Kartacalı Hannibal Kimdir? | Roma’nın Korkulu Rüyası: “Kartacalı Hannibal Barca”

Roma’nın Korkulu Rüyası: “Kartacalı Hannibal Barca” | Kartacalı Hannibal Kimdir?

MÖ 247 ile MÖ 183 yılları arasında yaşamış ve Sami ırkından gelen Hannibal Barca, çağının en büyük üç generalinden biridir. Bu üç General Hannibal, Scipio ve Philopoemen’dir. Daha çok küçük yaşta babası Hamilkar Barca’nın yanında savaşmayı ve savaş taktiklerini öğrenen Hannibal Barca, babasının Roma’dan nefret etmesinin ve aldığı eğitimlerin de etkisinde kalarak tam bir Roma düşmanı olarak yetişmiştir. Ayrıca babasının isteğiyle de Roma’ya daima kin duyacağına dair yemin etmiştir. Bu nefreti, Cornelius Nepos’un eserinde şu şekilde bahsetmiştir:

Babasından adeta bir miras gibi kalan Roma nefreti duygusunu o kadar geliştirdi ki, sonunda neredeyse nefretini kaybetmektense ölmeyi tercih edecekti.”

Kartacalı Hannibal Kimdir? | Roma’nın Korkulu Rüyası: “Kartacalı Hannibal Barca”
Kartacalı Hannibal Kimdir? | Roma’nın Korkulu Rüyası: “Kartacalı Hannibal Barca”

Roma’yla Savaş

Hamilkar Barca’nın ölmesiyle Kartaca ordusunun başına damadı Hasdrubal geçer. O dönemde Hannibal, Kartaca ordusunda bir subaydır ve askerleri tarafından da çok sevilmektedir. Hasdrubal’ın suikaste uğraması sonucu Kartaca ordusu oy birliği ile Hannibal Barca’yı Kartaca’nın İspanya ordusunu yönetmekle görevlendirir. MÖ 219 senesine kadar Ebro’nun batısındaki topluluklar üzerinde hakimiyetini kurar.

Hannibal, Kartaca’nın Roma ile yaptığı I. Pön Savaşı’nı Kartaca’nın kaybetmesinin üzerine ikinci savaşın kaçınılmaz olduğunu biliyordu ve ilk darbeyi de kendi vurmak istiyordu. (I. Pön savaşında Hannibal’ın babası Hamilkar, Kartaca’nın generaliydi.) Bu yüzden İspanya’daki konumunu sağlamlaştırıp hemen Roma’nın müttefiki olan Saguntum şehrini ele geçirdi. Bunun üzerine Roma, Kartaca’ya savaş ilan etti ve II. Pön savaşı resmen başlamış oldu. Roma bu sırada Afrika’ya çıkartma yapmayı planlarken, Hannibal da ordusuna o zamanın tankları da denebilen filleri ordusuna alarak İspanya’dan İtalya üzerine yürüdü. Yalnız filleri savaştırabilmek için, alerjik bir toz verilip kaşınması sağlandı.

Bu sayede de filler sinirlendirilirdi. Savaştan önce de fillere içirilen şarap da onlara cesaret verirdi. Ancak bazen de filler kendi ordusuna saldırabilirdi. Bunun önlemi olarak da fil sürücüsü elindeki kargıyı file saplayarak öldürürdü. Hannibal Barca’nın ordusunda yüz bin asker ve otuz yedi fil bulunuyordu. Ordusuyla beraber pirene Dağları’nı bölge de bulunan Keltiber kabileleri ile savaşarak Rhône Vadisi’ne vardı. Artık daha fazla Roma’nın müttefikleri ile savaşıp zaman kaybetmek istemeyen Barca, fark ettirmeden Roma’ya yaklaşmanın yollarını aradı ve burada askerlerine şu sözü söyledi:

Ya yeni bir yol bulacağız ya yeni bir yol yapacağız”.  

Vadinin yukarısından bir yay çizerek Alp Dağları’nı geçti. Büyük ordusuyla ve filler ile antik çağ koşullarında yapılan bu yolculuk, o zamanın şartlarına göre büyük bir başarı kabul edilmektedir. Ancak bu yolculukta olumsuz hava koşullarından dolayı ordusunun bir kısmını kaybetti.

Kalan ordusuyla yoluna devam eden Hannibal, Po Ovasına kadar ilerledi. Burada ordusuna Keltler’den on dört bin savaşçıyı da ordusuna kattı. Onları durdurmaya gelen bir Roma ordusunu MÖ. 218 senesinde Trebbia’da yok etti ve MÖ. 217’de Apenin Dağları’nı da geçerek Roma’ya ilerlemeyi sürdüren Hannibal, Trasimene Gölü Muharebesi’nde Roma’nın ana ordusunu büyük bir bozguna uğrattı. Bunun üzerine Roma senatosu toplandı ve Q. Fabius Maximus ‘u diktatör seçtiler ve idareyi ona verdiler. Fabius Maximus yeni bir savaş planı hazırladı. Plana göre Hannibal yakından izlenecek ama onlarla asla savaşa girilmeyecekti.

Uygun zaman ve şartlar sağlandığında ise saldıracaklardı. Ara ara küçük baskınlar vererek de ordusunu yıpratacaklardı. Ancak Hannibal artık Roma’ya baskınlar veriyor ve yağmalıyordu. Bu süreç bir yılı aşkın böyle devam etti. O sırada Roma’da seçimler yenilendi ve sert bir politikacı olan M. Terentius Varro ile sağ duyu sahibi tecrübeli general L. Aemilius Paulus yönetimi ele aldılar.

Kartacalı Hannibal Kimdir? | Roma’nın Korkulu Rüyası: “Kartacalı Hannibal Barca”
Kartacalı Hannibal Kimdir? | Roma’nın Korkulu Rüyası: “Kartacalı Hannibal Barca”

Roma bu iki konsülün emrine büyük bir ordu verdi ama bu ordu Hannibal’ın savaşta kullandığı “Hilal Düzeni” taktiği ile tamamen yok oldu. Bu zaferin ardından Kartaca senatosu, Hannibal’ın artan prestijini görünce mevki korkusuna düştüler ve Hannibal’a yeterli desteği göndermediler. İspanya üzerinden de yardım ordusuyla gelmeye çalışan Hannibal’ın kardeşi Hasdrubal, Roma ordusuyla karşı karşıya geldi ve öldürüldü. Destek gelmeyince sonunun geldiğini anlayan Hannibal, Konsül Scipio’nun Kartaca’ya ilerlediği haberini alınca geri çekildi ve iki ordu Zama’da karşılaştı.

Hannibal askerlik hayatı boyunca en ağır yenilgisini burada aldı. Çünkü Romalılar artık savaşlarında Hannibal’ın savaş takdiğini kullanıyorlardı. Bunun üzerine Roma, Kartaca ile bir barış antlaşması yaptı. Kartaca, ağır koşullar içeren bu antlaşmayı MÖ 201 yılında kabul etmek mecburiyetinde kaldı.

Antlaşmadan sonra maliye ve ekonominin başına getirilen Hannibal, ülkeyi hızlı bir şekilde düzene soktu. Yalnız hem Romalıların baskısı hem de Kartacalı politikacıların Hannibal’ı çekememeleri sonucunda Hannibal görevden alındı. Roma’nın peşini bırakmayacağını anlayan Hannibal, gizlice Kartaca’dan kaçtı. Önce Antiochos’un sarayında bir süre kaldı. Roma bu sefer de Antiochos’a baskı kurunca, Hannibal en sonunda Bithynia kralı Prusias’ın sarayına yerleşti. Bu kaldığı yerlerde askeri danışmanlık yaptı. Pek çok kaynakta Hannibal’ın Prusias’a bugünkü Bursa’nın olduğu yere bir şehir kurmasını öğütlediği yazmaktadır. Ayrıca şehirdeki ilk içme suyu şebekesini de kurduğu düşünülmektedir.

Hannibal’ın Ölümü

Romalı senatörlerin, Hannibal’ın yaşaması Roma için tehlike oluşturuyor demesinin ardından Roma, Prusias’a elçiler yolladılar. Kraldan Roma’nın can düşmanını yanında bulundurmamasını ve kendilerine teslim etmesini istediler. Prusias bu isteğe ret cevabı vermeye cesaret edemediği için

“Konukseverlik haklarını bizzat kendisinin çiğnememesi gerektiğini ama eğer istiyorlarsa elçilerin yakalamasına müsaade ettiğini söyledi.”

Bunun üzerine elçiler, kralın Hannibal’a tahsis ettiği şatonun etrafını sardılar. Şatodan çıkış olmadığını anlayan Hannibal, düşmanlarının eline düşmemek için hayatına son verme zamanının geldiğini anlamakta gecikmedi. Bu büyük adam, eski olayların anıları ile dolu olarak üzerinde taşıdığı zehri içerek 70 yaşında öldü.

Kartaca’nın Sonu

Hannibal’ın ölümünden sonra sanılanın aksine Kartaca yok olmadı, aksine gelişti. Bu durumdan hoşlanmayan Roma da MÖ 149’da Kartaca’ya yeniden saldırdı ve haritadan sildi.

Kartacalı Hannibal Kimdir? | Roma’nın Korkulu Rüyası: “Kartacalı Hannibal Barca” | Hannibal'ın Mezarı
Kartacalı Hannibal Kimdir? | Roma’nın Korkulu Rüyası: “Kartacalı Hannibal Barca” | Hannibal’ın Mezarı

Hannibal’ın Mezarı

Mezarı tam olarak bilinmemekle beraber, ölüm yeri olan Gebze’de bulunan TÜBİTAK yerleşkesinde kendi anısına yapılan bir anıt bulunmaktadır. Atatürk’ün dile getirmiş olduğu Hannibal’ın mezarının bulunması ve bir anıt yapılması isteği vasiyet kabul ederek Kocaeli Valiliği’nin, Karayollarının, Tarım ve köy işleri bakanlığının ve TÜBİTAK’ın ortak yardımıyla tamamlanmış ve 24 Temmuz 1981 günü anıt açılmıştır. Gebze yerleşkesine su getirme çalışmaları sırasında bulunan bir mezarın Hannibal’a ait olduğu zannedilmektedir.

 

 “Elimde birkaç fil daha olsaydı şu Romalıların hesabını görürdüm.”

Kartacalı Hannibal Barca

 

Yazan: Yunus Emre Türk

 

Maraton Savaşını anlatan yazımızı okumak için tıklayınız.

Genel Tarih Testimizi çözmek isterseniz tıklayınız.

Dünyayı Etkisi Altına Alan Ekonomik Krizler | 3 Ekonomik Kriz

Bizi Youtube’dan takip etmek için tıklayınız.

Bizi Twitter’dan takip etmek için tıklayınız.

Tarih kategorisindeki yazılarımızı okumak için tıklayınız.

Görsel Kaynakları için 1, 2, 3.


Yunus Emre Türk

Yunus Emre Türk

Kocaeli üniversitesi Elektrik mühendisliği öğrencisiyim. Genel olarak tarihi, bilimsel ve teknoloji ile âlâkalı yazılar yazıyor olacağım.

Leave a Reply

Your email address will not be published.