Bize Ulaş!

Felsefe

Pozitivizm Nedir? #Felsefi Akımlar

Paylaşılma Tarihi :

,

İçerik: Pozitivizm Nedir? #Felsefi Akımlar

Bu içerikte neler var?

Pozitivizm Nedir?

 

Bu yazımda pozitivizm nedir, din ile ilişkisi nasıl işler sorularına yanıt vermek istedim. Keyifli okumalar dilerim…

August Comte, Fransız Devrimi’nin ardından çıkan kargaşa ortamında, yepyeni bir düşünce sistemi geliştirmiştir. Pozitivizm adı verilen bu düşünce sistemine göre, doğru bilgi sadece deneysel bilimler tarafından sağlanabilir. Pozitivizme göre, “Doğanın mutlak ve yüce bir amacı olduğu” düşüncesi ancak bir batıl inançtır çünkü bu düşünce deney ve gözlemle ispatlanamaz. Dolayısı ile pozitivizmde deney, gözlem ve karşılaştırma yöntemleriyle ispatlanamayan her şey doğa ötesidir. İşte tam bu noktada şöyle bir soru aklımıza gelir: Bilime pozitivist yaklaştığımızda, içinde yaşadığımız dönemin teknolojik ortam ve imkanlarına hapsolmuyor muyuz ya hu?

Mesela 14. yüzyılda “kara veba” hastalığı yüzünden milyonlarca insan hayatını kaybetti. O dönem doktorlar, bu hastalığa sebep olan bakteriyi gözlemleyecek herhangi bir teknolojik imkanlara sahip değillerdi. Peki bu durum söz konusu olan bakteriyi metafizik konusu mu yapıyordu? Yani “Böyle bir bakteriden bahsedemeyiz çünkü onu gözlemleyemiyoruz!” diyerek konu öylece kapatılmalı mıydı?

August Comte tıpkı Immanuel Kant gibi, sadece olguların bilinebileceği, kendinde olan şeylerin bilinemeyeceği ve insan bilgisinin göreli olduğu görüşündedir. İşte bu nedenle pozitivist bilim, maddeyi ya da ruhu açıklayamaz; sadece betimler diyebiliriz. Başka bir deyişle, hayata pozitivist bir gözlükle bakan insanlar; maddeyi, ruhu, kısacası özle ilgili kavramları açıklamaya çalışmazlar. Çünkü “Ruh nedir?”, “Gerçek nedir?”, “Taş nedir?” gibi sorular; teolojik veya metafizik dönemde kalmıştır ve pozitivizmin ruhuna da aykrıdır. Bu sorular kulağa felsefi gelebilir, ancak pozitivizmin felsefeye ihtıyacı yoktur çünkü, Pozitivizm başlı başına bir felsefedir.

Üç Hal Kanunu

İçerik: Pozitivizm Nedir? #Felsefi Akımlar

pozitivizm nedir? | edfu2.com

Comte’a göre, bilgi, tarihsel süreçte üç aşamadan geçerek günümüze kadar gelmiştir ve buna “Üç Hal Kanunu” denir. Peki nedir bu tarihsel evrimin üç aşaması?

  • Teolojik dönem: Putperestlikten monoteizme, yani tek tanrılı dinlere uzanan ilk çağlardır.
  • Metafizik dönem: Evreni iyilik, erdem, sevap, günah, ahlak, güzellik gibi soyut kavramların yönettiğine dair Orta Çağ felsefesini kapsar.
  • Pozitivist dönem: Bilgiyi somutlaştırma çağıdır diyebiliriz. Doğanın ispatlanabilir ya da çürütülebilir yasaları olduğunu, bilginin de bu yasalara göre oluştuğunu savunur.

Bugün pek çok bilimin üç hal kanunundan geçtiğini söyleyebiliriz. Mesela astronomi; Aristoteles ile teolojik, Kepler ile metafizik, Newton ile de pozitivist olmuştur. Gel gelelim matematiğe bakarsak, ta ilk günden beri pozitivist olduğunu görürüz. Kaldı ki matematik, pozitif bilimlerin zaten ana dili sayılır.
Comte’a göre tüm bilimler, ki bunların hepsi birer pozitif bilimdir, ve hiyerarşik dizilmişlerdir. Her bilim kendinden öncekinin bilgisine muhtaçtır.

En alt katmandaki aritmetik, geometri, ve mekanik, doğanın bize sunduğu saf, işlenmemiş bilgilerdir. Ve bizler, bu saf bilgileri işleyerek matematiği, astronomiyi. fiziği, kimyayı ve biyolojiyi elde ederiz. Sosyoloji ise bunların tamamından beslenir ve en önemli bilimdir. Bu noktada “sosyoloji” sözcüğünü tarihte ilk kullanan kişinin Comte olduğunu belirtelim.

Din ve Bilim Birbirine Ters Mi Veya Düşman Mı?

Comte, pozitivist felsefeyi bir adım daha ileri götürüp, Hristiyanlığı, Müslümanlığı veya Budizm’i yok edecek yeni bir din yarattığını öne sürer. İşte bu noktada bilim ve dinin çatışmasını alevlendirdiği için hala tepki çekmektedir. Comte’un önerdiği yeni dinin adı İnsanlık Dinidir. Bu din, tanrısal değil, elbette ki pozitivisttir. Yani uhrevi bir varlığa değil, toplumun ta kendisine tapma söz konusudur. Bu dinin tanrısı “İnsanlık” illkesi ise sevgidir. Kadınlar bu dinin adeta koruyucu melekleridir, çünkü onlar erkeklere göre çok daha sevgi dolu ve cefakardır. Ayrıca her bölgede bir tapınak kurulmalıdır. Tapınaklar “otuz yaşında bir kadının” tabloları ile süslenmeli ve bu kadın da Comte’un genç yaşta kaybettiği sevgilisi Clotilde De Vaux olmalıdır.

Nasıl ki Katolikler her gün bir ermişini anıyorsa, İnsanlık Dini de her gün bir dehasını anmalıdır. Yani tapınakların duvarlarına, Aziz Sancar’ın, İlber Ortaylı’nın, Celal Şengör’ün dev fotoğrafları asılmalıdır. (Tabi bu verdiğim isimler örneklendirmek amaçlıdır.) Bu dine göre birey, tek başına hareket etmemeli, toplumun kurallarına harfiyen uymalıdır ki ancak bu şekilde özgür olabilecektir. İbadet ise, şarkılar türküler söyleyerek, kutlamalar yaparak ve kamusal tartışmalar yürüterek icra edilecektir.

Comte’un dinine inanan pek fazla kişi çıkmasa da “pozitivizm” felsefesi, insanlığın ilerlemesine büyük katkılar sunmuştur.
Kimileri pozitivizmin artık miadını doldurduğunu, kimileri böyle bir şeyin hiç var olmadığını, kimileri ise onun totaliter bir sekülarizm anlayışının silahı olduğunu söyler. Eh tabii bundan sonra karar sizin sevgili okurlar…

“Dünyada kesin olan tek şey geçmiştir. Fakat üzerinde çalışmak zorunda olduğumuz HER ŞEY GELECEKTİR.”

                                                                                              –August Comte

Bir sonraki yazımızda görüşmek dileği ile… Wikikültür ile kalın efendim…

Wikikultur.com'da editörlük yapıyorum ve sosyal medya içerikleri üretiyorum. Eğitim hayatımda ve şu an'a kadar ki edindiğim tecrübeler doğrultusunda takım çalışmasına ve birlikte üretebilmeyi öğrenme fırsatına wikikültür'de ulaştım.

Yorum İçin Tıkla

Bir Cevap Yazın

Ekibimize Katıl!

yazar

Kısa Süreli İndirim

Son Yazılar

Penceremin Perdesini Havalandıran Rüzgar Penceremin Perdesini Havalandıran Rüzgar
Blog1 saat Önce

Penceremin Perdesini Havalandıran Rüzgar

Penceremin Perdesini Havalandıran Rüzgar Ruzigar ya da ruzgar Farsça’dan dilimize geçen benim meftunu olduğum kelimelerden birisi. Eski Türkçe’de yil –...

İçinde Yaşadığımız Kültür Nedir? İçinde Yaşadığımız Kültür Nedir?
Sosyoloji3 gün Önce

İçinde Yaşadığımız Kültür Nedir?

İçinde Yaşadığımız Kültür Nedir?   Kültür kavramı, kelime kökeni olarak çok eski zamana dayanır. Etimolojik olarak, Latince ‘cultura’ sözcüğünden türemiştir....

Haftalık Yazar Kitap Eşleştirme Testi #24 Haftalık Yazar Kitap Eşleştirme Testi #24
Quiz&Test6 gün Önce

Haftalık Yazar Kitap Eşleştirme Testi #24

Yazar Kitap Eşleştirme Testi serimizin yirmi dördüncüsü ile karşınızdayız. 10 eserin gerçek sahibini bulabilecek misin? Edebiyat severler, kitap kurtları, şiir...

mühendislik nedir mühendislik nedir
Bilim1 hafta Önce

Mühendislik Nedir? Mühendislik Dalları | Mühendislik Maaşları

Mühendislik Nedir? Mühendislik Dalları Mühendis kelimesi arapça kökenli bir kelimdedir ve hendese kökünden gelir hendese kelimesi ise “arazi ölçme, geometri” anlamlarına gelir....

WK Haftalık Genel Kültür Testi #27 WK Haftalık Genel Kültür Testi #27
Quiz&Test1 hafta Önce

WK Haftalık Genel Kültür Testi #27

Haftalık Genel Kültür Testi ile tekrardan karşınızdayız.10 sorunun doğru cevabını bulabilecek misin? Her konudan genel kültür soruları için bağlantıya tıklayın...

Güzelliğe Dair Algımız ve Anlam Bütünlüğü Güzelliğe Dair Algımız ve Anlam Bütünlüğü
Felsefe1 hafta Önce

Güzelliğe Dair Algımız ve Anlam Bütünlüğü

Güzelliğe Dair Algımız ve Anlam Bütünlüğü   Yüzyıllardır süre tartışmaların biri de; güzelliğin ne olduğu ve algılanması üzerinedir. A. Schopenhauer’da...

Can Yücel: Şans Tanımamız Gereken Şair #20 Can Yücel: Şans Tanımamız Gereken Şair #20
Biyografi2 hafta Önce

Can Yücel: Şans Tanımamız Gereken Şair #20

Şans Tanımamız Gereken Şair listemizin son yazısında Ece Ayhan yer almıştı. Bu yazımızda ise sizlere Can Yücel’i tanıtacağız. Kendisi pek...

Elon Musk Kariyeri Elon Musk Kariyeri
Teknoloji2 hafta Önce

Elon Musk Kariyeri

Elon Musk Kariyeri Giriş: Merhabalar, bugünkü yazımızda sizlere dünyanın en zengin adamı olan Elon Musk’ın kariyerine değineceğim. Elon Musk, dünyada...

Haftalık Yazar Kitap Eşleştirme Testi #23 Haftalık Yazar Kitap Eşleştirme Testi #23
Quiz&Test2 hafta Önce

Haftalık Yazar Kitap Eşleştirme Testi #23

Yazar Kitap Eşleştirme Testi serimizin yirmi üçüncüsü ile karşınızdayız. 10 eserin gerçek sahibini bulabilecek misin? Edebiyat severler, kitap kurtları, şiir...

Ufuk Beydemir Röportajı | 15 Soruda Ufuk Beydemir Ufuk Beydemir Röportajı | 15 Soruda Ufuk Beydemir
Müzik2 hafta Önce

Ufuk Beydemir Röportajı | 15 Soruda Ufuk Beydemir

Ufuk Beydemir Röportajı | 15 Soruda Ufuk Beydemir Wikikültür için röportaj veren Ufuk Beydemir’e çok teşekkür ederiz. SORU 1) Merhaba;...

WK Haftalık Genel Kültür Testi #27 WK Haftalık Genel Kültür Testi #27
Quiz&Test2 hafta Önce

WK Haftalık Genel Kültür Testi #26

Haftalık Genel Kültür Testi ile tekrardan karşınızdayız.10 sorunun doğru cevabını bulabilecek misin? Her konudan genel kültür soruları için bağlantıya tıklayın...

“Post Truth” – Hakikat Sonrası Dünyada Mavi Hapı Mı, Yoksa Kırmızı Hapı Mı Alacaksınız? “Post Truth” – Hakikat Sonrası Dünyada Mavi Hapı Mı, Yoksa Kırmızı Hapı Mı Alacaksınız?
Deneme2 hafta Önce

“Post Truth” – Hakikat Sonrası Dünyada Mavi Hapı Mı, Yoksa Kırmızı Hapı Mı Alacaksınız?

“Post Truth” – Hakikat Sonrası Dünyada Mavi Hapı Mı, Yoksa Kırmızı Hapı Mı Alacaksınız?   Post Truth “Gerçek Sonrası” Politikalar...

Susmak Susmak
Edebiyat2 hafta Önce

Susmak

Susmak Saçlarını taramış mıydı? Sakallarını düzeltmiş ve bıyıklarının ucunu almış mıydı? Ha evet kaşlarının ortasında da tüyler çıkardı. Acaba berbere...

'Biz' Kimin Yabancısıyız ? 'Biz' Kimin Yabancısıyız ?
Felsefe3 hafta Önce

‘Biz’ Kimin Yabancısıyız ?

‘Biz’ Kimin Yabancısıyız ?   Bizler, sürdürdüğümüz hayat içerisinde kendimizi bulmaya çalışmışızdır. Aynı zamanda hayata dair de anlam arayışımızı sürdürmüşüzdür....

Ece Ayhan: Şans Tanımamız Gereken Şair #19 Ece Ayhan: Şans Tanımamız Gereken Şair #19
Biyografi3 hafta Önce

Ece Ayhan: Şans Tanımamız Gereken Şair #19

Şans Tanımamız Gereken Şair listemizin son yazısında Fazıl Hüsnü Dağlarca yer almıştı. Bu yazımızda ise sizlere Ece Ayhan’ı tanıtacağız. Kendisi...

İskender Aydın'ın İki Yazısı İskender Aydın'ın İki Yazısı
Deneme3 hafta Önce

İskender Aydın’ın İki Yazısı

İskender Aydın’ın İki Yazısı   Cehennemi yaratan bizleriz. Modern yasalar karşısında, evrenin yasaları vardır. Hayatımıza uygulandığı zaman bu yasalar; insanoğlu;...