Mikroplastik: Plastik Gezi İzleri

Yıl 2019, Amerikalı deniz altı kâşifi Victor Vescovo özel olarak yapılmış bir deniz altıyla dünyanın en derinine, Marina çukuruna 13 Mayıs günü dalış yaptı. İsmi her ne kadar çukurda olsa bizim bildiğimiz tarzda bir çukur değil. Derinliği 11 bin metre ki dünyanın çatısı olan Everest zirvesinin yüksekliğinden yaklaşık olarak 2 bin metre daha derin. Hayalimizde canlandırmak istersek Everest ve Fethiye’deki Babadağ’ı üst üste koyup buraya sığdırabiliyoruz. Fiziki şartlar o kadar zorlayıcı ki insanlık tarihimizde buraya bununla birlikte toplamda üç defa dalış yapıldı. Her seferinde de farklı yeni türler keşfedildi.

En son dalan bu Amerikalı kâşif yeni türler keşfetmenin yanı sıra inanılması güç bir durumla karşılaştı. Yaklaşık 11 bin metre derinlikte plastik çöpler görüntülendi. İnsanlığın bugünkü teknolojisiyle bile nice zorlularla gittiği, henüz tam olarak keşfedemediği bir yere insan elinden çıkan çöpler ulaşmıştı. Dünyanın her yerinde bu olay haber oldu. Aslında, şu an da BM raporuna göre denizlerde 100 ile 150 milyon ton arası plastik çöp olduğunu düşünürsek, dünyanın dibinde de çöp gördüğümüzde de pek şaşırmamamız gerekiyor, üstelik yılda yaklaşık 6 milyon ton bunun üzerine koyduğumuzu varsayarsak. Gözümüzle görebildiğimiz gezgin plastiklerimizin yanı sıra bir de kolay göremediklerimiz var. Bunlara mikroplastik deniliyor.

Loading...
Mikroplastik: Plastik Gezi İzleri
Plastik Gezi İzleri

Mikroplastikler 5 mm daha ufak plastik parçacıklarıdır.

Bu parçacıklar rüzgâr, dalgalar, canlılar ve UV ışıkları tarafından parçalara ayrılarak oluştuğu gibi direk olarak bizler deodorant, sprey gibi ürettiğimiz ürünlerin içinde de kullanıp, doğaya salabiliyoruz. Mariana çukurunda ne kadar mikroplastik etkisi var henüz bilinmiyor. Fakat, Akdeniz’in sıcak sularında çok fazla olduğunu biliyoruz. Sadece Mersin körfezinde km kareye 7 milyon adet mikroplastik olduğu saptandı. Bu ufaklıklar sadece denizlerimizde yüzmüyor aynı zamanda deniz canlılarının vücutlarında da tespit edildi

2020 yılında, Turkish Journal of Zoology yayınlanan makaleye göre; türlere göre değişmekle beraber, Akdeniz’de balıkların %39 unda, Marmara denizinde %31 inde, Ege denizinde %61 inde mikroplastik tespit edildi. Toplam bu denizlerde yaşayan balık türlerinin %44 de mikroplastik olduğu ortaya çıkarıldı. Afiyetle yediğimiz bu balığın yanına bir de salata hoş giderdi ama… ne yazık ki salataya atacağınız tuzda da mikroplastik bulundu. Balıklar üzerinde yapılan araştırmada da yer alan Çukurova üniversitesi öğretim üyesi Doç. Dr Sedat Gündoğdu, 2018 yılında Türkiye’de sofra tuzu olarak satılan 16 markayı inceledi. Raporu şu şekilde; Deniz tuzlarında kg başına 16-84, göl tuzlarında 8-102, kaya tuzlarında 9-16 parça mikroplastik tespit edildi.

Loading...
Mikroplastik: Plastik Gezi İzleri
Plastik Gezi İzleri

Akdeniz gibi yerleri sakin bulan bazı maceraperest mikroplastiklerimizide Everest’te, 8000 metrelerde buluyoruz. İngiltere Plymouth Üniversitesinden Dr. Napper, Everest’in farklı noktalarından aldığı kar örneklerinde mikroplastik buldu. Bu parçacıkların çoğunlukla tırmanış yapan insanların çöplerinden oluştuğu düşünülüyor. Her ne kadar dünyanın en zor tırmanışlarından biri de olsa aslında orada bir çeşit insan trafiği var denilebilir. Sadece 2019, en az 880 insan zirveye tırmanmış. Tırmanan insanların ve bir o kadar da kamp yerinde konaklayan insanların çöpü dağa yayılmış durumda. Fakat, örneklerde bulunan mikroplastiklerin küçük boyutta olanlarında oraya rüzgarlarla taşınmış olduğu düşünülüyor. Tabi ki doğal olarak dağ tırmanmaya gidecek olan bazı mikroplastiklerin de yolculukları bizim ciğerlerimizde son buluyor.

Mikroplastiklerin insan sağlığı üzerindeki zararlı etkileri çok kapsamlı. Plastik üretiminde kullanılan bazı kimyasalların hormonları etkileyip kısırlığa sebep olmasından tutunda kanser yapabilecek etkileri var. Ayrıca bu toksin ufak parçalar bazı zararlı mikrobiyolojik canlıları da üzerinde taşıyor. Tam olarak insan sağlığını nasıl etkilediği konusunda çalışmalar henüz olgunlaşmadı. Zararlarını ilerleyen zamanda daha iyi anlayacağız.

Loading...
Mikroplastik: Plastik Gezi İzleri
Plastik Gezi İzleri

Bugün dünyanın zirvesinden evinizin mutfağına, içme suyunuzdan kutuplardaki buzullarda her yerde mikroplastik bulabilirsiniz. Bunun tek sorumlusu da insan. Evimizdeki plastik poşeti daha sonra parça parça yemek istemiyorsak, doğayı kirletmemeyi öğrenmemiz ve öğretmemiz gerekiyor. Ufacık bir virüsün dünyayı ne hale getirdiğine hep birlikte şahit oluyoruz. Ufacık çöplerin dünyayı nasıl kirlettiğini biliyoruz. Yaşadıklarımız, bize ufak şeylerin büyük fark yaratabileceğini gösteriyor. O yüzden bizim de yapacağımız ufak şeyler dünya da fark yaratabilir. Bu yere ve denize çöp atmamak, bir çöpü yerden almakta olabilir. Ayrıca, çöp kutusuna attığımız çöplerin nereye gittiğini bilmekte önemli olabilir.

Umarım yaptığımız iyi şeyler bu dünya da plastik kadar kalıcı olabilir ve dünyayı plastik kadar gezebiliriz.

Loading...

 

KAYNAK

Anasayfa

https://www.newscientist.com/article/2260499-microplastic-pollution-discovered-near-the-top-of-mount-everest

Loading...

https://www.washingtonpost.com/health/youre-literally-eating-microplastics-how-you-can-cut-down-exposure-to-them/2019/10/04/22ebdfb6-e17a-11e9-8dc8-498eabc129a0_story.html

https://www.theguardian.com/environment/2019/aug/14/microplastics-found-at-profuse-levels-in-snow-from-arctic-to-alps-contamination

Loading...

Occurrence of microplastics in the gastrointestinal tracts of some edible fish species along the Turkish coast, Turkish Journal of Zoology, Sedat GÜNDOĞDU, Cem ÇEVİK, Nihan TEMİZ ATAŞ,2020

Contamination of table salts from Turkey with microplastics, Sedat GÜNDOĞDU, 2018

Loading...

Görsellerin kaynağına ulaşmak için tıklayınız.

 

 

 

10 Replies to “Mikroplastik: Plastik Gezi İzleri

  • Halime Uyğurlar
    Halime Uyğurlar
    Reply

    Gittikçe büyüyen bir problem olan mikroplastik’i ele aldığınız yazınız çok hoşuma gitti, emeğinize sağlık.

    • Can Ahmet Ünal
      Can Ahmet Ünal
      Reply

      Teşekkür ederim. Beğenmenize çok sevindim.

  • İlker Has
    İlker Has
    Reply

    Herkesin bilmesi gereken fakat hiç kimsenin haberi olmayan bir sorun imiş bu mikroplastik. Güzel anlatımınız için teşekkür ederim.

    • Can Ahmet Ünal
      Can Ahmet Ünal
      Reply

      Mikroplastik yazıma ve doğaya ilginiz için teşekkür ederim.

  • Beyza
    Beyza
    Reply

    mikroplastik aslında kendi sonumuzu hazırladığımızın bir kanıtı. Ve yazınız bu konu hakkında çok bilgilendirici olmuş, yazı için teşekkürler .

    • Can Ahmet Ünal
      Can Ahmet Ünal
      Reply

      Umarım bu durumu düzeltebiliriz. Gelecekte yine biri çıkıp mikroplastik konulu bir yazı yazmaz. İlginizi için teşekkür ederim

  • Feridun
    Feridun
    Reply

    Mikroplastik gerçek bir sorunmuş. Bilgilendirici içerik için teşekkür ederim.

  • Can Ahmet Ünal
    Can Ahmet Ünal
    Reply

    Mikroplastik yazıma ilginizi için teşekkür ederim.

  • Zinar şimşek
    Zinar şimşek
    Reply

    Mikroplastik Cok Uzun zamanlardan beridir dünya ekolojik sağlığını ve dolayısıyla blyosferi tehdit etmekte. Böyle önemli bir konuyu Kalem e dökme hassasiyetin takdire değer. Tebrik ediyorum. Bu yazıyı daha büyük platforma taşımak lazım. Tüm dünya görmeli

    • Can Ahmet Ünal
      Can Ahmet Ünal
      Reply

      Hocam çok teşekkür ederim. Sizin gibi bir bilim adamı tarafından takdir edilmek anlatılması zor, yaşaması güzel bir duygu.

Bir Cevap Yazın