Yeni Noktalama İşaretlerimiz

Yeni Noktalama İşaretlerimiz

İnsanlar günümüzden 5000 yıl önce ilk yazıları yazdılar ve kısa sürede sadece kelimeleri yazıya dökerek anlaşma konusunda zorluklar çıktığını fark ettiler. Yazıyı yazanlar okuyacak olanların doğru anlamaları için birtakım çözümler ürettiler. Örneğin en eski dillerden Sümerce, Akkadça ve Hititçe metinlerde konuşurken seslendirilmeyen belirleyiciler (determinatifler) kullandılar. Bu belirleyiciler; kadın, erkek, ağaçlar, şehirler, yıldızlar vs.. gibi kavramları belirliyorlardı.

Bir örnek vermek gerekirse;

“Bu yaz Ege ile Ege’ye gideceğim” diye yazdığınızda bir karışıklık olabilirken, örneğin Hititler bu cümleyi herhalde şöyle yazıya geçirirlerdi:
“Bu yaz (arkadaş) Ege ile (deniz) Ege’ye gideceğim.”

Yakın bir zamana kadar nokta, virgül, soru işareti, ünlem, iki nokta, noktalı virgül ” . , ? ! : ; ” gibi işaretlerle iyi kötü anlaşırken şimdilerde büyük bir eksiklik ortaya çıkmış olmalı ki, noktalama işaretlerinin sayısında gerçek bir patlama yaşanıyor.

Neden?

Çünkü karşılıklı konuşurken sözlerin kelime anlamları bilgi iletişiminin sadece belli bir bölümünü sağlamaktadır. İnsanların oturuş pozisyonları, ses tonlamaları, kaşlarının kalkık ya da çatık olması, ortamın genel havası hep söylenen sözlerin anlamlarının tam belirlenmesinde yardımcı, hatta esas belirleyici olmaktadır.

Örneğin,

“Öldürecem seni”

Sözü kaşlar çatık, yumruklar sıkılmış, sert bir tonda söylendiğinde hukuk sistemini ilgilendiren bir konu olabilirken, gülümseyen bir yüzle, yumuşak bir tonda söylendiğinde sevgi ile donanmış bir ifade haline bile gelmektedir. Yazıda ise 29 harf ve altı tane noktalama işareti ile tüm bu duyguları vermemiz oldukça zor olmaktadır.

Ama neden şimdi?

Çünkü yaşadığımız çağın çok önemli bir özelliği de tarihin hiçbir döneminde olmadığı kadar insanların birbirleriyle yazarak iletişim kurmalarıdır. Neredeyse günümüzde doğrudan telefon etmek ayıp, hatta kişisel hak ihlali gibi durmakta ve hepimiz, hemen her konuda öncelikle birbirimize WhattsApp ve benzeri uygulamalarla yazmayı tercih etmekteyiz.

Bu nedenle de ” . , ? ! : ; ” seçkisi artık anlatmak istediğimiz tüm duyguları doğru ifade etmemize yetmediği için çağdaş adı her ne kadar “emoji” de olsa yepyeni noktalama işaretlerine ihtiyaç duymaktayız.

Yazılı gelen bir metni ne kadar beğendiğimizi belirtmek isterken hafif bir gülümsemeden, gözlerinden yaşlar boşanan, katıla katıla gülmeye kadar seçenekler var, kızmak ve diğer duygularımız için de aynı şekilde sonsuz bir çeşitlilik mevcut. Dolayısıyla, “Emoji” noktalama işaretleri ile duygularımızdaki ince ayrıntıları da bir ölçüde verme şansını yakaladık, ya da o ince ayrıntıları verebilmek için emojileri bu kadar benimsedik.

Bu arada, aynı emojilerin, gene tarihte benzeri olduğu gibi, hiyeroglif olarak da kullanıldıklarını hatırlatmak gerekiyor. Bazen yazılı bir görüşmede sadece bir emoji seçkisi ile cevap verdiğimiz çok oluyor. Duygularımızı ifade etmek için uzun uzun kelimeler döktürmekten kurtulmuş oluyoruz.

Emojileri hiyeroglif gibi, her işaretin bir duygusal kavramı anlattığı şekilde kullanmanın çok önemli olabilecek bir avantajı da, aynı işaretin hemen hemen her kültürde aynı anlama gelmesi. Bu da garip bir şekilde farklı diller arasında herkesin anlayabildiği, ortak bir “anlaşma platformu” yaratma potansiyeli sağlıyor, aynı, çok uzun zamandır yan yana duran bir kadın ve erkek ikonlarının dünyanın her yerinde “umumi tuvalet” anlamına geldiği gibi…

Hem sözel hem de yazı dili aslında sürekli değişen, yeni ihtiyaçlara göre şekil alan çok dinamik yapılardır. Bugün bunlar çıktı, yarına Allah kerim.

Kısacası; yeni noktalama işaretlerimiz hepimize hayırlı olsun.

 

12.12.2020

Haldun Aydıngün

 

 

Haldun Aydıngün’ün yazılarına ulaşmak için tıklayınız. 

Bizi Twitter’da takip etmek için tıklayınız.

Tavsiye İçerik

https://wikikultur.com/2020/12/12/eski-sagci-olmak/


Haldun Aydıngün

Haldun Aydıngün

Mühendis, arkeolog (Dr), yazar (19 yayınlanmış kitap), fotoğrafçı, dağcı, ultra maratoncu
https://wikikultur.com/

Leave a Reply

Your email address will not be published.