Bize Ulaş!

Edebiyat

Cemal Süreya: Şans Tanımamız Gereken Şair #11

Paylaşılma Tarihi :

,

İçerik: Cemal Süreya: Şans Tanımamız Gereken Şair #11

Şans Tanımamız Gerekenler listesinde artık şairlerimizde var. Biliyorsunuz ki Şans Tanımamız Gereken Şair listemizin son yazısında İlhan Berk yer almıştı. Şans Tanımamız Gereken Şair listemizin sıradaki şairi ise Cemal Süreya. Şiir severlerin, yeni bir soluk arayan insanların mutlaka okuması ve dinlemesi gereken şairlerden birisidir. Onun şiirlerinde kendimizi bulabiliriz.

Yazıma başlamadan önce şunu belirtmek isterim, bu önemli isimden bahsetmek benim için oldukça onur ve gurur verici olacaktır. Çünkü kendisi benim için Türk şiirinin en önemli iki isminden biridir. Zorluklar ile geçen bir ömür ve bu yaşantılarının bolca kâğıda yansıması.

İlk önce çocukluğundan bahsetmek isterim, Cemal Süreya 1931’de Erzincan Pülümür’de Hüseyin Bey ve Gülbeyaz Hanım’ın oğlu olarak dünyaya geldi.

Asıl ismi Cemalettin Seber olan şair ismini şiirlerinde Cemal Süreya olarak belirtmiştir. Zaza Alevi asıllıydı. Çocukluğunu, 1938 Dersim İsyanı sonrasında babası Bilecik’e sürgün edilene kadar Erzincan’da geçirdi. Pülümür’den yola çıkan Seber ailesi artık Bilecik’te yaşayacaktı. Üstelik buradan başka bir şehre de gidişleri yasaktı. Küçük yaşlarda zorunlu yolculuklara alışmıştı. Annesi Gülbeyaz Hanım tüm bu acıların içinde erken yenildi. Cemalettin de annesinin erken ölümü üzerine İstanbul’a gönderildi.

Anne babadan ayrı bir çocukluk ve okul hayatı yaşayacaktı artık Cemal Süreya, hayatının kırılma anlarından birdir bu üzücü olay. Doğruluğu kanıtlanmamış olsa da Cemal Süreya yakın çevresine anlattığına göre çocuklu yaşlarında üvey annesi tarafından yemeğine kattığı ilaçlardan dolayı üvey annesinin onu zehirlemek istediğini söylemiştir. Üvey annesi ile yaşadığı geçimsizlikten dolayı babasına eğitim hayatı için İstanbul’a gitmek istediğini söylemiştir.

Cemal Süreya: Şans Tanımamız Gereken Şair #11

Cemal Süreya: Şans Tanımamız Gereken Şair #11

Biliyorum Sana Giden…

Biliyorum sana giden yollar kapalı
Üstelik sen de hiçbir zaman sevmedin beni

Ne kadar yakından ve arada uçurum;
İnsanlar, evler, aramızda duvarlar gibi

Uyandım uyandım, hep seni düşündüm
Yalnız seni, yalnız senin gözlerini

Sen Bayan Nihayet, sen ölümüm kalımım
Ben artık adam olmam bu derde düşeli

Şimdilerde bir köpek gibi koşuyorum ordan oraya
Yoksa gururlu bir kişiyim aslında, inan ki

Anımsamıyorum yarı dolu bir bardaktan su içtiğimi
Ve içim götürmez kenarından kesilmiş ekmeği

Kaç kez sana uzaktan baktım 5.45 vapurunda;
Hangi şarkıyı duysam, bizimçin söylenmiş sanki

Tek yanlı aşk kişiyi nasıl aptallaştırıyor
Nasıl unutmuşum senin bir başkasını sevdiğini

Çocukça ve seni üzen girişimlerim oldu;
Bağışla bir daha tekrarlanmaz hiçbiri

Rastlaşmamak için elimden geleni yaparım
Bu böyle pek de kolay değil gerçi…

Alışırım seni yalnız düşlerde okşamaya;
Bunun verdiği mutluluk da az değil ki

Çıkar giderim bu kentten daha olmazsa,
Sensizliğin bir adı olur, bir anlamı olur belki

İnan belli etmem, seni hiç rahatsız etmem,
Son isteğimi de söyleyebilirim şimdi:

Bir geceyarısı yazıyorum bu mektubu
Yalvarırım onu okuma çarşamba günleri.

Eğitim Hayatı

Cemal Süreya İstanbul’da ilkokul eğitimine başladı.. Şairlik duygusu daha ana kucağından üzerine yapışmış gibiydi, bu isteğe karşı duramıyordu. Daha ilkokul sıralarındayken bir dergi çıkarmaya karar verdi. ‘’Kalbimin Kuşu’’ diye adlandırdığı annesi, ona ’’Kerem ile Aslı’’yı anlattığında düşmüştü gönlüne şiir sevdası. Bu küçük yaşta yakın arkadaşı Altan Günalp ile kafa kafaya verip el yazılarıyla çıkarmışlardı dergilerini. En büyük hayranları ise Cemal Süreya’nın kaleminin etkisinde olduğu yaşıt kız arkadaşlarıydı.

Müthiş bir kitap kurduydu Cemalettin. Daha ilkokul 3. sınıftaydı ki, ‘’Suç ve Ceza’’ ile ‘’Karamazov Kardeşler’’i defalarca okumuştu. Fakat Cemal’in istemediği bir durum olmuştu Bilecik’e geri getirilmişti ve oldukça mutsuzdu üvey annesi Esma Hanım ile hiç anlaşamıyordu. Esma Hanım’da Cemal ve kız kardeşlerine ne yazık ki oldukça kötü davranıyordu.

Süreya ortaokul öğrenimini burada tamamlamıştı. Seniha Nemli ile bu sıralarda tanıştı. O an farkında değildi ama yıllar sonra Seniha, ilk eşi olacaktı. Şairliğinin yanı sıra iyi bir sporcuydu, Ortaokulda Cemal Süreya 100 metre koşu yarışına katıldı ve yarışmada birinci gelmişti. Hediyesi ise kalemdi ve bunun Cemalettin için anlamı büyüktü. Yazma sevdasına düşmüş küçük bir çocuğun ilk dolma kalemiydi bu çünkü ve dünyalara değerdi. Bu yıllarda bir şey keşfetti Cemalettin. Tüm büyük yazarların üç tane adı vardı, kendisinin neden olmasındı. Keşfetmesiyle kararını vermesi de bir oldu. İlk adını Cemal olarak kısaltıp yanına da Süreyya’yı ekleyecek ve tam adı ‘’Cemal Süreyya Seber’’ olacaktı.

Ortaokuldan sonra Cemalettin babasına haber vermeden sınavlara girdi ve Haydar Paşa Lisesi’ne yatılı – burslu olarak kaydoldu. Cemal Süreya lise yıllarında üvey annesinin şiddetinden kurtulmuştu. Sonunda Esma Hanım evde yaşanan bir olaydan dolayı evi terk etmişti fakat babası bir süre sonra tekrar evlenmişti fakat ev hayatından uzaklaşan Süreya için bu durumun artık fazla bir önemi yoktu.

Eğitim hayatını Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi – Maliye ve İktisat Bölümü’nde tamamladı. Üniversite hayatı ona Muzaffer Erdost, Sezai Karakoç, Hasan Basri, Nihat Kemal Eren gibi isimlerle yakın arkadaşlıklar getirmişti. Sezai Karakoç ile dostlukları tüm fikir ayrılıklarına rağmen daha da sağlam ilerleyecekti. Çünkü sevginin getirdiği dostluk da aşk da böyleydi işte. Fakat onlar böyle güzel dostken okuyanları neden karşı tarafı sevmez bir türlü anlayamam…

Hatta çok sağlam anılar biriktirmişlerdir. Soy isminden bir ‘’Y’’ harfinin eksilmesinin nedenidir Sezai Karakoç, gelin birlikte hatırlayalım isterseniz o hikâyeyi; Cemal Süreya ve Sezai Karakoç iki isimde aynı hanımefendiden hoşlanırlar fakat biri vazgeçmek zorundadır onlarda o hanımefendiye şiir yazacak kim kaybederse hem soy isminden bir harfi kaybedecek hem de o hanımefendiye karşı olan aşkını unutacaktı. Kaybeden taraf ise Cemal Süreya olmuştur bundan dolayı hayatına ‘’Süreyya’’ olarak değil de ‘’Süreya’’ olarak devam etmiştir.

Bir Çiçek

Bir çiçek duruyordu, orda, bir yerde,
Bir yanlışı düzeltircesine açmış;
Gelmiş ta ağzımın kenarında
Konuşur durur.

Bir gemi bembeyaz teniyle açıklarda,
Güverteleri uçtan uca orman;
Aldım çiçeğimi şurama bastım,
Bastım ki yalnızlığımmış.

Bir başına arşınlıyor bir adam mavi treni
Keşke yalnız bunun için sevseydim seni.

Şiir Hayatı

Şiire yüklediği duygu yüklü anlamları annesinin ona ‘’Kerem ile Aslı’’yı anlattığı zaman başlamış olsa da, fiziksel koşullar lise yıllarındaki aruz denemelerini gösteriyordu. İlk şiirine ‘’Şarkısı Beyaz’’ adını vermişti ve bu şiir 8 Ocak 1953’te ”Mülkiye” dergisinde yayınlanacaktı. Üniversite yıllarında ise çeşitli takma adlar kullanarak muhtelif dergi ve gazetelerde yazılarını yayımladı.

1950’li yıllarda ‘’İkinci Yeni’’ akımıyla kesişti önü fakat özgür ruhluydu Cemal, bu yüzden kendini daha çok ‘’Garip’’ akımıyla bağdaştırıyordu ve yazıları, şiirleri de genellikle bu doğrultuda oluyordu. Ona göre şiir anlamsız cümlelerin duygular katılarak anlam yüklenmesiyle yazılıyordu. Kalemini besleyen şeyler genellikle karşı çıktığı şeylerdi.

Şiirlerinde erotizm tüm canlılığıyla insanın karşısına dikiliyordu, ama toplumun değerlerini de çiğneyip geçmiyordu. Şiir ona göre ‘’anayasaya aykırı’’ydı. Hatta doğanın ahlakı kovduğu yerdeydi ve üstelik yasadışıydı. Genellikle imgelerden faydalanıyordu Süreya. 1953’te ilk şiiri ‘’Şarkısı Beyaz’’ın yayınlanmasının ardından dergilerde karikatürleri de yayınlandı Cemal’in. Ve kendisini edebiyat dünyasına tanıtan şiirine de ‘’Gül’’ adını vermişti. 1955’te ise bugün onu anmamıza sebep olacak en güzel şiirini yazdı; adı, ‘’Üvercinka’’ydı ve ‘’Dalga, Güzelleme, Üçgenler, Cigarayı Denize Attım, Nehirler Boyunca Kadınlar Gördüm’’ gibi önemli eserleriyle birlikte dergilerde yayınlandı.

Cemal Süreya Evlendi;

Cemal, henüz üniversitedeyken ortaokulda sınıf arkadaşı olan Seniha Nemli ile evlendi. Onlarınki bir nevi çocukluk aşkıydı. 1954’te mezun olmuştu. Ancak Seniha ile evlilikleri de bu süreçte çatırdamaya başladı. 1955’te Ayçe adını verdikleri bir kız çocukları oldu, ama o ilk çıt sesinden sonra evliliklerinin sonu aslında belliydi. Ayçe’nin doğumundan sonra Cemal’in tayini Müfettiş yardımcısı olarak İstanbul’a çıktı. Evlilikleri bir süre daha devam etti ve sonra ayrıldılar.

Cemal Süreya: Şans Tanımamız Gereken Şair #11

Cemal Süreya: Şans Tanımamız Gereken Şair #11

Cemal Süreya’nın babası öldü

1957’de Cemal’in babası Hüseyin Bey hayatını kaybetti. Babasının ölümünden sonra daha da şiirlere kaptırdı kendini ve babasının ölümünden sonra şu harika şiiri yazdı;

Sizin hiç babanız öldü mü?
Benim bir kere öldü, kör oldum
Yıkadılar, aldılar, götürdüler
Babamdan ummazdım bunu, kör oldum
Siz hiç hamama gittiniz mi?
Ben gittim, lambanın biri söndü
Gözümün biri söndü, kör oldum
Tepede bir gökyüzü vardı yuvarlak
Söylememesine maviydi, kör oldum
Taşlara gelince hamam taşlarına
Taşlar pırıl pırıldı ayna gibiydi
Taşlarda yüzümün yarısını gördüm
Bir şey gibiydi bir şey gibi kötü
Yüzümden ummazdım bunu, kör oldum

Ve yakın zaman sonra ilk şiir kitabı olan ‘Üvercinka’ kitap oldukça ilgi çekti ve 1959’da ‘’Yeditepe Şiir Armağanı’’nı kazandırdı Cemal Süreya’ya. Bu zaman zarfında ‘’Papirüs’’ dergisini de açtı.

Büyük aşk, Tomris Uyar

Tomris Uyar’ı edebiyat dünyası gencecik yaşta tanıdı; deneme ve öykü yazarıydı. Gazeteci ve Şair Ülkü Tamer’in biricik karısıydı. Tomris, Tamer ile evliyken Cemal Süreya’ya aşık oldu. Üstelik Cemal Süreya da evliydi. Birbirleri için eşlerinden boşandılar. Bugün bile edebiyat dünyası bu aşkın tanımını ‘’Türk edebiyatının en verimli aşkı’’ olarak yapar. Üç yılları birlikte geçti. Tomris, 4 evliliğin arasında yaşanmış büyük bir aşktı. Gerçekten de verimliydi aşkları, çünkü Cemal Süreya ne kadar inkar etse de en içli aşk şiirlerini yazıyordu Tomris için. Bu yazının içeriklerine inerek sizi daha da sıkmak istemiyorum Tomris Uyar’dan bahsettiğim içerikte tüm bilgilere ulaşabilirsiniz.

Cemal Süreya öldü

Bu isim bu kötü ölümü hak etmiyordu. Sigara ve alkol hayat standardını düşürüyordu sigarayı bıraksa da alkolü bırakamamıştı bir türlü. Ama asıl ölüm nedeni oğlu Memo ile yaşadığı tartışmalar ve kavgalardı. Memo, günden güne daha bir fütursuz, daha bir savurgan oluyordu. Babasıyla sürekli büyük kavgalar ediyordu. Hatta babasının değerli kitaplarını çalıp sahaflara satıyordu. Cemal Süreya bu durumdan büyük ızdırap duyuyordu. Memo bir kavgaları sırasında babasını ağır darp etti. Cemal Süreya hastaneye kaldırıldığında vücudunda çok fazla morlukları, yaraları vardı. Ama asıl yarası kalbindeydi ve üzüntüsü neredeyse fiziksel anlamda dahi görülecek kadar vücudundan taşıyordu. Bu acı artık onu daha fazla yaşatamazdı.

Cemal Süreya, 9 Ocak 1990’da, huzursuz bir şekilde, öldü… Aklında ise hep olmasını istediği iki kız çocuğu kalmıştı ‘’Kelime ve Elif’’ ‘e hep olarak kalmıştı. Vay be ne şair iyi ki yazmış iyi ki üretmiş sahip çıkmamız gereken en önemli isimlerden biridir, Cemal Süreya.

 

Eserleri

Şiirleri

  • Üvercinka (1958)
  • Göçebe (1965)
  • Beni Öp Sonra Doğur Beni (1973)
  • Uçurumda Açan (1984; Sevda Sözleri içinde)
  • Sıcak Nal (1988)
  • Güz Bitigi (1988)
  • Sevda Sözleri (1990; bütün şiirleri)

Düzyazıları

  • Şapkam Dolu Çiçekle (1976)
  • Günübirlikler (1982)
  • Onüç Günün Mektupları (1990)
  • Günler (1991)
  • 99 Yüz İzdüşümler/Söz Senaryosu (1991)
  • Aydınlık Yazıları/Paçal (1992)
  • Oluşum’da Cemal Süreya (1992)
  • Folklor Şiire Düşman (1992)
  • Papirüs’ten Başyazılar (1992)
  • Aritmetik İyi Kuşlar Pekiyi (1993)

Antoloji ve Diğerleri

  • Mülkiyeli Şairler (1966)
  • 100 Aşk Şiiri (1967)
  • Güvercin Curnatası (1997)
  • Papirüs

 

Ödülleri

  • 1959 Yeditepe Şiir Armağanı (Üvercinka)
  • 1966 Türk Dil Kurumu Şiir Ödülü (Göçebe)
  • 1988 Necatigil Şiir Ödülü (Sıcak Nal, Güz Bitigi)

 

Kendisine, hayatımıza kattığı güzel şiirler, acılarımıza katıldığı ortaklığı ve yüreğimizi bir nebze hafifletebildiği için wikikültür ailesi olarak teşekkür ediyoruz. Kendisini iç rahatlığı ile başkalarına tavsiye edebilmenin mutluluğu içindeyiz. Yeni bir Şans Tanımanız Gereken Şairler yazımızda görüşmek dileğiyle, esen kalın, sevgilerle…

 

Yazarımızın diğer yazılarına ulaşmak için tıklayınız.

Bizi Twitter’dan takip etmek için tıklayınız.

Bu içerik 5133 kez okunmuştur

Sanatın birleştirici gücüne inanan hissedip yazan ve ömrünün sonuna kadar yazmaya devam edecek biri...

3 Yorum

3 Comments

  1. İlker Has

    28 Aralık 2020 at 14:23

    Cemal Süreya hakkında detaylı bilgilendirme ve samimi yorumunuz için teşekkürler. Bilgilendirici bir içerik olmuş.

  2. Şiirci

    5 Ocak 2021 at 04:11

    🙏🙏

  3. Pingback: Orhan Veli Kanık: Şans Tanımamız Gereken Şair #12 » WİKİKÜLTÜR

Bir Cevap Yazın

Ekibimize Katıl!

yazar

Reklam Alanı

Son Yazılar

Penceremin Perdesini Havalandıran Rüzgar Penceremin Perdesini Havalandıran Rüzgar
Blog7 gün Önce

Penceremin Perdesini Havalandıran Rüzgar

Penceremin Perdesini Havalandıran Rüzgar Ruzigar ya da ruzgar Farsça’dan dilimize geçen benim meftunu olduğum kelimelerden birisi. Eski Türkçe’de yil –...

İçinde Yaşadığımız Kültür Nedir? İçinde Yaşadığımız Kültür Nedir?
Sosyoloji1 hafta Önce

İçinde Yaşadığımız Kültür Nedir?

İçinde Yaşadığımız Kültür Nedir?   Kültür kavramı, kelime kökeni olarak çok eski zamana dayanır. Etimolojik olarak, Latince ‘cultura’ sözcüğünden türemiştir....

Haftalık Yazar Kitap Eşleştirme Testi #24 Haftalık Yazar Kitap Eşleştirme Testi #24
Quiz&Test2 hafta Önce

Haftalık Yazar Kitap Eşleştirme Testi #24

Yazar Kitap Eşleştirme Testi serimizin yirmi dördüncüsü ile karşınızdayız. 10 eserin gerçek sahibini bulabilecek misin? Edebiyat severler, kitap kurtları, şiir...

mühendislik nedir mühendislik nedir
Bilim2 hafta Önce

Mühendislik Nedir? Mühendislik Dalları | Mühendislik Maaşları

Mühendislik Nedir? Mühendislik Dalları Mühendis kelimesi arapça kökenli bir kelimdedir ve hendese kökünden gelir hendese kelimesi ise “arazi ölçme, geometri” anlamlarına gelir....

WK Haftalık Genel Kültür Testi #27 WK Haftalık Genel Kültür Testi #27
Quiz&Test2 hafta Önce

WK Haftalık Genel Kültür Testi #27

Haftalık Genel Kültür Testi ile tekrardan karşınızdayız.10 sorunun doğru cevabını bulabilecek misin? Her konudan genel kültür soruları için bağlantıya tıklayın...

Güzelliğe Dair Algımız ve Anlam Bütünlüğü Güzelliğe Dair Algımız ve Anlam Bütünlüğü
Felsefe2 hafta Önce

Güzelliğe Dair Algımız ve Anlam Bütünlüğü

Güzelliğe Dair Algımız ve Anlam Bütünlüğü   Yüzyıllardır süre tartışmaların biri de; güzelliğin ne olduğu ve algılanması üzerinedir. A. Schopenhauer’da...

Can Yücel: Şans Tanımamız Gereken Şair #20 Can Yücel: Şans Tanımamız Gereken Şair #20
Biyografi3 hafta Önce

Can Yücel: Şans Tanımamız Gereken Şair #20

Şans Tanımamız Gereken Şair listemizin son yazısında Ece Ayhan yer almıştı. Bu yazımızda ise sizlere Can Yücel’i tanıtacağız. Kendisi pek...

Elon Musk Kariyeri Elon Musk Kariyeri
Teknoloji3 hafta Önce

Elon Musk Kariyeri

Elon Musk Kariyeri Giriş: Merhabalar, bugünkü yazımızda sizlere dünyanın en zengin adamı olan Elon Musk’ın kariyerine değineceğim. Elon Musk, dünyada...

Haftalık Yazar Kitap Eşleştirme Testi #23 Haftalık Yazar Kitap Eşleştirme Testi #23
Quiz&Test3 hafta Önce

Haftalık Yazar Kitap Eşleştirme Testi #23

Yazar Kitap Eşleştirme Testi serimizin yirmi üçüncüsü ile karşınızdayız. 10 eserin gerçek sahibini bulabilecek misin? Edebiyat severler, kitap kurtları, şiir...

Ufuk Beydemir Röportajı | 15 Soruda Ufuk Beydemir Ufuk Beydemir Röportajı | 15 Soruda Ufuk Beydemir
Müzik3 hafta Önce

Ufuk Beydemir Röportajı | 15 Soruda Ufuk Beydemir

Ufuk Beydemir Röportajı | 15 Soruda Ufuk Beydemir Wikikültür için röportaj veren Ufuk Beydemir’e çok teşekkür ederiz. SORU 1) Merhaba;...

WK Haftalık Genel Kültür Testi #27 WK Haftalık Genel Kültür Testi #27
Quiz&Test3 hafta Önce

WK Haftalık Genel Kültür Testi #26

Haftalık Genel Kültür Testi ile tekrardan karşınızdayız.10 sorunun doğru cevabını bulabilecek misin? Her konudan genel kültür soruları için bağlantıya tıklayın...

“Post Truth” – Hakikat Sonrası Dünyada Mavi Hapı Mı, Yoksa Kırmızı Hapı Mı Alacaksınız? “Post Truth” – Hakikat Sonrası Dünyada Mavi Hapı Mı, Yoksa Kırmızı Hapı Mı Alacaksınız?
Deneme3 hafta Önce

“Post Truth” – Hakikat Sonrası Dünyada Mavi Hapı Mı, Yoksa Kırmızı Hapı Mı Alacaksınız?

“Post Truth” – Hakikat Sonrası Dünyada Mavi Hapı Mı, Yoksa Kırmızı Hapı Mı Alacaksınız?   Post Truth “Gerçek Sonrası” Politikalar...

Susmak Susmak
Edebiyat3 hafta Önce

Susmak

Susmak Saçlarını taramış mıydı? Sakallarını düzeltmiş ve bıyıklarının ucunu almış mıydı? Ha evet kaşlarının ortasında da tüyler çıkardı. Acaba berbere...

'Biz' Kimin Yabancısıyız ? 'Biz' Kimin Yabancısıyız ?
Felsefe3 hafta Önce

‘Biz’ Kimin Yabancısıyız ?

‘Biz’ Kimin Yabancısıyız ?   Bizler, sürdürdüğümüz hayat içerisinde kendimizi bulmaya çalışmışızdır. Aynı zamanda hayata dair de anlam arayışımızı sürdürmüşüzdür....

Ece Ayhan: Şans Tanımamız Gereken Şair #19 Ece Ayhan: Şans Tanımamız Gereken Şair #19
Biyografi4 hafta Önce

Ece Ayhan: Şans Tanımamız Gereken Şair #19

Şans Tanımamız Gereken Şair listemizin son yazısında Fazıl Hüsnü Dağlarca yer almıştı. Bu yazımızda ise sizlere Ece Ayhan’ı tanıtacağız. Kendisi...

İskender Aydın'ın İki Yazısı İskender Aydın'ın İki Yazısı
Deneme4 hafta Önce

İskender Aydın’ın İki Yazısı

İskender Aydın’ın İki Yazısı   Cehennemi yaratan bizleriz. Modern yasalar karşısında, evrenin yasaları vardır. Hayatımıza uygulandığı zaman bu yasalar; insanoğlu;...