Bize Ulaş!

Felsefe

Ampirizm Nedir? #Felsefi Akımlar

Ampirizm (empirizm, deneycilik), bilgimizin kaynağında, yalnızca deneyin bulunduğunu söyleyen felsefe akımıdır. Bir diğer adı deneycilik ya empirizmdir.

Paylaşılma Tarihi :

,

Ampirizm Nedir?

Ampirizm, gözlem yoluyla elde edilen bilgi felsefesidir. Bilgi edinmenin en iyi yolunun bir şeyleri doğrudan görmek, duymak, dokunmak veya başka bir şekilde hissetmek olduğunu kabul eder. Bu kavramın daha güçlü versiyonlarında, bunun gerçekten önemli olan tek bilgi türü olduğunu savunulur. Yüzyıllar boyunca çeşitli düşünürler, tüm bilgilerin sadece düşünce deneyleri veya rasyonel hesaplama yoluyla değil, deneysel olarak test edilmesi gerektiğini öne sürdüklerinden, deneycilik bilim tarihi için son derece önemli bir konu olmuştur .

Ampirizm, bir şeyleri nasıl bildiğimizle ilgili bir akımdır, bu da onun epistemoloji alanına ait olduğu anlamına gelir .

Deneycilik, Akılcılık ve Yapılandırmacılık

Ampirizm, bilginin öncelikle mantık ve sezgiye ya da gözlemle değil düşünme yoluyla anlayabileceğimizi ve bunun doğuştan gelen fikirlere dayandığını savunan düşünce akımı rasyonalizm (Akılcılık) ile sıklıkla karşılaştırılır .

Akılcılar, 1 + 1 = 2 olduğunu bilmek için herhangi bir gözlem yapmanız gerekmediğini savunurlar; “Bir” ve “ekleme” kavramlarını anlayan herhangi bir kişi bunu kendi başına çözebilir. Ampiristler bunun tersini savunuyorlar: 1 + 1 = 2 işlemini ancak 1 + 1 = 2’yi hayatımız boyunca eylem halinde göreceklerimiz sayesinde anlayabiliriz.

Elbette ideal olarak bilgi hem gözlemden hem de mantıktan oluşur; ikisi arasında seçim yapmak zorunda değiliz hiçbir zaman.

Konstrüktivizm (Yapılandırmacılık ) adı verilen ve her iki dünyanın da en iyisini elde etmenin bir yolunu temsil eden birleşik bir felsefe vardır. Yapılandırmacılar, deneyciler gibi, bilginin her şeyden önce çevremizdeki dünyayı gözlemlemeye dayandığını iddia ederler. Ancak daha geniş bir rasyonel yapıya sığdırmadığımız sürece gördüklerimizi anlayamayız, bu nedenle akıl da önemli bir rol oynar.

 

Ampirizm Hakkında Alıntılar

“Tüm bilgimiz deneyimle başlamasına rağmen, bilginin deneyimden kaynaklandığını söyleyemeyiz.” 

                                                                             – Immanuel Kant 

Immanuel Kant, Avrupa tarihindeki en etkili filozoflardan biriydi ve bu şöhretinin bu denli fazla olmasının bir sebebi de, ampirizm ile rasyonalizmi tek ve birleşik bir felsefede sentezlemeye çalışmasıydı. Kant, tüm bilgimizin gözlemlerden ve deneyimlerden geldiğini, dolayısıyla bu anlamda bir ampirist olduğunu savunmuştur. Ama aynı zamanda bu gözlemlerin ve deneyimlerin bizzat düşüncenin içsel yapıları tarafından sınırlandırıldığını da savundu. Başka bir deyişle, insan zihni yalnızca belirli türden gözlemler yapmaya hazırdır, dolayısıyla gözlemin sınırları vardır. Ve Kant, bu sınırların mantık ve rasyonellik dediğimiz şeyler olduğunu ileri sürmüştür. Yani bir anlamda bir akılcıydı da!

Ampirizmin Tarihçesi ve Önemi

Filozoflar uzun zamandır bilgiye bazı gözlem ve mantığın kombinasyonu yoluyla ulaşmaya çalıştılar – deneycilik ve akılcılık. Örneğin Platon (rasyonalizm) ile Aristoteles (ampirizm) arasındaki eski rekabet , felsefenin geleceğini yalnızca Avrupa’da değil, Afrika’dan Hindistan’a ve ötesine uzanan İslam dünyasında da şekillendirdi. Avrupalı ​​ve İslami filozoflar yüzyıllar boyunca en iyi bilginin soyut ilkelerden (Platon’u izleyerek) çıkarım mı yoksa çevremizdeki dünyayı (Aristoteles’ten sonra) gözlemlemek mi olduğunu tartıştılar.

Platon ve Aristoteles doğmadan yüzyıllar öncesine dayanan Hint felsefi metinlerinde ampirizm ve rasyonalizm zaten var olduğu için bu tartışmalar antik Yunanistan’dan daha eskidir. Bununla birlikte, çoğu Hintli filozof, hem ampirizmin hem de rasyonalizmin gerekli olduğu görüşüne sahipken, Avrupalı ​​filozoflar daha çok birinin diğerine karşı galip gelmesi gerektiğini iddia etme eğilimindeydiler.

Bilimsel Devrim sırasında, bilim adamlarının çevrelerindeki dünyayla ilgili sistematik deneyler ve gözlemler yapmaya başladıkları zaman, Avrupa’da deneycilik gerçekten deyim yerindeyse patlak verdi. Bu gözlemler, gezegenimizin güneşin etrafında dönmesi gerçeği gibi dünyayı sarsan keşiflere yol açtı. Bununla birlikte, Bilimsel Devrim aynı zamanda, başlamak için deneyler geliştirmeye ve bunların sonuçlarından bilgi türetmeye dahil olan rasyonalizme de çok şey borçluydu. Rasyonalizm, bilimsel sonuçların çıkarılmasının önemli bir parçası olarak matematiksel akıl yürütmeyi teşvik etmede özellikle çok etkili oldu.

 

Popüler Kültürde Ampirizm

Skyrim gibi birçok RPG oyunları, oyunculara iksirler, silahlar, zırhlar vb. yapmak için çeşitli öğeleri birleştirme yeteneği verir. Çoğu durumda, bu öğelere deneme yanılma yoluyla ulaşmanız gerekir. Bu oyunlar deneyciliği teşvik eder çünkü soyut akıl yürütme yerine tekrarlanan deneyler ve gözlemlerle öğrenmeniz gerekir.

 

Ampirizm ve Şüphecilik(Skeptisizm)

Birçok deneyci de şüpheci : Sağduyu fikrinin çoğunun deneysel olarak gözlemlenebilir olmadığını ve bu nedenle ya bu fikirlerin doğru olmadığını ya da en iyi ihtimalle doğru olup olmadığını bilemeyeceğimizi savunuyorlar. Örneğin, en ünlü ampiristlerden biri olan David Hume, nedenselliğin varlığını deneysel olarak gösteremeyeceğimizi savunmuştur. Kendisinin argümanı aşağıdaki gibidir:

  • (1)Pencereye doğru uçan bir beyzbol topu görüyorsunuz.
  • (2)Birkaç dakika sonra bir çarpma sesi duyarsınız ve pencerenin kırıldığını görürsünüz.
  • (3)Doğal olarak topun pencerenin kırılmasına neden olduğunu düşünürsünüz.

David Hume, yalnızca (1) ve (2) ‘nin deneysel olduğunu savunur; bunlar gözlemlerdir. Ancak (3) bir gözlem değildir; bu bir çıkarımdır (teknik olarak, tümevarımlı bir çıkarım ). Bu nedenle, Hume’un deneyciliğine göre, topun pencerenin kırılmasına neden olup olmadığını gerçekten bilemeyiz! Birbirine bağlı olup olmadıklarını değil, yalnızca belirli şeylerin gerçekleştiğinden eminiz! Bu nedenle, herhangi bir olayın diğerine neden olup olmadığını ya da birbiri ardına meydana gelip gelmediğini bilmek imkansızdır. Başka bir deyişle, ayrı olayları gözlemleyebiliriz, ancak bunlar arasında hiçbir zaman nedensel bir bağlantı gözlemleyemeyiz .

Bu böyle kalmayacaktı elbette, daha sonra deneyciler Hume’un argümanını sorgulayacaklardı. Hume’un neyin “gözlem” olarak sayıldığı konusunda aşırı indirgemeci davrandığını ve her zaman yaptığımız daha soyut gözlemleri açıklamada başarısız olduğunu savundular.

Örneğin, “Topun camı kırdığını gördüm” diyebilirsiniz. Bu, iki ayrı olayın gözlemlenmesinden daha fazlasıdır; aynı zamanda, doğrudan gözlemlediğimiz, nedensellik içeren bir olayın gözlemidir.

Sonuç

ampirizm nedir? wikikultur.com

ampirizm nedir? | iai.tv

Ampirizm (empirizm, deneycilik), bilgimizin kaynağında, yalnızca deneyin bulunduğunu söyleyen felsefe akımıdır. Bir diğer adı deneycilik ya empirizmdir.

Ampirizm akımına göre insanların aklında, doğuştan gelen hiçbir bilgi mevcut değildir. Tanrı fikri, dinsel düüşünceler gibi bilgiler de dâhil olmak üzere, insanların aklında doğuştan hiçbir bilgi yer almamaktadır. İnsan zihni, doğuştan boş bir kutu gibidir. Deneycilik akımına göre sahip olduğumuz tüm bilgilerimizi deney ve gözlemlerle, duyular aracılığı ile elde ederiz. Örneğin, bir çocuk, ateşin sıcak olduğunu ve bunların kendisine zarar verebileceğini deney ve gözlem aracılığı ile anlar ve bu şekilde öğrenir Yani bilgiye ulaşmanın tek yolu, doğrudan doğruya o bilgi ile ilgili olan deneyimi yaşamaktır.

 

2 Yorum

2 Comments

  1. Pingback: İçerde: Şans Tanımamız Gereken Türk Dizisi #2 | WİKİKÜLTÜR

  2. Pingback: Stoa ve Stoacılık Nedir? | 5 Maddede Stoacılık Felsefesi ve Stoa » WİKİKÜLTÜR

Bir Cevap Yazın

Ekibimize Katıl!

yazar

Kısa Süreli İndirim

Son Yazılar

Penceremin Perdesini Havalandıran Rüzgar Penceremin Perdesini Havalandıran Rüzgar
Blog4 saat Önce

Penceremin Perdesini Havalandıran Rüzgar

Penceremin Perdesini Havalandıran Rüzgar Ruzigar ya da ruzgar Farsça’dan dilimize geçen benim meftunu olduğum kelimelerden birisi. Eski Türkçe’de yil –...

İçinde Yaşadığımız Kültür Nedir? İçinde Yaşadığımız Kültür Nedir?
Sosyoloji3 gün Önce

İçinde Yaşadığımız Kültür Nedir?

İçinde Yaşadığımız Kültür Nedir?   Kültür kavramı, kelime kökeni olarak çok eski zamana dayanır. Etimolojik olarak, Latince ‘cultura’ sözcüğünden türemiştir....

Haftalık Yazar Kitap Eşleştirme Testi #24 Haftalık Yazar Kitap Eşleştirme Testi #24
Quiz&Test6 gün Önce

Haftalık Yazar Kitap Eşleştirme Testi #24

Yazar Kitap Eşleştirme Testi serimizin yirmi dördüncüsü ile karşınızdayız. 10 eserin gerçek sahibini bulabilecek misin? Edebiyat severler, kitap kurtları, şiir...

mühendislik nedir mühendislik nedir
Bilim1 hafta Önce

Mühendislik Nedir? Mühendislik Dalları | Mühendislik Maaşları

Mühendislik Nedir? Mühendislik Dalları Mühendis kelimesi arapça kökenli bir kelimdedir ve hendese kökünden gelir hendese kelimesi ise “arazi ölçme, geometri” anlamlarına gelir....

WK Haftalık Genel Kültür Testi #27 WK Haftalık Genel Kültür Testi #27
Quiz&Test1 hafta Önce

WK Haftalık Genel Kültür Testi #27

Haftalık Genel Kültür Testi ile tekrardan karşınızdayız.10 sorunun doğru cevabını bulabilecek misin? Her konudan genel kültür soruları için bağlantıya tıklayın...

Güzelliğe Dair Algımız ve Anlam Bütünlüğü Güzelliğe Dair Algımız ve Anlam Bütünlüğü
Felsefe1 hafta Önce

Güzelliğe Dair Algımız ve Anlam Bütünlüğü

Güzelliğe Dair Algımız ve Anlam Bütünlüğü   Yüzyıllardır süre tartışmaların biri de; güzelliğin ne olduğu ve algılanması üzerinedir. A. Schopenhauer’da...

Can Yücel: Şans Tanımamız Gereken Şair #20 Can Yücel: Şans Tanımamız Gereken Şair #20
Biyografi2 hafta Önce

Can Yücel: Şans Tanımamız Gereken Şair #20

Şans Tanımamız Gereken Şair listemizin son yazısında Ece Ayhan yer almıştı. Bu yazımızda ise sizlere Can Yücel’i tanıtacağız. Kendisi pek...

Elon Musk Kariyeri Elon Musk Kariyeri
Teknoloji2 hafta Önce

Elon Musk Kariyeri

Elon Musk Kariyeri Giriş: Merhabalar, bugünkü yazımızda sizlere dünyanın en zengin adamı olan Elon Musk’ın kariyerine değineceğim. Elon Musk, dünyada...

Haftalık Yazar Kitap Eşleştirme Testi #23 Haftalık Yazar Kitap Eşleştirme Testi #23
Quiz&Test2 hafta Önce

Haftalık Yazar Kitap Eşleştirme Testi #23

Yazar Kitap Eşleştirme Testi serimizin yirmi üçüncüsü ile karşınızdayız. 10 eserin gerçek sahibini bulabilecek misin? Edebiyat severler, kitap kurtları, şiir...

Ufuk Beydemir Röportajı | 15 Soruda Ufuk Beydemir Ufuk Beydemir Röportajı | 15 Soruda Ufuk Beydemir
Müzik2 hafta Önce

Ufuk Beydemir Röportajı | 15 Soruda Ufuk Beydemir

Ufuk Beydemir Röportajı | 15 Soruda Ufuk Beydemir Wikikültür için röportaj veren Ufuk Beydemir’e çok teşekkür ederiz. SORU 1) Merhaba;...

WK Haftalık Genel Kültür Testi #27 WK Haftalık Genel Kültür Testi #27
Quiz&Test2 hafta Önce

WK Haftalık Genel Kültür Testi #26

Haftalık Genel Kültür Testi ile tekrardan karşınızdayız.10 sorunun doğru cevabını bulabilecek misin? Her konudan genel kültür soruları için bağlantıya tıklayın...

“Post Truth” – Hakikat Sonrası Dünyada Mavi Hapı Mı, Yoksa Kırmızı Hapı Mı Alacaksınız? “Post Truth” – Hakikat Sonrası Dünyada Mavi Hapı Mı, Yoksa Kırmızı Hapı Mı Alacaksınız?
Deneme2 hafta Önce

“Post Truth” – Hakikat Sonrası Dünyada Mavi Hapı Mı, Yoksa Kırmızı Hapı Mı Alacaksınız?

“Post Truth” – Hakikat Sonrası Dünyada Mavi Hapı Mı, Yoksa Kırmızı Hapı Mı Alacaksınız?   Post Truth “Gerçek Sonrası” Politikalar...

Susmak Susmak
Edebiyat2 hafta Önce

Susmak

Susmak Saçlarını taramış mıydı? Sakallarını düzeltmiş ve bıyıklarının ucunu almış mıydı? Ha evet kaşlarının ortasında da tüyler çıkardı. Acaba berbere...

'Biz' Kimin Yabancısıyız ? 'Biz' Kimin Yabancısıyız ?
Felsefe3 hafta Önce

‘Biz’ Kimin Yabancısıyız ?

‘Biz’ Kimin Yabancısıyız ?   Bizler, sürdürdüğümüz hayat içerisinde kendimizi bulmaya çalışmışızdır. Aynı zamanda hayata dair de anlam arayışımızı sürdürmüşüzdür....

Ece Ayhan: Şans Tanımamız Gereken Şair #19 Ece Ayhan: Şans Tanımamız Gereken Şair #19
Biyografi3 hafta Önce

Ece Ayhan: Şans Tanımamız Gereken Şair #19

Şans Tanımamız Gereken Şair listemizin son yazısında Fazıl Hüsnü Dağlarca yer almıştı. Bu yazımızda ise sizlere Ece Ayhan’ı tanıtacağız. Kendisi...

İskender Aydın'ın İki Yazısı İskender Aydın'ın İki Yazısı
Deneme3 hafta Önce

İskender Aydın’ın İki Yazısı

İskender Aydın’ın İki Yazısı   Cehennemi yaratan bizleriz. Modern yasalar karşısında, evrenin yasaları vardır. Hayatımıza uygulandığı zaman bu yasalar; insanoğlu;...