Yunan Mitolojisi

Prometheus Kimdir? | Yunan mitolojisinde Prometheus efsanesi

Prometheus, İapetos’la ve Klymene’nin oğlu ve Atlas, Menoitios ve Epimetheus’un kardeşidir. Prometheus tanrısal düzene kafa tutmuş, karşı çıkmış ne var ki öteki kardeşlerinden farklı olarak sonunda insanoğlunu yaratarak ve onlara ateşi (yaratıcılığı, bilimi, uygarlığı) vererek bu düzeni değiştirmiştir.

https://pagead2.googlesyndication.com/pagead/js/adsbygoogle.js (adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({});

Prometheus Kimdir?

Prometheus, İapetos’la ve Klymene’nin oğlu ve Atlas, Menoitios ve Epimetheus’un kardeşidir. Prometheus tanrısal düzene kafa tutmuş, karşı çıkmış ne var ki öteki kardeşlerinden farklı olarak sonunda insanoğlunu yaratarak ve onlara ateşi (yaratıcılığı, bilimi, uygarlığı) vererek bu düzeni değiştirmiştir.

Olympos Tanrıları’nın kuvvet ve kudretine karşılık, Prometheus’da kurnazlık ve zeka vardır. Titanların isyanları sırasında tarafsızlığını korumuş ve başkaldırmamış bir Titan oğlu olarak Zeus’un gözüne girmeyi başarmıştı. Zeus onu Olympos’daki ölümsüzlerin arasına aldı. Oysa o Zeus ve arkadaşlarına karşı kin besliyordu. Dedelerinin öcünü almak için, kendi gözyaşıyla yoğurduğu balçıktan ilk insanı yarattı. Sonra onun acizliğine acıyarak, Hephaistos alevler saçan ocağından bir kıvılcım çaldı ve insanlara armağan etti.

Loading...

Bunun için Tanrı Zeus eşi görülmemiş korkunç ceza verir. Kafkas Dağında zincire vurulmuş ve Promethus Desmotes adıyla anılmıştır. Tanrılarca görevlendirilen bir kartal sürekli olarak, her gece yeniden oluşan karaciğerini kemirmektedir.

Onu Kafkas dağının tepesindeki bu işkenceden Zeus’un oğlu yarı tanrı, ölümlü Herakles kurtarır. Prometheus; “Zeus tahtından düşmedikçe benim işkencelerimin sonu yoktur” der, böylelikle insanlığa özgürlüğün yolunu göstermiş olur. Bu arada Zeus, kendisini hiçe sayan insanlara da bir ders vermek için, Hephaistos’a su ve balçıktan ilk bakirenin heykelini yaptırdı ve kalbine ruh yerine Prometheus’un ateşi çaldığı yerden aldığı bir kıvılcımı koydu ona Pandora ismini verdi.

Loading...

 

Tanrılar Pandora’ya tek tek hediyeler verdi. Zeus onu insanlara yollarken eline bir kutu verdi ve açmamasını söyledi ama Pandora kutuyu açtı. Verdiği kutuda ise tüm kötülük ve ızdıraplar vardı. Bunların kutudan çıktığı gören Pandora hemen kutuyu kapattı. Kutuda kapalı kalan sadece umuttu. Zeus böylece insanlardan da intikamını aldı. (Hikayede dikkat çeken konulara değinecek olursak, her gece yenilenen karaciğer organının günümüzde bilinen kendini yenileyebilme özelliği antik dönemde biliniyor olması düşündürücü.)

Bir Başka Yönden Prometheus Efsanesi – TED ED

İnsanlık yaratılmadan önce, Yunan Tanrıları, Titan adı verilen  dev ırkına karşı büyük bir savaş kazandı. Titanların çoğu öldürülmüş veya
Tartarus’un ebedi cehennemine atılmıştı. Ancak ismi öngörü anlamına gelen Titan Prometheus, kardeşi Epimetheus’u Tanrıların tarafında
savaşmaya ikna etti. Teşekkür olarak, Zeus, kardeşleri tüm canlıları yaratmakla görevlendirdi.

Loading...

Epimetheus Tanrıların hediyelerini canlılara dağıtacaktı. Bazılarına, uçmayı verdi; bazılarına suda hareket etme becerisini, yada çimenler arasında hızla koşmayı. Canavarlara göz alıcı pullar, yumuşak kürk, ve keskin pençeler verdi. Bu sırada, Prometheus ilk insanlara
çamurdan şekil verdi. Onlara Tanrıların görüntüsünü verdi ama Zeus onlara ölümlü kalmayı ve Olimpos Dağı’nda yaşayanlara
aşağıdan, ibadet etmeyi emretti.

Zeus insanları itaat eden, doğa şartlarına karşı savunmasız, korunmak için Tanrılara bağlı olan
yaratıklar olarak gördü. Ancak Prometheus, bu basit yaratıkları daha büyük bir amaçla tasavvur etti. Zeus ona nasıl kurban vereceğine
karar vermesini istediğinde, kurnaz Prometheus insanlara biraz avantaj verebilecek bir numara planladı. Bir boğayı öldürdü ve onu Zeus’a
sunmak için ikiye böldü.

Loading...

Bir tarafta, sulu eti ve deriyi hayvanın nahoş midesinin altında sakladı. Diğer tarafta, kalın bir yağ tabakasının altında kemikleri sakladı. Zeus kendisi için en uygun gözüken porsiyonu seçtiğinde, Prometheus’un dalaveresinden dolayı çok öfkelendi.

Burnundan soluyan Zeus, dünyada ateşin kullanılmasını yasakladı. Ne yemek pişirmek ne de başka bir amaç için. Ama Prometheus yaratılmışların ateşten mahrum kaldıklarını görmeyi reddetti. Bu yüzden Atena ve Hephaistos’un yerinden ateş çalmak için Olimpos Dağı’na tırmandı. Oyuk bir rezene sapının içine ateşi sakladı ve insanlara getirdi. Bu onlara doğayı kendi yararlarına  kullanma ve nihayet doğaya egemen olma gücünü verdi.

Loading...

Ateş sayesinde insanlar besinleri ve ısıyı kullanıp kendilerine bakabilirlerdi. Ama ayrıca silahlar üretebilir ve  savaşlar başlatabilirlerdi. Prometheus’un alevleri uygarlığın hızla gelişmesinde katalizatör görevi yaptı. Zeus aşağıya, bu manzaraya baktığında neler olup bittiğini anladı. Prometheus bir kez daha onun onurunu yaralamış ve otoritesini bozmuştu. Gözü dönen Zeus,
acımasız bir ceza uyguladı. Prometheus, sonsuza kadar bir kayalığa zincirlenecekti.

Her gün, karaciğerini parçalamak üzere bir akbaba onu ziyaret edecekti ve her gün karaciğeri yeniden saldırılmak üzere tekrar eski hâline dönecekti. Prometheus, daimi bir acıya  maruz kalmasına rağmen, asla yaptığı isyankâr hareketine dair bir pişmanlık duymamıştı. Zulüme karşı gösterdiği direnç onu mitolojide sevilen bir figüre dönüştürdü. Ayrıca meraklı  ve ele avuca sığmayan kişiliği, bilgisi ve insanlara sağladı gelişmeler  ve getirdiği güç ile hatırlandı.

Loading...

Ayrıca edebiyatta ve sanatta tekrar edilen bir figür hâline geldi. Percy Bysshe Shelley’in “Prometheus Unbound” adlı lirik oyununda, yazar Prometheus’u kaçıp bilgi ve empati yaymaya devam eden romantik bir kahraman olarak hayal ediyor. Shelley, onun hakkında şunları yazdı: Prometheus, ahlaki ve düşünsel mizacın azami seviyede mükemmel olduğu bir tiptir. En saf ve en içten güdülerle, en iyi ve soylu sonlara yöneltilmiştir. Karısı Mary, Prometheus’u daha ders verici bir figür olarak kafasında canlandırmış ve kendi romanına “Frankenstein: Modern
Prometheus” adını vermiştir.

Prometheus Kimdir? | Bu, doğal düzenin bozulmasının  zararlarını akla getiriyor ve bugünün bilim ve  teknolojisini de kapsayan ahlaki meselelere bağlı kalıyor. Bir kahraman, isyancı ya da düzenbaz olarak, Prometheus bizim doğanın güçlerini  ele geçirme potansiyelimizin sembolü. Ve son olarak, bize dünyayı tutuşturmada bireysel eylemlerin potansiyelini hatırlatıyor.

Loading...

Pegasus: Yunan Mitolojisinde Kanatlı At

Bir Cevap Yazın

You may also like

Read More