Bize Ulaş!

Astronomi

Beyaz Cüce ve Kara Cüce | Bir Yıldızın Sonu

Paylaşılma Tarihi :

,

İçerik: Beyaz Cüce ve Kara Cüce | Bir Yıldızın Sonu

Beyaz Cüce ve Kara Cüce Kısaca Nedir?

 

Beyaz cüceler küçük kütleli yıldızların (cücelerin) yakıtı bittikten sonra ölmesiyle ortaya çıkarlar. Kara cüceler ise beyaz cücelerin tamamen soğumuş halleridir. Bunun olması çok uzun sürdüğünden evrenimizde bu duruma gelmiş hiçbir yıldız yoktur. Not: Kara cücelerle kara delikleri karıştırmayınız lütfen. 😊

Beyaz Cüce ve Kara Cüce | Bir Yıldızın Sonu

Beyaz Cüce ve Kara Cüce | Bir Yıldızın Sonu

 Bir Yıldızın Sonu

Bir önceki yazımda yıldızların da bizler gibi doğup büyüdükten sonra öldüğünden bahsetmiştim ve henüz daha doğmadan ölen yıldızları yani kahverengi cüceleri ele almıştım. Yıldızların, bulutsu denilen gaz ve toz yığınlarında bir araya toplanan atomların yüksek basınç ve sıcaklık altında kaynaşarak füzyonu başlatmasıyla oluştuğunu söylemiştik. Bu toplanan kütle Jüpiter’in 90 katına (diğer bir deyişle 0.08 Güneş kütlesi) ulaşırsa füzyon dengeli şekilde devam edebiliyordu.

 

Bir yıldızın kütlesi onun kaderini belirler. 0.08 Güneş kütlesini aşmayı başarmış ama 8 Güneş kütlesinin altında kalmış yıldızlar kırmızı, turuncu, sarı cüceler ve ana kol üzerindeki diğer cüceleri oluşturur. Bizim yıldızımız Güneş ise G2V tipinde bir cücedir. Evet, 1.4 milyon kilometrelik devasa boyutuna rağmen Güneş bir cüce yıldızdır. Başka yıldızların ne kadar büyük olduğunu siz düşünün artık.

 

Bu yıldızların ana yakıtı hidrojendir. Çekirdekteki hidrojeni füzyona uğratarak enerji açığa çıkartırlar. Bu durumdayken yıldızın kütle çekimi ile radyasyon basıncı nedeniyle olan dışa doğru etkiyen kuvvet dengededir ancak bu denge zamanla bozulur. Hidrojenin füzyonu daha ağır element olan helyumu çıkartır. Helyumu füzyona uğratamadığı için, çekirdekteki hidrojeni biten yıldız çökmeye başlar ve sıcaklığı artar. Basıncın ve sıcaklığın artmasıyla yüzeye yakın olan hidrojen atomları da kaynaşmaya başlar ve sıcaklık gittikçe yükselir. Yıldızın kütle çekimine üstün gelen sıcaklık nedeniyle yıldızın yüzeyi genişler. Cüce dediğimiz yıldız kocaman kırmızı bir deve dönüşür ve kütlesine bağlı olarak birkaç milyon yıl öyle kalır. Bir gün bizim yıldızımız Güneş de bu evreye geldiğinde genişleyip bizi yutacaktır. Neyse ki bunun olmasına daha 5 milyon yıl var…

Beyaz Cücenin ve Kara Cücenin Oluşumu

Sızaklığı artan çekirdek artık helyumu füzyona uğratabilmektedir. Kısa bir süre daha helyumla beslendikten sonra artık helyum da biter ve çekirdeğin beslenebileceği yakıt kalmaz. Bu durunda yıldızın dış katmanları genişleyerek uzaya saçılır ve çekirdek de çökerek beyaz cüce haline gelir. Beyaz cüce haline gelen yıldızımızda artık füzyon yoktur, önceki halinden kalan sıcaklıkla ışık yaymaya devam ederler. Çökmeden ötürü boyutları küçülmüştür ancak yoğunlukları büyük ölçüde artmıştır. Örneğin beyaz cüce olan Sirius B yıldızının kütlesi bizim yıldızımız Güneş’in kütlesine eşit olduğu halde çapı yalnızca 5800 km’dir. Yoğunluğu hayal etmek için Güneş’i alıp kütlesini hiç kaybetmeden Dünya’nın yarı boyutuna kadar sıkıştırdığınızı düşünebilirsiniz.

Beyaz cüceler yaklaşık 10 trilyon yıl daha bu şekilde ışık saçmaya devam ettikten sonra artık tamamen sönecek ve kara cüceye dönüşecekler. Ancak evrenimiz henüz 13.8 milyon yaşında olduğu için kara cüceye dönüşen olmadı henüz.

 

Kaynakça:

http://zebu.uoregon.edu/textbook/se.html

http://www.astronomy.ohio-state.edu/~jaj/Ast162/lectures/notesWL22.html

 

Görsel Kaynakları:

https://pxhere.com/tr/photo/1252970

https://commons.m.wikimedia.org/wiki/File:Black_dwarf_star-bpk.jpg

 

 

Safahan Başara’nın diğer yazıları için tıklayınız.

Bizi Twitter’dan takip etmek için tıklayınız.

İstanbul Üniversitesinde Astronomi ve Uzay Bilimleri okuyan bir insan. Öğrendiklerini başkalarıyla paylaşmayı seven birisi.

3 Yorum

3 Comments

  1. Pingback: Zil Zurna Gökyüzü Başına Devrilse » WİKİKÜLTÜR

  2. Feridun

    20 Aralık 2020 at 13:44

    Beyaz cüce ve kara cücenin aynı zamanda bir uzay terimi olduğunu öğrendim. Teşekkürler.

  3. Pingback: Nova ve Süpernova Nedir? » WİKİKÜLTÜR

Bir Cevap Yazın

Ekibimize Katıl!

yazar

Kısa Süreli İndirim

Son Yazılar

Yeditepe İstanbul: Şans Tanımamız Gereken Türk Dizisi #3 Yeditepe İstanbul: Şans Tanımamız Gereken Türk Dizisi #3
Sinema&Dizi17 saat Önce

Yeditepe İstanbul: Şans Tanımamız Gereken Türk Dizisi #3

Bu hafta listede Yeditepe İstanbul var. Şans Tanımamız Gerekenler listesinde bir önceki Türk dizimiz İçerde idi. Biliyorsunuz ki daha önce...

Kierkegaard Düşüncesinde 'Korku ve Titreme' Kierkegaard Düşüncesinde 'Korku ve Titreme'
Felsefe2 gün Önce

Kierkegaard Düşüncesinde ‘Korku ve Titreme’

Kierkegaard Düşüncesinde ‘Korku ve Titreme’ Kierkegaard ve sistem olarak düşünce eleştirisinin temelini oluşturan varoluşçu felsefe alanında bilinen önemli bir filozoftur....

Nilgün Marmara: Şans Tanımamız Gereken Şair #17 Nilgün Marmara: Şans Tanımamız Gereken Şair #17
Biyografi2 gün Önce

Nilgün Marmara: Şans Tanımamız Gereken Şair #17

Şans Tanımamız Gereken Şair listemizin son yazısında Sabahattin Kudret Aksal yer almıştı. Bu yazımızda ise sizlere Nilgün Marmara’yı tanıtacağız. Kendisi...

Doğa, Aşk ve Edebiyat Doğa, Aşk ve Edebiyat
Deneme3 gün Önce

Doğa, Aşk ve Edebiyat

Doğa, Aşk ve Edebiyat Gülümser mi bir ağaç insana, yaprağıyla birlikte? Gülümser! Sahteliğin olmadığını anlarsın, gerçek aşkın doğada olduğunu anlayıncaya...

Gülseren Budayıcıoğlu Kitapları | Okunması Gereken Kitaplar #2 Gülseren Budayıcıoğlu Kitapları | Okunması Gereken Kitaplar #2
Edebiyat4 gün Önce

Gülseren Budayıcıoğlu Kitapları | Okunması Gereken Kitaplar #2

Yazıya başlamadan önce Gülseren Budayıcıoğlu kitapları Madalyonun İçi (2004), Günahın Üç Rengi (2008), Hayata Dön (2011), Kral Kaybederse (2015), Kral...

Göğe Bakma Durağı Göğe Bakma Durağı
Blog4 gün Önce

Göğe Bakma Durağı

Göğe Bakma Durağı Şiirle az çok meşgul olanların dilinden düşmeyen bir şiirdir Rahmetli Turgut Uyar’ın ”Göğe Bakma Durağı” isimli şiiri....

''The Queen's Gambit'e'' Ne Kadar Hakimsin? ''The Queen's Gambit'e'' Ne Kadar Hakimsin?
Quiz&Test5 gün Önce

”The Queen’s Gambit’e” Ne Kadar Hakimsin?

”The Queen’s Gambit’e” Ne Kadar Hakimsin? The Queen’s Gambit, Walter Tevis’in 1983 tarihli aynı adlı romanına dayanan bir Amerikan dramatik...

Kaptanın Seyir Defteri: Kars Doğu Ekspresi Kaptanın Seyir Defteri: Kars Doğu Ekspresi
Blog5 gün Önce

Kaptanın Seyir Defteri: Kars Doğu Ekspresi

Kaptanın seyir defteri: (85 saat 3215 km) Kars’lı Doğu Ekspresi Sevgili seyir defteri, haftalardır uzun programlar sonrasında mürettebat katılım programı...

WK Haftalık Genel Kültür Testi #23 WK Haftalık Genel Kültür Testi #23
Quiz&Test6 gün Önce

WK Haftalık Genel Kültür Testi #23

Haftalık Genel Kültür Testi ile tekrardan karşınızdayız. Her konudan genel kültür soruları için bağlantıya tıklayın ve kültür seviyenizi ölçün.  ...

E-Satranç E-Satranç
Teknoloji6 gün Önce

E-Satranç

E-Satranç E-satranç ya da “elektronik satranç” internet üzerinden oynanan satrançtır. Satranç internette popüler olarak “Lichess, Chess24 ve Chess.com” üzerinden oynanır....

Haftalık Yazar Kitap Eşleştirme Testi #20 Haftalık Yazar Kitap Eşleştirme Testi #20
Quiz&Test7 gün Önce

Haftalık Yazar Kitap Eşleştirme Testi #20

Yazar Kitap Eşleştirme serimizin yirmincisi ile karşınızdayız. 10 eserin gerçek sahibini bulabilecek misin? Edebiyat severler, kitap kurtları, şiir müptelaları, ille de...

Boğaziçi'nde Yaşanan Olaylar Hakkında Boğaziçi'nde Yaşanan Olaylar Hakkında
Gündem7 gün Önce

Boğaziçi’nde Yaşanan Olaylar Hakkında

Boğaziçi’nde Yaşanan Olaylar Hakkında Boğaziçi’nde yaşanan olaylardan önce, AB ve dünya üniversitelerinde rektör seçiminde nasıl bir işleyiş olduğuna kısaca değinelim....

İnsanın Babası İnsanın Babası
Blog1 hafta Önce

İnsanın Babası

İnsanın Babası… Uzun bi yoldayım şimdi , yoldayız daha doğrusu. Sen konuşmuyorsun ben ağlıyorum biraz biraz. Belli etmiyorum sorarsın söyleyemem...

Ahmet Erhan Kimdir? | Hüznün Şairi Ahmet Erhan’ın Hayatı Ve Eserleri Ahmet Erhan Kimdir? | Hüznün Şairi Ahmet Erhan’ın Hayatı Ve Eserleri
Biyografi1 hafta Önce

Ahmet Erhan Kimdir? | Hüznün Şairi Ahmet Erhan’ın Hayatı Ve Eserleri

Bu yazımızda sizlere Ahmet Erhan’ı tanıtacağız. Kendisi pek değerli şairlerimizden olmakla beraber, daha önce onun yani her yol ağzında kendine...

Tiflis Batum: Kaptanın Seyir Defteri Tiflis Batum: Kaptanın Seyir Defteri
Blog2 hafta Önce

Tiflis Batum: Kaptanın Seyir Defteri

Tiflis Batum: Kaptanın Seyir Defteri Kaptanın seyir defteri: (72 saat 3571 km) Yeni Başlayanlar için Tiflisi Batumi – Georgean Railway...

WK Haftalık Genel Kültür Testi #23 WK Haftalık Genel Kültür Testi #23
Quiz&Test2 hafta Önce

WK Haftalık Genel Kültür Testi #22

Haftalık Genel Kültür Testi ile tekrardan karşınızdayız. Her konudan genel kültür soruları için bağlantıya tıklayın ve kültür seviyenizi ölçün.  ...