Astronomi Bilim

Beyaz Cüce ve Kara Cüce | Bir Yıldızın Sonu

İçerik: Beyaz Cüce ve Kara Cüce | Bir Yıldızın Sonu
https://pagead2.googlesyndication.com/pagead/js/adsbygoogle.js (adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({});

Beyaz Cüce ve Kara Cüce Kısaca Nedir?

 

Beyaz cüceler küçük kütleli yıldızların (cücelerin) yakıtı bittikten sonra ölmesiyle ortaya çıkarlar. Kara cüceler ise beyaz cücelerin tamamen soğumuş halleridir. Bunun olması çok uzun sürdüğünden evrenimizde bu duruma gelmiş hiçbir yıldız yoktur. Not: Kara cücelerle kara delikleri karıştırmayınız lütfen. 😊

Beyaz Cüce ve Kara Cüce | Bir Yıldızın Sonu
Beyaz Cüce ve Kara Cüce | Bir Yıldızın Sonu

 Bir Yıldızın Sonu

Bir önceki yazımda yıldızların da bizler gibi doğup büyüdükten sonra öldüğünden bahsetmiştim ve henüz daha doğmadan ölen yıldızları yani kahverengi cüceleri ele almıştım. Yıldızların, bulutsu denilen gaz ve toz yığınlarında bir araya toplanan atomların yüksek basınç ve sıcaklık altında kaynaşarak füzyonu başlatmasıyla oluştuğunu söylemiştik. Bu toplanan kütle Jüpiter’in 90 katına (diğer bir deyişle 0.08 Güneş kütlesi) ulaşırsa füzyon dengeli şekilde devam edebiliyordu.

Loading...

 

Bir yıldızın kütlesi onun kaderini belirler. 0.08 Güneş kütlesini aşmayı başarmış ama 8 Güneş kütlesinin altında kalmış yıldızlar kırmızı, turuncu, sarı cüceler ve ana kol üzerindeki diğer cüceleri oluşturur. Bizim yıldızımız Güneş ise G2V tipinde bir cücedir. Evet, 1.4 milyon kilometrelik devasa boyutuna rağmen Güneş bir cüce yıldızdır. Başka yıldızların ne kadar büyük olduğunu siz düşünün artık.

 

Bu yıldızların ana yakıtı hidrojendir. Çekirdekteki hidrojeni füzyona uğratarak enerji açığa çıkartırlar. Bu durumdayken yıldızın kütle çekimi ile radyasyon basıncı nedeniyle olan dışa doğru etkiyen kuvvet dengededir ancak bu denge zamanla bozulur. Hidrojenin füzyonu daha ağır element olan helyumu çıkartır. Helyumu füzyona uğratamadığı için, çekirdekteki hidrojeni biten yıldız çökmeye başlar ve sıcaklığı artar. Basıncın ve sıcaklığın artmasıyla yüzeye yakın olan hidrojen atomları da kaynaşmaya başlar ve sıcaklık gittikçe yükselir. Yıldızın kütle çekimine üstün gelen sıcaklık nedeniyle yıldızın yüzeyi genişler. Cüce dediğimiz yıldız kocaman kırmızı bir deve dönüşür ve kütlesine bağlı olarak birkaç milyon yıl öyle kalır. Bir gün bizim yıldızımız Güneş de bu evreye geldiğinde genişleyip bizi yutacaktır. Neyse ki bunun olmasına daha 5 milyon yıl var…

Loading...

Beyaz Cücenin ve Kara Cücenin Oluşumu

Sızaklığı artan çekirdek artık helyumu füzyona uğratabilmektedir. Kısa bir süre daha helyumla beslendikten sonra artık helyum da biter ve çekirdeğin beslenebileceği yakıt kalmaz. Bu durunda yıldızın dış katmanları genişleyerek uzaya saçılır ve çekirdek de çökerek beyaz cüce haline gelir. Beyaz cüce haline gelen yıldızımızda artık füzyon yoktur, önceki halinden kalan sıcaklıkla ışık yaymaya devam ederler. Çökmeden ötürü boyutları küçülmüştür ancak yoğunlukları büyük ölçüde artmıştır. Örneğin beyaz cüce olan Sirius B yıldızının kütlesi bizim yıldızımız Güneş’in kütlesine eşit olduğu halde çapı yalnızca 5800 km’dir. Yoğunluğu hayal etmek için Güneş’i alıp kütlesini hiç kaybetmeden Dünya’nın yarı boyutuna kadar sıkıştırdığınızı düşünebilirsiniz.

Beyaz cüceler yaklaşık 10 trilyon yıl daha bu şekilde ışık saçmaya devam ettikten sonra artık tamamen sönecek ve kara cüceye dönüşecekler. Ancak evrenimiz henüz 13.8 milyon yaşında olduğu için kara cüceye dönüşen olmadı henüz.

Loading...

 

Kaynakça:

http://zebu.uoregon.edu/textbook/se.html

http://www.astronomy.ohio-state.edu/~jaj/Ast162/lectures/notesWL22.html

Loading...

 

Görsel Kaynakları:

https://pxhere.com/tr/photo/1252970

https://commons.m.wikimedia.org/wiki/File:Black_dwarf_star-bpk.jpg

Loading...

 

 

Safahan Başara’nın diğer yazıları için tıklayınız.

Bizi Twitter’dan takip etmek için tıklayınız.

Loading...
3 Yorum
  1. Feridun 7 ayönce
    Cevapla

    Beyaz cüce ve kara cücenin aynı zamanda bir uzay terimi olduğunu öğrendim. Teşekkürler.

Bir Cevap Yazın

You may also like

Read More