Bize Ulaş!

İskandinav Mitolojisi

İskandinav Mitolojisinde Yaratılış | Kaos Ve Düzen

Paylaşılma Tarihi :

,

İskandinav Mitolojisinde Yaratılış | Kaos Ve Düzen

İskandinav yaratılış efsanesi veya kozmogoni (kozmosun kökeninin bir açıklaması) belki de dünya edebiyatının en zengin mitlerinden biridir. Öncelikle, bu istisnai renkli hikâyenin kendisine bakalım, sonra Vikinglerin onu nasıl yorumladığını ve ondan nasıl bir anlam çıkardıklarına bakalım.

Kozmosun Kökeni

Toprak, gökyüzü ya da yeşil hiçbir şey yokken, sadece Ginnungagap ‘ın uçsuz bucaksız uçurumları vardı. (Ginnungagap İskandinav mitolojisine göre, Dokuz Diyar yaratılmadan önceki büyük, belirsiz boşluğa denir.)  Bu mükemmel sessizlik ve aynı ihtişamda olan mükemmel karanlıktan oluşan kaos, Ateş elementinin anavatanı olan , Muspelheim ile Buz elementini anavatanı Niflheim arasında yer alıyordu.

Ginnungagap

Niflheim’dan gelen buzlar ve Muspelheim’den yükselen alevler, Ginnungagap’ta buluşup birbirlerine çarptılar. Muazzam sıçramanın ggerçekleştiği  çarpışmanın  ortasında ateş buzu eritti ve damlalar kendilerini tanrısal ama bir o kadarda yıkıcı devlerin ilki olan Ymir’i (“Screamer”) oluşturdu . Ymir bir hermafroditti ve eşeysiz olarak üreyebiliyordu; Uyuduğunda, Ymir’in  dev bacaklarından ve koltuk altlarının terlerinden çok daha fazla yeni yıkıcı Dev oluştu.

Çılgın ateş dondurucu buzu eritmeye devam ederken Audhumla adlı bir inek, ( “uğultu bolluğu”), ortaya çıkar ve  Dev Ymir’i gerçek bir dev boyutuna gelene kadar sütüyle beslemeye başlar ve  buzdaki tuzla beslenmeye başlar. Audhumla adlı ilkel inek buzu yaladıkça tüm Tanrıların ortak atası olan Buri  yavaş yavaş ortaya çıkar. Buri’nin Borr adlı bir oğlu olur ve Borr Ymir’in yarattığı devlerden birinin kızı olan Besta ile evlenir. Evliliklerinden neredeyse hepimizin bildiği (Kutsal), Odin (Hiddet) ve Vili (İstek) doğar.

 Odin ve kardeşleri Ymir’i öldürür ve dünyayı cesedinden inşa etmeye başlar. Kanlarından okyanusları, derisinden ve kaslarından toprağı, saçlarından bitkileri, beyninden bulutları ve kafatasından gökyüzünü şekillendirdiler. Dünya sağlam kalsın, titremesin diye dört köşesine NordiSudriAustri ve Westri (İsimlere dikkat lütfen 😊) diye tanınan dört cüce yerleştirirler. Tanrılar karanlıktan kurtulmak için Mani (ay) ve Sol (güneş) i yaratırlar fakat bunları gökte iki kurt, Sköll (iticilik) ve Hati (nefret) kovalamaya başlar. Kurtların amacı bu ki parlak topu yutup evreni eski karanlığına geri götürmektir. Bazen bunları yakalamayı başarırlar ve ay ve güneş tutulmaları oluşur. Bu felaketi engellemek için halk kazanlara, kalkanlara kılıçla vurup gürültü çıkartarak kurtları korkutmaya çalışırlar.

Sonunda tanrılar ilk erkek ve kadını, Askr ve Embla’yı iki ağaç gövdesinden yarattı ruhu onlara hiddetin ve aklın sembolü Odin üfler. Askr kül, Embla ise sarmaşık anlamlarına gelir. Bu şekilde Midgard’da yaşayacak olan ilk insanlar yaratılmış olur. Daha sonra tanrılar Utgard’ı yaratır. Utgard verimsiz ve çoraktır, dağlar buzlarla kaplı, kazıkları andıran ağaçlardan oluşan orman geçilemezdir. Bu yüzden onları korumak için evlerinin etrafındaki Midgard çevresine devasa bir çit yaparlar.

 Kaos’tan Yeni Bir Düzene

İskandinav Mitolojisinde Yaratılış | Kaos Ve Düzen

İskandinav Mitolojisinde Yaratılış | Kaos Ve Düzen

Tematik olarak, Ymir, Ginnungagap’ın yaratılmadan önceki kaosun kişileşmesidir. 

Hem Ymir hem de Ginnungagap, henüz çevremizdeki bulduğumuz gördüğümüz lakin bizler için daha önemli hale gelmemiş, sınırsız şeyden söz etmenin bir yoludur. Bu yüzden Vikingler Ginnungagap’ı boşluk olarak nitelendirdiler.

Bu durumda, asıl mesele Ymir’in bedeni.

Ymir’in devlerin öncüsü olması çok uygun, çünkü devlerin İskandinav efsanesinde işgal ettiği genel rol budur. Onlar her zaman yozlaşmak ve nihayetinde tanrıların yarattığı düzeni bozmakla tehdit eden biçimsiz kaosun güçleridir (ve Ragnarok’ta başarılı da olurlar). Ancak devler sadece yıkım yapan güçlerden ibaret değildir.

 Ortaçağcı Margaret Clunies Ross’un sözleriyle:

Karakteristik olarak […] tanrılar, devlerin sahip olduğu önemli doğal kaynakları ve özelliklerini bir araya getirir, daha sonra onları çalar ve kültür oluşturmak için onları kullanarak kendi avantajlarına çevirir, yani devlerin hammaddelerini kendileri için kullanmaya çalışırlar. Bu özellikler  çeşitli türlerdedir bunları kullanarak  entelektüelliği, şiii  ve bilgeliği somut hale getirmişlerdir.

Ymir tek başına eksiktir bu modele uymaz; mitolojik olarak konuşursak, ölümü ve parçalanması da mit ve düzenin oluşması için önemli ve  pradigmatik bir rol oynar.

Bu aynı zamanda, Ymir’in neden kendiliğinden üreyebilen bir hermafrodit olarak tasvir edildiğini de açıklar.

Çatışmanın Merkeziyeti

Vikingler, diğer eski Germen halkları gibi, savaşa olan isteklilikleriyle de ünlüdür. Bu nedenle, kaos ve çatışmalar yaratılış efsanelerinde merkeziyetçi bir konumdadır. Ayrıca bu çatışmanın üretici bir güç olduğu da akıldan çıkarılmaması gereken hususlardandır.

 Anlattığımız gibi Ymir, ateş ve buz arasındaki çekişmeden doğar. Tahmin edebileceğiniz gibi bu İskandinavya ve Kuzey Atlantik’in soğuk topraklarında yaşayan insanlar için özel bir anlama sahiptir.

Tanrıların dünyayı şekillendirmesi için önce Ymir’i öldürmeleri gerekir. Bu, evrendeki yaşamın ilk kasıtlı olarak alınmasıdır ve tanrılar tarafından gerçekleştirilir.

İncil mitinde olduğu gibi (Cain ve Abel) bir suç veya günah olarak sunulmaz. (İslamda Habil ve kabil diye geçer bu incil miti). Aksine, bu iyi ve hatta kutsal bir görevdir. 

Bu, İskandinav mitlerinde öldürmenin yüceltildiği anlamına gelmez tabi ki. Vikingler yasal ve uygun cinayet ile yasadışı ve uygunsuz cinayet arasında kesin ayrım yapmışlardır. Ancak, bir kişinin adına şeref ve ün kazandıran büyük işler yapmak için hayata karşı savaşçı bir yaklaşımın gerekliliği konusunda hemfikirlerdi.

Elbette, dünyayı kaosun sembolü olan bir varlığının cesedinden oluşturan tanrılar efsanede oldukça önemli ve yaygın bir unsurdur. Doğal olarak böyle bir eylemde yer alan kesin anlamlar kültürden kültüre değişmektedir. Şüphesiz bu şerefli saldırganlığın yüceltilmesi ve dünyayı olduğu gibi gösteriyor olması, Vikingler’in savaşçı ve güçlü bir kavim olmasını sağlamıştır.

Sonraki yazılarımızda bu konulara daha detaylı değineceğiz.

Sağlıcakla…

Bu içerik 2890 kez okunmuştur

Kuruculuğunu ve genel yayın yönetmenliğini üstlendiği wikikultur.com'da makaleler ve içerikler üretiyor.

1 yorum

1 yorum

  1. EİRENEM

    26 Haziran 2019 at 01:03

    Harika bir iş çıkarmışsınız tebrik ederim. Devam yazınızı bekliyor olacağım 🙂

Bir Cevap Yazın

Ekibimize Katıl!

yazar

Son Yazılar

WK Haftalık Genel Kültür Testi #14 WK Haftalık Genel Kültür Testi #14
Quiz&Test2 saat Önce

WK Haftalık Genel Kültür Testi #18

Haftalık Genel Kültür Testi ile tekrardan karşınızdayız. Her konudan genel kültür soruları için bağlantıya tıklayın ve kültür seviyenizi ölçün.  ...

İçerik: Haftalık Yazar Kitap Eşleştirme Testi #15 İçerik: Haftalık Yazar Kitap Eşleştirme Testi #15
Quiz&Test22 saat Önce

Haftalık Yazar Kitap Eşleştirme Testi #15

Yazar Kitap Eşleştirme serimizin on beşincisi ile karşınızdayız. 10 eserin gerçek sahibini bulabilecek misin? Edebiyat severler, kitap kurtları, şiir müptelaları, ille...

İçerik: Mars Keşif Projesi İçerik: Mars Keşif Projesi
Genel1 gün Önce

Mars Keşif Projesi

Mars Araştırmalarının İnsanlığa (Olası) En Önemli Faydası     Son birkaç yılda Mars’a insan gönderme konusunun aniden nasıl da gündeme...

İçerik: Şekersiz Röportajı | 15 Soruda Şekersiz İçerik: Şekersiz Röportajı | 15 Soruda Şekersiz
Müzik2 gün Önce

Şekersiz Röportajı | 15 Soruda Şekersiz

Şekersiz Röportajı | 15 Soruda Şekersiz Wikikültür için röportaj veren Şekersiz’e teşekkür ederiz. 1) Merhaba; öncelikle grup üyelerini ve sizi...

İçerik: STAR WARS Battlefront 2: Epic Games Yeni Ücretsiz Oyunu İçerik: STAR WARS Battlefront 2: Epic Games Yeni Ücretsiz Oyunu
Teknoloji3 gün Önce

STAR WARS Battlefront 2: Epic Games Yeni Ücretsiz Oyunu

Epic Games’in yeni ücretsiz oyunu STAR WARS Battlefront 2 oldu. 14.01.2020 Türkiye saati ile 19.00’da yayınlanacak olan oyun Epic Games’in alışagelmiş...

İçerik: Orhan Veli Kanık: Şans Tanımamız Gereken Şair #12 İçerik: Orhan Veli Kanık: Şans Tanımamız Gereken Şair #12
Biyografi3 gün Önce

Orhan Veli Kanık: Şans Tanımamız Gereken Şair #12

Şans Tanımamız Gereken Şair listemizin son yazısında Cemal Süreya yer almıştı. Bu yazımızda ise sizlere Orhan Veli Kanık’ı tanıtacağız. Kendisi...

İçerik: En Feci Cem Karaca Şarkısı İçerik: En Feci Cem Karaca Şarkısı
Blog4 gün Önce

En Feci Cem Karaca Şarkısı

En Feci Cem Karaca Şarkısı Düştüm mapus damlarına öğüt veren bol olur Toplasam o öğütleri burdan köye yol olur “Eh!...

İçerik: Tutkunuz Hayatınız Olsun İçerik: Tutkunuz Hayatınız Olsun
Genel4 gün Önce

Tutkunuz Hayatınız Olsun

Tutkunuz Hayatınız Olsun Hobi kelimesini oldum olası sevmedim. Genel olarak ‘iş dışında eğlence, boş zaman uğraşı’ anlamına geliyor. Yani boş...

İçerik: Kral Oidipus | Sophokles Tragedyası İçerik: Kral Oidipus | Sophokles Tragedyası
Yunan Mitolojisi5 gün Önce

Kral Oidipus | Sophokles Tragedyası

Kral Oidipus | Sophokles Tragedyası Yazıya başlamadan önce bilinmesini isteriz ki bu kitap özeti ders ödevi olarak hazırlanmıştır. Başka sitelerde...

İçerik: Edebiyat Severlere 10 Soruluk Dil Bilgisi Testi! #7 İçerik: Edebiyat Severlere 10 Soruluk Dil Bilgisi Testi! #7
Quiz&Test5 gün Önce

Edebiyat Severlere 10 Soruluk Dil Bilgisi Testi! #7

Edebiyat Severlere 10 Soruluk Dil Bilgisi Testi! #7 Dil Bilgisi Testi serimizin beşincisiyle karşınızdayız. 10 sorunun doğrularını bulabilecek misin?  ...

İçerik: Genel Müzik Testi İçerik: Genel Müzik Testi
Quiz&Test6 gün Önce

Genel Müzik Testi

Wikikültür Genel Müzik Testi ile sizlerleyiz! Her konudan müzik soruları için bağlantıya tıklayın ve müzik bilginizi ölçün.   Genel kültür...

WK Haftalık Genel Kültür Testi #14 WK Haftalık Genel Kültür Testi #14
Quiz&Test7 gün Önce

WK Haftalık Genel Kültür Testi #17

Haftalık Genel Kültür Testi ile tekrardan karşınızdayız. Her konudan genel kültür soruları için bağlantıya tıklayın ve kültür seviyenizi ölçün.  ...

İçerik: Mecburiyet: Bir Solukta Okunacak Kitap İçerik: Mecburiyet: Bir Solukta Okunacak Kitap
Edebiyat1 hafta Önce

Mecburiyet: Bir Solukta Okunacak Kitap

Stefan Zweig’ın okuduktan sonra etkisinden çıkamadığımız bir kitabı daha.  Mecburiyet: Zorunluluk, yükümlülük anlamlarına gelen bir kelime. Yaşamımızın bütününe baktığımız zaman...

İçerik: İkinci Dünya Savaşı Filmleri | 5 Film İçerik: İkinci Dünya Savaşı Filmleri | 5 Film
Sinema&Dizi1 hafta Önce

İkinci Dünya Savaşı Filmleri | 5 Film

İkinci Dünya Savaşı Filmleri’nin başlı başına bir tür olduğu konusunda hepimiz hemfikiriz sanırım. Hep alt metinde aynı konunun işlendiği, Amerika’nın...

İçerik: 10 Soruluk Edebiyat Testi Dizeleri Verilen Şiirlerden Şairlerini Bulabilecek Misin? İçerik: 10 Soruluk Edebiyat Testi Dizeleri Verilen Şiirlerden Şairlerini Bulabilecek Misin?
Quiz&Test2 hafta Önce

10 Soruluk Edebiyat Testi Dizeleri Verilen Şiirlerden Şairlerini Bulabilecek Misin?

10 Soruluk Edebiyat Testi Bu 10 soruluk test ile ne kadar şiir sever olduğunu öğren!     Diğer testlerimiz için...

İçerik: Geleceği Uzayda Arayan Uzay Şirketleri İçerik: Geleceği Uzayda Arayan Uzay Şirketleri
Astronomi2 hafta Önce

Geleceği Uzayda Arayan Uzay Şirketleri

Geleceği Uzayda Arayan Uzay Şirketleri Dünyada var olduğumuz günden beri hep merak içinde olmuşuzdur. İnsanlık, ilk olarak çevresini tanımaya ve...

Bir Mtpa Projesidir © 2019-2020