Bize Ulaş!

Sümer Mitolojisi

Gılgamış Destanı | Tarihin En Eski Yazılı Destanı

Paylaşılma Tarihi :

,

Gılgamış Destanı | Tarihin En Eski Yazılı Destanı

  Destan, tarihte bilinen en eski medeniyetlerden olan Sümerlerin yaşayışları hakkında bilgi verir ve kendisi de ilk yazılı destan olma özelliğini taşır. Destana konu olan kral Gılgamış MÖ. 3000 yıllarının ilk yarısında Mezopotamya’daki Uruk kentinde hüküm sürmüştür. Zaten hikaye gılgamış’ın etrafında şekil almaktadır. Gılgamış çok güçlü , zeki ve genç bir yöneticidir.Yeryüzünde ona denk kimse yoktur.Onun böyle eşsiz yarı tanrı-yarı insan olması Uruk Halkını rahatsız etmiştir. Gılgamış’ın bu yalnızlığını paylaşacağı birisine ihtiyacı olduğunu düşünen yardımsever(!)halk  Tanrılara çok dua etmişler, çok yalvarmışlardır.

     Tanrılar bu serzenişlere kayıtsız kalmayarak ENKİDU ‘yu yaratmışlardır. Onun bir kopyasını yaratarak cevap vermiştir tanrilar. Enkidu bir şehir sakinidir ve hayvanlarla çok iyi anlaşan birisidir çünkü yabani bir ortamda dünyaya gelmiştir. Gılgamış ın bu durumdan elbette haberi olur ve şehrinden çıkması için bir avcı ve fahişe ayarlar. Planı ise çok zekicedir : Fahişe onu kandırıp onunla eğlenirken avcı onu yakalayacaktır.

    Plan aynen gerçekleşir, tabire göre altı gün yedi gece onunla beraber olur ve kendisine başından beri eşlik eden hayvanlar Enkidu’dan uzak durmaya başlarlar. Enkidu onları işitme ve konuşma duyusunu böylece  kaybeder.

Fahişe ona arkadaşlığını sunar ve çevreden ayırıp Gılgamış’a getirdiğin de yumruk yumruğa dövüşürler. Dövüş’ün kazananı ise Enkidu olur ama Gılgamıeş böylece kendine eşit güçte birisinin olduğunu anlar. Bundan sonra aralarında dostluk bağlarının su basmayanı atılır.

     Olaylar gelişir…   Ölümsüzlüğü arayan bir kralın öyküsüdür bu destan. Bunun ardından gelen serüven Gılgamıeş ile aşk tanrıçası İştar arasında yaşanır. İştar Gılgamış’a evlenme önerisinde bulunur.

Gılgamış bunu red eder. Onuru kırılan İştar Gılgamıeş’ı öldürmek için yeryüzüne bir boğa gönderir. Gılgamıeş, Enkidu’nun da yardımıyla boğayı öldürür. Enkidu rüyasında, boğayı öldürdüğü için tanrılar tarafından ölüme mahkum edildiğini görür.Aslında bundan sonraki tabletler kayıptır sevgili okuyucum ama günümüze kadar gelen söylencelere göre ve tabletteki bilgilerden birine göre  Gılgamıeş’ın  Enkidu için yaktığı ağıtı, düzenlediği görkemli cenaze törenini, sonunda Enkidu’nun ölüler dünyasına göçtüğünü biliyoruz.

Bundan sonra ise arkadaşlar Tufan olayı gerçekleşir… (bir sonraki yazımız bu olacak)Bildiğiniz gibi yeryüzünün sularla dolup taşmasının öyküsüdür tufan. Gılgamış destanında Tufan’ı tanrıça İştar ve Bel’in başlattığı anlatılır. Gılgamıeş, Tufan’dan kurtularak sağ kaldığını öğrendiği Utnapiştim’i bulmak üzere yola çıkar. Utnapiştim ölümsüzlüğün sırrını bilen bir bilgedir.

Utnapiştim’i bulan Gılgamıeş onun verdiği ölümsüzlük otuyla gençliğine yeniden dönecek ve ölümsüzlüğe kavuşacaktır. Ama, destanının insanlar için en üzücü bölümü burada başlar. Çünkü Gılgamıeş ölümsüzlük otunu yemeye fırsat bulamadan onu bir yılana kaptırır ve Uruk’a eli boş döner.

Bazı kaynaklar, Gılgamıeş’ın ölümsüzlük otunu halkıyla birlikte yemek istediğini belirtir. Destan Gılgamıeş’ın ölüm karşısında acı yenilgisiyle biter.

Son olarak eklemek istediğim diğer varyantlarada bakmakta fayda var. Bir başka kaynağa göre Gılgamıeş her ne kadar iyi nitelikli özelliklere sahip olsa da kötü bir yöneticidir ve zalim birisidir bundan dolayı halkının Tanrılara yalvarmış olabileceği de önemli bir görüştür.

Kafanız allak bullak olmadıysa eğer bir diğer yoruma göre ise Enkidu hastalanıp ölür. Yeryüzündeki canlı-cansız tüm varlıkların sahibi Gılgamıeş bu olayla ölüme karşı çaresiz olduğunu anlar. Atası, Utnapiştim’den sonsuz yaşamın kaynağının ne olduğunu öğrenir ve onu aramak için yollara düşer.

Başından geçen yedi serüvenin ardından Utnapiştim’in uzak bir adadaki evine varır. Büyük Tufan’dan geriye tek sağ kalmış insan olan Utnapiştim, Gılgamış’a yeraltındaki tatlı sularda, Apsu’da büyüyen dikenli bir bitkinin sonsuz yaşamın kaynağı olduğu açıklar.

 Gılgamıeş suya dalar ve bitkiyi kökünden koparıp alır, ancak dönüş yolculuğu sırasında bitki bir yılan tarafından yenir. Bu da yılanların sonsuz yaşama sahip oldukları inancının doğmasına neden olmuştur. Ayrıca Tufan efsanesi M.Ö.2000, M.Ö.I833-1750 ve M.Ö. 1250 tarihlerinde meydana getirilmiş değişik versiyonlara sahiptir.

      Ölümsüzlüğün ve bilginin peşindeki insanı yücelterek anlatan Gılgamıeş Destanı, günümüze kalabilmiş, bilinen en eski destandır.

 Gılgamıeş Destanı, Akat ve Sümer dillerinde yazılmış tabletlerden derlenmiştir. Bunlardan günümüze 12 tablet kalabilmiştir(Tamamı 16 olduğu söylenmektedir). Ama bu tabletler eksik olduğu için destan metninin bütünü elde edilememiştir.

1855’te Ninova’da yapılan kazılarda, Asur Kralı Asurbanipal’in bulunan bu tabletlere daha sonra Türk-İran sınırında ve Irak’taki Nippur kenti kazılarında bulunan tabletler eklenmiştir. Ayrıca Türkiye’de Sultan Tepe ve Boğazköy’de yapılan kazılarda da destanını bazı bulunmuşsa da henüz tümü gün ışığına çıkarılmamıştır.

 

Arkeoloji, Edebiyat, Mitoloji ve birtakım endişeler...

Yorum İçin Tıkla

Bir Cevap Yazın

Ekibimize Katıl!

yazar

Son Yazılar

WK Haftalık Genel Kültür Testi #14 WK Haftalık Genel Kültür Testi #14
Quiz&Test9 saat Önce

WK Haftalık Genel Kültür Testi #18

Haftalık Genel Kültür Testi ile tekrardan karşınızdayız. Her konudan genel kültür soruları için bağlantıya tıklayın ve kültür seviyenizi ölçün.  ...

İçerik: Haftalık Yazar Kitap Eşleştirme Testi #15 İçerik: Haftalık Yazar Kitap Eşleştirme Testi #15
Quiz&Test1 gün Önce

Haftalık Yazar Kitap Eşleştirme Testi #15

Yazar Kitap Eşleştirme serimizin on beşincisi ile karşınızdayız. 10 eserin gerçek sahibini bulabilecek misin? Edebiyat severler, kitap kurtları, şiir müptelaları, ille...

İçerik: Mars Keşif Projesi İçerik: Mars Keşif Projesi
Genel2 gün Önce

Mars Keşif Projesi

Mars Araştırmalarının İnsanlığa (Olası) En Önemli Faydası     Son birkaç yılda Mars’a insan gönderme konusunun aniden nasıl da gündeme...

İçerik: Şekersiz Röportajı | 15 Soruda Şekersiz İçerik: Şekersiz Röportajı | 15 Soruda Şekersiz
Müzik2 gün Önce

Şekersiz Röportajı | 15 Soruda Şekersiz

Şekersiz Röportajı | 15 Soruda Şekersiz Wikikültür için röportaj veren Şekersiz’e teşekkür ederiz. 1) Merhaba; öncelikle grup üyelerini ve sizi...

İçerik: STAR WARS Battlefront 2: Epic Games Yeni Ücretsiz Oyunu İçerik: STAR WARS Battlefront 2: Epic Games Yeni Ücretsiz Oyunu
Teknoloji3 gün Önce

STAR WARS Battlefront 2: Epic Games Yeni Ücretsiz Oyunu

Epic Games’in yeni ücretsiz oyunu STAR WARS Battlefront 2 oldu. 14.01.2020 Türkiye saati ile 19.00’da yayınlanacak olan oyun Epic Games’in alışagelmiş...

İçerik: Orhan Veli Kanık: Şans Tanımamız Gereken Şair #12 İçerik: Orhan Veli Kanık: Şans Tanımamız Gereken Şair #12
Biyografi4 gün Önce

Orhan Veli Kanık: Şans Tanımamız Gereken Şair #12

Şans Tanımamız Gereken Şair listemizin son yazısında Cemal Süreya yer almıştı. Bu yazımızda ise sizlere Orhan Veli Kanık’ı tanıtacağız. Kendisi...

İçerik: En Feci Cem Karaca Şarkısı İçerik: En Feci Cem Karaca Şarkısı
Blog4 gün Önce

En Feci Cem Karaca Şarkısı

En Feci Cem Karaca Şarkısı Düştüm mapus damlarına öğüt veren bol olur Toplasam o öğütleri burdan köye yol olur “Eh!...

İçerik: Tutkunuz Hayatınız Olsun İçerik: Tutkunuz Hayatınız Olsun
Genel5 gün Önce

Tutkunuz Hayatınız Olsun

Tutkunuz Hayatınız Olsun Hobi kelimesini oldum olası sevmedim. Genel olarak ‘iş dışında eğlence, boş zaman uğraşı’ anlamına geliyor. Yani boş...

İçerik: Kral Oidipus | Sophokles Tragedyası İçerik: Kral Oidipus | Sophokles Tragedyası
Yunan Mitolojisi5 gün Önce

Kral Oidipus | Sophokles Tragedyası

Kral Oidipus | Sophokles Tragedyası Yazıya başlamadan önce bilinmesini isteriz ki bu kitap özeti ders ödevi olarak hazırlanmıştır. Başka sitelerde...

İçerik: Edebiyat Severlere 10 Soruluk Dil Bilgisi Testi! #7 İçerik: Edebiyat Severlere 10 Soruluk Dil Bilgisi Testi! #7
Quiz&Test5 gün Önce

Edebiyat Severlere 10 Soruluk Dil Bilgisi Testi! #7

Edebiyat Severlere 10 Soruluk Dil Bilgisi Testi! #7 Dil Bilgisi Testi serimizin beşincisiyle karşınızdayız. 10 sorunun doğrularını bulabilecek misin?  ...

İçerik: Genel Müzik Testi İçerik: Genel Müzik Testi
Quiz&Test7 gün Önce

Genel Müzik Testi

Wikikültür Genel Müzik Testi ile sizlerleyiz! Her konudan müzik soruları için bağlantıya tıklayın ve müzik bilginizi ölçün.   Genel kültür...

WK Haftalık Genel Kültür Testi #14 WK Haftalık Genel Kültür Testi #14
Quiz&Test1 hafta Önce

WK Haftalık Genel Kültür Testi #17

Haftalık Genel Kültür Testi ile tekrardan karşınızdayız. Her konudan genel kültür soruları için bağlantıya tıklayın ve kültür seviyenizi ölçün.  ...

İçerik: Mecburiyet: Bir Solukta Okunacak Kitap İçerik: Mecburiyet: Bir Solukta Okunacak Kitap
Edebiyat1 hafta Önce

Mecburiyet: Bir Solukta Okunacak Kitap

Stefan Zweig’ın okuduktan sonra etkisinden çıkamadığımız bir kitabı daha.  Mecburiyet: Zorunluluk, yükümlülük anlamlarına gelen bir kelime. Yaşamımızın bütününe baktığımız zaman...

İçerik: İkinci Dünya Savaşı Filmleri | 5 Film İçerik: İkinci Dünya Savaşı Filmleri | 5 Film
Sinema&Dizi1 hafta Önce

İkinci Dünya Savaşı Filmleri | 5 Film

İkinci Dünya Savaşı Filmleri’nin başlı başına bir tür olduğu konusunda hepimiz hemfikiriz sanırım. Hep alt metinde aynı konunun işlendiği, Amerika’nın...

İçerik: 10 Soruluk Edebiyat Testi Dizeleri Verilen Şiirlerden Şairlerini Bulabilecek Misin? İçerik: 10 Soruluk Edebiyat Testi Dizeleri Verilen Şiirlerden Şairlerini Bulabilecek Misin?
Quiz&Test2 hafta Önce

10 Soruluk Edebiyat Testi Dizeleri Verilen Şiirlerden Şairlerini Bulabilecek Misin?

10 Soruluk Edebiyat Testi Bu 10 soruluk test ile ne kadar şiir sever olduğunu öğren!     Diğer testlerimiz için...

İçerik: Geleceği Uzayda Arayan Uzay Şirketleri İçerik: Geleceği Uzayda Arayan Uzay Şirketleri
Astronomi2 hafta Önce

Geleceği Uzayda Arayan Uzay Şirketleri

Geleceği Uzayda Arayan Uzay Şirketleri Dünyada var olduğumuz günden beri hep merak içinde olmuşuzdur. İnsanlık, ilk olarak çevresini tanımaya ve...

Bir Mtpa Projesidir © 2019-2020