu durumda, asıl mesele Ymir’in bedeni.

Ymir’in devlerin öncüsü olması çok uygun, çünkü devlerin İskandinav efsanesinde işgal ettiği genel rol budur. Onlar her zaman yozlaşmak ve nihayetinde tanrıların yarattığı düzeni bozmakla tehdit eden biçimsiz kaosun güçleridir (ve Ragnarok’ta başarılı da olurlar). Ancak devler sadece yıkım yapan güçlerden ibaret değildir.

 Ortaçağcı Margaret Clunies Ross’un sözleriyle:

Karakteristik olarak […] tanrılar, devlerin sahip olduğu önemli doğal kaynakları ve özelliklerini bir araya getirir, daha sonra onları çalar ve kültür oluşturmak için onları kullanarak kendi avantajlarına çevirir, yani devlerin hammaddelerini kendileri için kullanmaya çalışırlar. Bu özellikler  çeşitli türlerdedir bunları kullanarak  entelektüelliği, şiii  ve bilgeliği somut hale getirmişlerdir.

Ymir tek başına eksiktir bu modele uymaz; mitolojik olarak konuşursak, ölümü ve parçalanması da mit ve düzenin oluşması için önemli ve  pradigmatik bir rol oynar.

Bu aynı zamanda, Ymir’in neden kendiliğinden üreyebilen bir hermafrodit olarak tasvir edildiğini de açıklar.

Çatışmanın Merkeziyeti

Vikingler, diğer eski Germen halkları gibi, savaşa olan isteklilikleriyle de ünlüdür. Bu nedenle, kaos ve çatışmalar yaratılış efsanelerinde merkeziyetçi bir konumdadır. Ayrıca bu çatışmanın üretici bir güç olduğu da akıldan çıkarılmaması gereken hususlardandır.

 Anlattığımız gibi Ymir, ateş ve buz arasındaki çekişmeden doğar. Tahmin edebileceğiniz gibi bu İskandinavya ve Kuzey Atlantik’in soğuk topraklarında yaşayan insanlar için özel bir anlama sahiptir.

Tanrıların dünyayı şekillendirmesi için önce Ymir’i öldürmeleri gerekir. Bu, evrendeki yaşamın ilk kasıtlı olarak alınmasıdır ve tanrılar tarafından gerçekleştirilir.

İncil mitinde olduğu gibi (Cain ve Abel) bir suç veya günah olarak sunulmaz. (İslamda Habil ve kabil diye geçer bu incil miti). Aksine, bu iyi ve hatta kutsal bir görevdir. 

Bu, İskandinav mitlerinde öldürmenin yüceltildiği anlamına gelmez tabi ki. Vikingler yasal ve uygun cinayet ile yasadışı ve uygunsuz cinayet arasında kesin ayrım yapmışlardır. Ancak, bir kişinin adına şeref ve ün kazandıran büyük işler yapmak için hayata karşı savaşçı bir yaklaşımın gerekliliği konusunda hemfikirlerdi.

Elbette, dünyayı kaosun sembolü olan bir varlığının cesedinden oluşturan tanrılar efsanede oldukça önemli ve yaygın bir unsurdur. Doğal olarak böyle bir eylemde yer alan kesin anlamlar kültürden kültüre değişmektedir. Şüphesiz bu şerefli saldırganlığın yüceltilmesi ve dünyayı olduğu gibi gösteriyor olması, Vikingler’in savaşçı ve güçlü bir kavim olmasını sağlamıştır.

Sonraki yazılarımızda bu konulara daha detaylı değineceğiz.

Sağlıcakla…

Kuruculuğunu ve genel yayın yönetmenliğini üstlendiği wikikultur.com'da makaleler ve içerikler üretiyor.

1 yorum

1 yorum

  1. EİRENEM

    26 Haziran 2019 at 01:03

    Harika bir iş çıkarmışsınız tebrik ederim. Devam yazınızı bekliyor olacağım 🙂

Bir Cevap Yazın

Ekibimize Katıl!

yazar

Kısa Süreli İndirim

Son Yazılar

Penceremin Perdesini Havalandıran Rüzgar Penceremin Perdesini Havalandıran Rüzgar
Blog18 saat Önce

Penceremin Perdesini Havalandıran Rüzgar

Penceremin Perdesini Havalandıran Rüzgar Ruzigar ya da ruzgar Farsça’dan dilimize geçen benim meftunu olduğum kelimelerden birisi. Eski Türkçe’de yil –...

İçinde Yaşadığımız Kültür Nedir? İçinde Yaşadığımız Kültür Nedir?
Sosyoloji3 gün Önce

İçinde Yaşadığımız Kültür Nedir?

İçinde Yaşadığımız Kültür Nedir?   Kültür kavramı, kelime kökeni olarak çok eski zamana dayanır. Etimolojik olarak, Latince ‘cultura’ sözcüğünden türemiştir....

Haftalık Yazar Kitap Eşleştirme Testi #24 Haftalık Yazar Kitap Eşleştirme Testi #24
Quiz&Test7 gün Önce

Haftalık Yazar Kitap Eşleştirme Testi #24

Yazar Kitap Eşleştirme Testi serimizin yirmi dördüncüsü ile karşınızdayız. 10 eserin gerçek sahibini bulabilecek misin? Edebiyat severler, kitap kurtları, şiir...

mühendislik nedir mühendislik nedir
Bilim1 hafta Önce

Mühendislik Nedir? Mühendislik Dalları | Mühendislik Maaşları

Mühendislik Nedir? Mühendislik Dalları Mühendis kelimesi arapça kökenli bir kelimdedir ve hendese kökünden gelir hendese kelimesi ise “arazi ölçme, geometri” anlamlarına gelir....

WK Haftalık Genel Kültür Testi #27 WK Haftalık Genel Kültür Testi #27
Quiz&Test1 hafta Önce

WK Haftalık Genel Kültür Testi #27

Haftalık Genel Kültür Testi ile tekrardan karşınızdayız.10 sorunun doğru cevabını bulabilecek misin? Her konudan genel kültür soruları için bağlantıya tıklayın...

Güzelliğe Dair Algımız ve Anlam Bütünlüğü Güzelliğe Dair Algımız ve Anlam Bütünlüğü
Felsefe2 hafta Önce

Güzelliğe Dair Algımız ve Anlam Bütünlüğü

Güzelliğe Dair Algımız ve Anlam Bütünlüğü   Yüzyıllardır süre tartışmaların biri de; güzelliğin ne olduğu ve algılanması üzerinedir. A. Schopenhauer’da...

Can Yücel: Şans Tanımamız Gereken Şair #20 Can Yücel: Şans Tanımamız Gereken Şair #20
Biyografi2 hafta Önce

Can Yücel: Şans Tanımamız Gereken Şair #20

Şans Tanımamız Gereken Şair listemizin son yazısında Ece Ayhan yer almıştı. Bu yazımızda ise sizlere Can Yücel’i tanıtacağız. Kendisi pek...

Elon Musk Kariyeri Elon Musk Kariyeri
Teknoloji2 hafta Önce

Elon Musk Kariyeri

Elon Musk Kariyeri Giriş: Merhabalar, bugünkü yazımızda sizlere dünyanın en zengin adamı olan Elon Musk’ın kariyerine değineceğim. Elon Musk, dünyada...

Haftalık Yazar Kitap Eşleştirme Testi #23 Haftalık Yazar Kitap Eşleştirme Testi #23
Quiz&Test2 hafta Önce

Haftalık Yazar Kitap Eşleştirme Testi #23

Yazar Kitap Eşleştirme Testi serimizin yirmi üçüncüsü ile karşınızdayız. 10 eserin gerçek sahibini bulabilecek misin? Edebiyat severler, kitap kurtları, şiir...

Ufuk Beydemir Röportajı | 15 Soruda Ufuk Beydemir Ufuk Beydemir Röportajı | 15 Soruda Ufuk Beydemir
Müzik2 hafta Önce

Ufuk Beydemir Röportajı | 15 Soruda Ufuk Beydemir

Ufuk Beydemir Röportajı | 15 Soruda Ufuk Beydemir Wikikültür için röportaj veren Ufuk Beydemir’e çok teşekkür ederiz. SORU 1) Merhaba;...

WK Haftalık Genel Kültür Testi #27 WK Haftalık Genel Kültür Testi #27
Quiz&Test2 hafta Önce

WK Haftalık Genel Kültür Testi #26

Haftalık Genel Kültür Testi ile tekrardan karşınızdayız.10 sorunun doğru cevabını bulabilecek misin? Her konudan genel kültür soruları için bağlantıya tıklayın...

“Post Truth” – Hakikat Sonrası Dünyada Mavi Hapı Mı, Yoksa Kırmızı Hapı Mı Alacaksınız? “Post Truth” – Hakikat Sonrası Dünyada Mavi Hapı Mı, Yoksa Kırmızı Hapı Mı Alacaksınız?
Deneme2 hafta Önce

“Post Truth” – Hakikat Sonrası Dünyada Mavi Hapı Mı, Yoksa Kırmızı Hapı Mı Alacaksınız?

“Post Truth” – Hakikat Sonrası Dünyada Mavi Hapı Mı, Yoksa Kırmızı Hapı Mı Alacaksınız?   Post Truth “Gerçek Sonrası” Politikalar...

Susmak Susmak
Edebiyat3 hafta Önce

Susmak

Susmak Saçlarını taramış mıydı? Sakallarını düzeltmiş ve bıyıklarının ucunu almış mıydı? Ha evet kaşlarının ortasında da tüyler çıkardı. Acaba berbere...

'Biz' Kimin Yabancısıyız ? 'Biz' Kimin Yabancısıyız ?
Felsefe3 hafta Önce

‘Biz’ Kimin Yabancısıyız ?

‘Biz’ Kimin Yabancısıyız ?   Bizler, sürdürdüğümüz hayat içerisinde kendimizi bulmaya çalışmışızdır. Aynı zamanda hayata dair de anlam arayışımızı sürdürmüşüzdür....

Ece Ayhan: Şans Tanımamız Gereken Şair #19 Ece Ayhan: Şans Tanımamız Gereken Şair #19
Biyografi3 hafta Önce

Ece Ayhan: Şans Tanımamız Gereken Şair #19

Şans Tanımamız Gereken Şair listemizin son yazısında Fazıl Hüsnü Dağlarca yer almıştı. Bu yazımızda ise sizlere Ece Ayhan’ı tanıtacağız. Kendisi...

İskender Aydın'ın İki Yazısı İskender Aydın'ın İki Yazısı
Deneme3 hafta Önce

İskender Aydın’ın İki Yazısı

İskender Aydın’ın İki Yazısı   Cehennemi yaratan bizleriz. Modern yasalar karşısında, evrenin yasaları vardır. Hayatımıza uygulandığı zaman bu yasalar; insanoğlu;...