Bize Ulaş!

Felsefe

Ampirizm Nedir? #Felsefi Akımlar

Ampirizm (empirizm, deneycilik), bilgimizin kaynağında, yalnızca deneyin bulunduğunu söyleyen felsefe akımıdır. Bir diğer adı deneycilik ya empirizmdir.

Paylaşılma Tarihi :

,

Ampirizm Nedir?

Ampirizm, gözlem yoluyla elde edilen bilgi felsefesidir. Bilgi edinmenin en iyi yolunun bir şeyleri doğrudan görmek, duymak, dokunmak veya başka bir şekilde hissetmek olduğunu kabul eder. Bu kavramın daha güçlü versiyonlarında, bunun gerçekten önemli olan tek bilgi türü olduğunu savunulur. Yüzyıllar boyunca çeşitli düşünürler, tüm bilgilerin sadece düşünce deneyleri veya rasyonel hesaplama yoluyla değil, deneysel olarak test edilmesi gerektiğini öne sürdüklerinden, deneycilik bilim tarihi için son derece önemli bir konu olmuştur .

Ampirizm, bir şeyleri nasıl bildiğimizle ilgili bir akımdır, bu da onun epistemoloji alanına ait olduğu anlamına gelir .

Deneycilik, Akılcılık ve Yapılandırmacılık

Ampirizm, bilginin öncelikle mantık ve sezgiye ya da gözlemle değil düşünme yoluyla anlayabileceğimizi ve bunun doğuştan gelen fikirlere dayandığını savunan düşünce akımı rasyonalizm (Akılcılık) ile sıklıkla karşılaştırılır .

Akılcılar, 1 + 1 = 2 olduğunu bilmek için herhangi bir gözlem yapmanız gerekmediğini savunurlar; “Bir” ve “ekleme” kavramlarını anlayan herhangi bir kişi bunu kendi başına çözebilir. Ampiristler bunun tersini savunuyorlar: 1 + 1 = 2 işlemini ancak 1 + 1 = 2’yi hayatımız boyunca eylem halinde göreceklerimiz sayesinde anlayabiliriz.

Elbette ideal olarak bilgi hem gözlemden hem de mantıktan oluşur; ikisi arasında seçim yapmak zorunda değiliz hiçbir zaman.

Konstrüktivizm (Yapılandırmacılık ) adı verilen ve her iki dünyanın da en iyisini elde etmenin bir yolunu temsil eden birleşik bir felsefe vardır. Yapılandırmacılar, deneyciler gibi, bilginin her şeyden önce çevremizdeki dünyayı gözlemlemeye dayandığını iddia ederler. Ancak daha geniş bir rasyonel yapıya sığdırmadığımız sürece gördüklerimizi anlayamayız, bu nedenle akıl da önemli bir rol oynar.

 

Ampirizm Hakkında Alıntılar

“Tüm bilgimiz deneyimle başlamasına rağmen, bilginin deneyimden kaynaklandığını söyleyemeyiz.” 

                                                                             – Immanuel Kant 

Immanuel Kant, Avrupa tarihindeki en etkili filozoflardan biriydi ve bu şöhretinin bu denli fazla olmasının bir sebebi de, ampirizm ile rasyonalizmi tek ve birleşik bir felsefede sentezlemeye çalışmasıydı. Kant, tüm bilgimizin gözlemlerden ve deneyimlerden geldiğini, dolayısıyla bu anlamda bir ampirist olduğunu savunmuştur. Ama aynı zamanda bu gözlemlerin ve deneyimlerin bizzat düşüncenin içsel yapıları tarafından sınırlandırıldığını da savundu. Başka bir deyişle, insan zihni yalnızca belirli türden gözlemler yapmaya hazırdır, dolayısıyla gözlemin sınırları vardır. Ve Kant, bu sınırların mantık ve rasyonellik dediğimiz şeyler olduğunu ileri sürmüştür. Yani bir anlamda bir akılcıydı da!

Ampirizmin Tarihçesi ve Önemi

Filozoflar uzun zamandır bilgiye bazı gözlem ve mantığın kombinasyonu yoluyla ulaşmaya çalıştılar – deneycilik ve akılcılık. Örneğin Platon (rasyonalizm) ile Aristoteles (ampirizm) arasındaki eski rekabet , felsefenin geleceğini yalnızca Avrupa’da değil, Afrika’dan Hindistan’a ve ötesine uzanan İslam dünyasında da şekillendirdi. Avrupalı ​​ve İslami filozoflar yüzyıllar boyunca en iyi bilginin soyut ilkelerden (Platon’u izleyerek) çıkarım mı yoksa çevremizdeki dünyayı (Aristoteles’ten sonra) gözlemlemek mi olduğunu tartıştılar.

Platon ve Aristoteles doğmadan yüzyıllar öncesine dayanan Hint felsefi metinlerinde ampirizm ve rasyonalizm zaten var olduğu için bu tartışmalar antik Yunanistan’dan daha eskidir. Bununla birlikte, çoğu Hintli filozof, hem ampirizmin hem de rasyonalizmin gerekli olduğu görüşüne sahipken, Avrupalı ​​filozoflar daha çok birinin diğerine karşı galip gelmesi gerektiğini iddia etme eğilimindeydiler.

Bilimsel Devrim sırasında, bilim adamlarının çevrelerindeki dünyayla ilgili sistematik deneyler ve gözlemler yapmaya başladıkları zaman, Avrupa’da deneycilik gerçekten deyim yerindeyse patlak verdi. Bu gözlemler, gezegenimizin güneşin etrafında dönmesi gerçeği gibi dünyayı sarsan keşiflere yol açtı. Bununla birlikte, Bilimsel Devrim aynı zamanda, başlamak için deneyler geliştirmeye ve bunların sonuçlarından bilgi türetmeye dahil olan rasyonalizme de çok şey borçluydu. Rasyonalizm, bilimsel sonuçların çıkarılmasının önemli bir parçası olarak matematiksel akıl yürütmeyi teşvik etmede özellikle çok etkili oldu.

 

Popüler Kültürde Ampirizm

Skyrim gibi birçok RPG oyunları, oyunculara iksirler, silahlar, zırhlar vb. yapmak için çeşitli öğeleri birleştirme yeteneği verir. Çoğu durumda, bu öğelere deneme yanılma yoluyla ulaşmanız gerekir. Bu oyunlar deneyciliği teşvik eder çünkü soyut akıl yürütme yerine tekrarlanan deneyler ve gözlemlerle öğrenmeniz gerekir.

 

Ampirizm ve Şüphecilik(Skeptisizm)

Birçok deneyci de şüpheci : Sağduyu fikrinin çoğunun deneysel olarak gözlemlenebilir olmadığını ve bu nedenle ya bu fikirlerin doğru olmadığını ya da en iyi ihtimalle doğru olup olmadığını bilemeyeceğimizi savunuyorlar. Örneğin, en ünlü ampiristlerden biri olan David Hume, nedenselliğin varlığını deneysel olarak gösteremeyeceğimizi savunmuştur. Kendisinin argümanı aşağıdaki gibidir:

  • (1)Pencereye doğru uçan bir beyzbol topu görüyorsunuz.
  • (2)Birkaç dakika sonra bir çarpma sesi duyarsınız ve pencerenin kırıldığını görürsünüz.
  • (3)Doğal olarak topun pencerenin kırılmasına neden olduğunu düşünürsünüz.

David Hume, yalnızca (1) ve (2) ‘nin deneysel olduğunu savunur; bunlar gözlemlerdir. Ancak (3) bir gözlem değildir; bu bir çıkarımdır (teknik olarak, tümevarımlı bir çıkarım ). Bu nedenle, Hume’un deneyciliğine göre, topun pencerenin kırılmasına neden olup olmadığını gerçekten bilemeyiz! Birbirine bağlı olup olmadıklarını değil, yalnızca belirli şeylerin gerçekleştiğinden eminiz! Bu nedenle, herhangi bir olayın diğerine neden olup olmadığını ya da birbiri ardına meydana gelip gelmediğini bilmek imkansızdır. Başka bir deyişle, ayrı olayları gözlemleyebiliriz, ancak bunlar arasında hiçbir zaman nedensel bir bağlantı gözlemleyemeyiz .

Bu böyle kalmayacaktı elbette, daha sonra deneyciler Hume’un argümanını sorgulayacaklardı. Hume’un neyin “gözlem” olarak sayıldığı konusunda aşırı indirgemeci davrandığını ve her zaman yaptığımız daha soyut gözlemleri açıklamada başarısız olduğunu savundular.

Örneğin, “Topun camı kırdığını gördüm” diyebilirsiniz. Bu, iki ayrı olayın gözlemlenmesinden daha fazlasıdır; aynı zamanda, doğrudan gözlemlediğimiz, nedensellik içeren bir olayın gözlemidir.

Sonuç

ampirizm nedir? wikikultur.com

ampirizm nedir? | iai.tv

Ampirizm (empirizm, deneycilik), bilgimizin kaynağında, yalnızca deneyin bulunduğunu söyleyen felsefe akımıdır. Bir diğer adı deneycilik ya empirizmdir.

Ampirizm akımına göre insanların aklında, doğuştan gelen hiçbir bilgi mevcut değildir. Tanrı fikri, dinsel düüşünceler gibi bilgiler de dâhil olmak üzere, insanların aklında doğuştan hiçbir bilgi yer almamaktadır. İnsan zihni, doğuştan boş bir kutu gibidir. Deneycilik akımına göre sahip olduğumuz tüm bilgilerimizi deney ve gözlemlerle, duyular aracılığı ile elde ederiz. Örneğin, bir çocuk, ateşin sıcak olduğunu ve bunların kendisine zarar verebileceğini deney ve gözlem aracılığı ile anlar ve bu şekilde öğrenir Yani bilgiye ulaşmanın tek yolu, doğrudan doğruya o bilgi ile ilgili olan deneyimi yaşamaktır.

 

Bu içerik 2377 kez okunmuştur

2 Yorum

2 Comments

  1. Pingback: İçerde: Şans Tanımamız Gereken Türk Dizisi #2 | WİKİKÜLTÜR

  2. Pingback: Stoa ve Stoacılık Nedir? | 5 Maddede Stoacılık Felsefesi ve Stoa » WİKİKÜLTÜR

Bir Cevap Yazın

Ekibimize Katıl!

yazar

Kısa Süreli İndirim

Son Yazılar

Yeditepe İstanbul: Şans Tanımamız Gereken Türk Dizisi #3 Yeditepe İstanbul: Şans Tanımamız Gereken Türk Dizisi #3
Sinema&Dizi15 saat Önce

Yeditepe İstanbul: Şans Tanımamız Gereken Türk Dizisi #3

Bu hafta listede Yeditepe İstanbul var. Şans Tanımamız Gerekenler listesinde bir önceki Türk dizimiz İçerde idi. Biliyorsunuz ki daha önce...

Kierkegaard Düşüncesinde 'Korku ve Titreme' Kierkegaard Düşüncesinde 'Korku ve Titreme'
Felsefe1 gün Önce

Kierkegaard Düşüncesinde ‘Korku ve Titreme’

Kierkegaard Düşüncesinde ‘Korku ve Titreme’ Kierkegaard ve sistem olarak düşünce eleştirisinin temelini oluşturan varoluşçu felsefe alanında bilinen önemli bir filozoftur....

Nilgün Marmara: Şans Tanımamız Gereken Şair #17 Nilgün Marmara: Şans Tanımamız Gereken Şair #17
Biyografi2 gün Önce

Nilgün Marmara: Şans Tanımamız Gereken Şair #17

Şans Tanımamız Gereken Şair listemizin son yazısında Sabahattin Kudret Aksal yer almıştı. Bu yazımızda ise sizlere Nilgün Marmara’yı tanıtacağız. Kendisi...

Doğa, Aşk ve Edebiyat Doğa, Aşk ve Edebiyat
Deneme2 gün Önce

Doğa, Aşk ve Edebiyat

Doğa, Aşk ve Edebiyat Gülümser mi bir ağaç insana, yaprağıyla birlikte? Gülümser! Sahteliğin olmadığını anlarsın, gerçek aşkın doğada olduğunu anlayıncaya...

Gülseren Budayıcıoğlu Kitapları | Okunması Gereken Kitaplar #2 Gülseren Budayıcıoğlu Kitapları | Okunması Gereken Kitaplar #2
Edebiyat3 gün Önce

Gülseren Budayıcıoğlu Kitapları | Okunması Gereken Kitaplar #2

Yazıya başlamadan önce Gülseren Budayıcıoğlu kitapları Madalyonun İçi (2004), Günahın Üç Rengi (2008), Hayata Dön (2011), Kral Kaybederse (2015), Kral...

Göğe Bakma Durağı Göğe Bakma Durağı
Blog4 gün Önce

Göğe Bakma Durağı

Göğe Bakma Durağı Şiirle az çok meşgul olanların dilinden düşmeyen bir şiirdir Rahmetli Turgut Uyar’ın ”Göğe Bakma Durağı” isimli şiiri....

''The Queen's Gambit'e'' Ne Kadar Hakimsin? ''The Queen's Gambit'e'' Ne Kadar Hakimsin?
Quiz&Test4 gün Önce

”The Queen’s Gambit’e” Ne Kadar Hakimsin?

”The Queen’s Gambit’e” Ne Kadar Hakimsin? The Queen’s Gambit, Walter Tevis’in 1983 tarihli aynı adlı romanına dayanan bir Amerikan dramatik...

Kaptanın Seyir Defteri: Kars Doğu Ekspresi Kaptanın Seyir Defteri: Kars Doğu Ekspresi
Blog5 gün Önce

Kaptanın Seyir Defteri: Kars Doğu Ekspresi

Kaptanın seyir defteri: (85 saat 3215 km) Kars’lı Doğu Ekspresi Sevgili seyir defteri, haftalardır uzun programlar sonrasında mürettebat katılım programı...

WK Haftalık Genel Kültür Testi #23 WK Haftalık Genel Kültür Testi #23
Quiz&Test5 gün Önce

WK Haftalık Genel Kültür Testi #23

Haftalık Genel Kültür Testi ile tekrardan karşınızdayız. Her konudan genel kültür soruları için bağlantıya tıklayın ve kültür seviyenizi ölçün.  ...

E-Satranç E-Satranç
Teknoloji6 gün Önce

E-Satranç

E-Satranç E-satranç ya da “elektronik satranç” internet üzerinden oynanan satrançtır. Satranç internette popüler olarak “Lichess, Chess24 ve Chess.com” üzerinden oynanır....

Haftalık Yazar Kitap Eşleştirme Testi #20 Haftalık Yazar Kitap Eşleştirme Testi #20
Quiz&Test6 gün Önce

Haftalık Yazar Kitap Eşleştirme Testi #20

Yazar Kitap Eşleştirme serimizin yirmincisi ile karşınızdayız. 10 eserin gerçek sahibini bulabilecek misin? Edebiyat severler, kitap kurtları, şiir müptelaları, ille de...

Boğaziçi'nde Yaşanan Olaylar Hakkında Boğaziçi'nde Yaşanan Olaylar Hakkında
Gündem7 gün Önce

Boğaziçi’nde Yaşanan Olaylar Hakkında

Boğaziçi’nde Yaşanan Olaylar Hakkında Boğaziçi’nde yaşanan olaylardan önce, AB ve dünya üniversitelerinde rektör seçiminde nasıl bir işleyiş olduğuna kısaca değinelim....

İnsanın Babası İnsanın Babası
Blog1 hafta Önce

İnsanın Babası

İnsanın Babası… Uzun bi yoldayım şimdi , yoldayız daha doğrusu. Sen konuşmuyorsun ben ağlıyorum biraz biraz. Belli etmiyorum sorarsın söyleyemem...

Ahmet Erhan Kimdir? | Hüznün Şairi Ahmet Erhan’ın Hayatı Ve Eserleri Ahmet Erhan Kimdir? | Hüznün Şairi Ahmet Erhan’ın Hayatı Ve Eserleri
Biyografi1 hafta Önce

Ahmet Erhan Kimdir? | Hüznün Şairi Ahmet Erhan’ın Hayatı Ve Eserleri

Bu yazımızda sizlere Ahmet Erhan’ı tanıtacağız. Kendisi pek değerli şairlerimizden olmakla beraber, daha önce onun yani her yol ağzında kendine...

Tiflis Batum: Kaptanın Seyir Defteri Tiflis Batum: Kaptanın Seyir Defteri
Blog2 hafta Önce

Tiflis Batum: Kaptanın Seyir Defteri

Tiflis Batum: Kaptanın Seyir Defteri Kaptanın seyir defteri: (72 saat 3571 km) Yeni Başlayanlar için Tiflisi Batumi – Georgean Railway...

WK Haftalık Genel Kültür Testi #23 WK Haftalık Genel Kültür Testi #23
Quiz&Test2 hafta Önce

WK Haftalık Genel Kültür Testi #22

Haftalık Genel Kültür Testi ile tekrardan karşınızdayız. Her konudan genel kültür soruları için bağlantıya tıklayın ve kültür seviyenizi ölçün.  ...