Bize Ulaş!

Astronomi

Beyaz Cüce ve Kara Cüce | Bir Yıldızın Sonu

Paylaşılma Tarihi :

,

İçerik: Beyaz Cüce ve Kara Cüce | Bir Yıldızın Sonu

Beyaz Cüce ve Kara Cüce Kısaca Nedir?

 

Beyaz cüceler küçük kütleli yıldızların (cücelerin) yakıtı bittikten sonra ölmesiyle ortaya çıkarlar. Kara cüceler ise beyaz cücelerin tamamen soğumuş halleridir. Bunun olması çok uzun sürdüğünden evrenimizde bu duruma gelmiş hiçbir yıldız yoktur. Not: Kara cücelerle kara delikleri karıştırmayınız lütfen. 😊

Beyaz Cüce ve Kara Cüce | Bir Yıldızın Sonu

Beyaz Cüce ve Kara Cüce | Bir Yıldızın Sonu

 Bir Yıldızın Sonu

Bir önceki yazımda yıldızların da bizler gibi doğup büyüdükten sonra öldüğünden bahsetmiştim ve henüz daha doğmadan ölen yıldızları yani kahverengi cüceleri ele almıştım. Yıldızların, bulutsu denilen gaz ve toz yığınlarında bir araya toplanan atomların yüksek basınç ve sıcaklık altında kaynaşarak füzyonu başlatmasıyla oluştuğunu söylemiştik. Bu toplanan kütle Jüpiter’in 90 katına (diğer bir deyişle 0.08 Güneş kütlesi) ulaşırsa füzyon dengeli şekilde devam edebiliyordu.

 

Bir yıldızın kütlesi onun kaderini belirler. 0.08 Güneş kütlesini aşmayı başarmış ama 8 Güneş kütlesinin altında kalmış yıldızlar kırmızı, turuncu, sarı cüceler ve ana kol üzerindeki diğer cüceleri oluşturur. Bizim yıldızımız Güneş ise G2V tipinde bir cücedir. Evet, 1.4 milyon kilometrelik devasa boyutuna rağmen Güneş bir cüce yıldızdır. Başka yıldızların ne kadar büyük olduğunu siz düşünün artık.

 

Bu yıldızların ana yakıtı hidrojendir. Çekirdekteki hidrojeni füzyona uğratarak enerji açığa çıkartırlar. Bu durumdayken yıldızın kütle çekimi ile radyasyon basıncı nedeniyle olan dışa doğru etkiyen kuvvet dengededir ancak bu denge zamanla bozulur. Hidrojenin füzyonu daha ağır element olan helyumu çıkartır. Helyumu füzyona uğratamadığı için, çekirdekteki hidrojeni biten yıldız çökmeye başlar ve sıcaklığı artar. Basıncın ve sıcaklığın artmasıyla yüzeye yakın olan hidrojen atomları da kaynaşmaya başlar ve sıcaklık gittikçe yükselir. Yıldızın kütle çekimine üstün gelen sıcaklık nedeniyle yıldızın yüzeyi genişler. Cüce dediğimiz yıldız kocaman kırmızı bir deve dönüşür ve kütlesine bağlı olarak birkaç milyon yıl öyle kalır. Bir gün bizim yıldızımız Güneş de bu evreye geldiğinde genişleyip bizi yutacaktır. Neyse ki bunun olmasına daha 5 milyon yıl var…

Beyaz Cücenin ve Kara Cücenin Oluşumu

Sızaklığı artan çekirdek artık helyumu füzyona uğratabilmektedir. Kısa bir süre daha helyumla beslendikten sonra artık helyum da biter ve çekirdeğin beslenebileceği yakıt kalmaz. Bu durunda yıldızın dış katmanları genişleyerek uzaya saçılır ve çekirdek de çökerek beyaz cüce haline gelir. Beyaz cüce haline gelen yıldızımızda artık füzyon yoktur, önceki halinden kalan sıcaklıkla ışık yaymaya devam ederler. Çökmeden ötürü boyutları küçülmüştür ancak yoğunlukları büyük ölçüde artmıştır. Örneğin beyaz cüce olan Sirius B yıldızının kütlesi bizim yıldızımız Güneş’in kütlesine eşit olduğu halde çapı yalnızca 5800 km’dir. Yoğunluğu hayal etmek için Güneş’i alıp kütlesini hiç kaybetmeden Dünya’nın yarı boyutuna kadar sıkıştırdığınızı düşünebilirsiniz.

Beyaz cüceler yaklaşık 10 trilyon yıl daha bu şekilde ışık saçmaya devam ettikten sonra artık tamamen sönecek ve kara cüceye dönüşecekler. Ancak evrenimiz henüz 13.8 milyon yaşında olduğu için kara cüceye dönüşen olmadı henüz.

 

Kaynakça:

http://zebu.uoregon.edu/textbook/se.html

http://www.astronomy.ohio-state.edu/~jaj/Ast162/lectures/notesWL22.html

 

Görsel Kaynakları:

https://pxhere.com/tr/photo/1252970

https://commons.m.wikimedia.org/wiki/File:Black_dwarf_star-bpk.jpg

 

 

Safahan Başara’nın diğer yazıları için tıklayınız.

Bizi Twitter’dan takip etmek için tıklayınız.

İstanbul Üniversitesinde Astronomi ve Uzay Bilimleri okuyan bir insan. Öğrendiklerini başkalarıyla paylaşmayı seven birisi.

3 Yorum

3 Comments

  1. Pingback: Zil Zurna Gökyüzü Başına Devrilse » WİKİKÜLTÜR

  2. Feridun

    20 Aralık 2020 at 13:44

    Beyaz cüce ve kara cücenin aynı zamanda bir uzay terimi olduğunu öğrendim. Teşekkürler.

  3. Pingback: Nova ve Süpernova Nedir? » WİKİKÜLTÜR

Bir Cevap Yazın

Ekibimize Katıl!

yazar

Kısa Süreli İndirim

Son Yazılar

Penceremin Perdesini Havalandıran Rüzgar Penceremin Perdesini Havalandıran Rüzgar
Blog4 saat Önce

Penceremin Perdesini Havalandıran Rüzgar

Penceremin Perdesini Havalandıran Rüzgar Ruzigar ya da ruzgar Farsça’dan dilimize geçen benim meftunu olduğum kelimelerden birisi. Eski Türkçe’de yil –...

İçinde Yaşadığımız Kültür Nedir? İçinde Yaşadığımız Kültür Nedir?
Sosyoloji3 gün Önce

İçinde Yaşadığımız Kültür Nedir?

İçinde Yaşadığımız Kültür Nedir?   Kültür kavramı, kelime kökeni olarak çok eski zamana dayanır. Etimolojik olarak, Latince ‘cultura’ sözcüğünden türemiştir....

Haftalık Yazar Kitap Eşleştirme Testi #24 Haftalık Yazar Kitap Eşleştirme Testi #24
Quiz&Test6 gün Önce

Haftalık Yazar Kitap Eşleştirme Testi #24

Yazar Kitap Eşleştirme Testi serimizin yirmi dördüncüsü ile karşınızdayız. 10 eserin gerçek sahibini bulabilecek misin? Edebiyat severler, kitap kurtları, şiir...

mühendislik nedir mühendislik nedir
Bilim1 hafta Önce

Mühendislik Nedir? Mühendislik Dalları | Mühendislik Maaşları

Mühendislik Nedir? Mühendislik Dalları Mühendis kelimesi arapça kökenli bir kelimdedir ve hendese kökünden gelir hendese kelimesi ise “arazi ölçme, geometri” anlamlarına gelir....

WK Haftalık Genel Kültür Testi #27 WK Haftalık Genel Kültür Testi #27
Quiz&Test1 hafta Önce

WK Haftalık Genel Kültür Testi #27

Haftalık Genel Kültür Testi ile tekrardan karşınızdayız.10 sorunun doğru cevabını bulabilecek misin? Her konudan genel kültür soruları için bağlantıya tıklayın...

Güzelliğe Dair Algımız ve Anlam Bütünlüğü Güzelliğe Dair Algımız ve Anlam Bütünlüğü
Felsefe1 hafta Önce

Güzelliğe Dair Algımız ve Anlam Bütünlüğü

Güzelliğe Dair Algımız ve Anlam Bütünlüğü   Yüzyıllardır süre tartışmaların biri de; güzelliğin ne olduğu ve algılanması üzerinedir. A. Schopenhauer’da...

Can Yücel: Şans Tanımamız Gereken Şair #20 Can Yücel: Şans Tanımamız Gereken Şair #20
Biyografi2 hafta Önce

Can Yücel: Şans Tanımamız Gereken Şair #20

Şans Tanımamız Gereken Şair listemizin son yazısında Ece Ayhan yer almıştı. Bu yazımızda ise sizlere Can Yücel’i tanıtacağız. Kendisi pek...

Elon Musk Kariyeri Elon Musk Kariyeri
Teknoloji2 hafta Önce

Elon Musk Kariyeri

Elon Musk Kariyeri Giriş: Merhabalar, bugünkü yazımızda sizlere dünyanın en zengin adamı olan Elon Musk’ın kariyerine değineceğim. Elon Musk, dünyada...

Haftalık Yazar Kitap Eşleştirme Testi #23 Haftalık Yazar Kitap Eşleştirme Testi #23
Quiz&Test2 hafta Önce

Haftalık Yazar Kitap Eşleştirme Testi #23

Yazar Kitap Eşleştirme Testi serimizin yirmi üçüncüsü ile karşınızdayız. 10 eserin gerçek sahibini bulabilecek misin? Edebiyat severler, kitap kurtları, şiir...

Ufuk Beydemir Röportajı | 15 Soruda Ufuk Beydemir Ufuk Beydemir Röportajı | 15 Soruda Ufuk Beydemir
Müzik2 hafta Önce

Ufuk Beydemir Röportajı | 15 Soruda Ufuk Beydemir

Ufuk Beydemir Röportajı | 15 Soruda Ufuk Beydemir Wikikültür için röportaj veren Ufuk Beydemir’e çok teşekkür ederiz. SORU 1) Merhaba;...

WK Haftalık Genel Kültür Testi #27 WK Haftalık Genel Kültür Testi #27
Quiz&Test2 hafta Önce

WK Haftalık Genel Kültür Testi #26

Haftalık Genel Kültür Testi ile tekrardan karşınızdayız.10 sorunun doğru cevabını bulabilecek misin? Her konudan genel kültür soruları için bağlantıya tıklayın...

“Post Truth” – Hakikat Sonrası Dünyada Mavi Hapı Mı, Yoksa Kırmızı Hapı Mı Alacaksınız? “Post Truth” – Hakikat Sonrası Dünyada Mavi Hapı Mı, Yoksa Kırmızı Hapı Mı Alacaksınız?
Deneme2 hafta Önce

“Post Truth” – Hakikat Sonrası Dünyada Mavi Hapı Mı, Yoksa Kırmızı Hapı Mı Alacaksınız?

“Post Truth” – Hakikat Sonrası Dünyada Mavi Hapı Mı, Yoksa Kırmızı Hapı Mı Alacaksınız?   Post Truth “Gerçek Sonrası” Politikalar...

Susmak Susmak
Edebiyat2 hafta Önce

Susmak

Susmak Saçlarını taramış mıydı? Sakallarını düzeltmiş ve bıyıklarının ucunu almış mıydı? Ha evet kaşlarının ortasında da tüyler çıkardı. Acaba berbere...

'Biz' Kimin Yabancısıyız ? 'Biz' Kimin Yabancısıyız ?
Felsefe3 hafta Önce

‘Biz’ Kimin Yabancısıyız ?

‘Biz’ Kimin Yabancısıyız ?   Bizler, sürdürdüğümüz hayat içerisinde kendimizi bulmaya çalışmışızdır. Aynı zamanda hayata dair de anlam arayışımızı sürdürmüşüzdür....

Ece Ayhan: Şans Tanımamız Gereken Şair #19 Ece Ayhan: Şans Tanımamız Gereken Şair #19
Biyografi3 hafta Önce

Ece Ayhan: Şans Tanımamız Gereken Şair #19

Şans Tanımamız Gereken Şair listemizin son yazısında Fazıl Hüsnü Dağlarca yer almıştı. Bu yazımızda ise sizlere Ece Ayhan’ı tanıtacağız. Kendisi...

İskender Aydın'ın İki Yazısı İskender Aydın'ın İki Yazısı
Deneme3 hafta Önce

İskender Aydın’ın İki Yazısı

İskender Aydın’ın İki Yazısı   Cehennemi yaratan bizleriz. Modern yasalar karşısında, evrenin yasaları vardır. Hayatımıza uygulandığı zaman bu yasalar; insanoğlu;...