Rönesans Üzerine

Rönesans Üzerine

Kelime anlamı olarak kendine gelme ve eski canlılığını, biçimini yeniden kazanma, daha iyi bir duruma gelme olarak tanımlanabilir. Yeniden doğuş da diyebiliriz.

İlk olarak İtalya’da ortaya çıkan Rönesans, 15. ve 16, yüzyıllarda Batı Avrupa’da edebiyat, sanat, bilim alanındaki gelişmeleri ifade eder. Bu konuyu ele almamdaki ilk etken; Rönesans’ın ilk adımlarının atıldığı muhteşem şehir kültürel ve sanatsal gelişimi ve gelenekleriyle dünyada meşhur olan Floransa’yı merak etmem ile başladı. Dahasında okuduğum makaleler ve hakkında yazılan kitaplardan, nedenlerinin İtalya’da başlayıp sonrasında o dönemki ülkeler tarafından örnek alınması ve de yayılması veyahut küreselleşmesi bakımından geniş çaplı bir araştırmaya itti. Yazımda şu konuların/soruların cevaplarına değineceğim:

  • Rönesans Nedir?
  • Ortaçağ Avrupasında Rönesans
  • Ortaçağdan Rönesansa Değişen Türk İmgesi
  • Gülmece Tarihinde Rabelais
  • Rönesans Avrupasında Sosyal Düşünce

Rönesans Nedir?

Avrupadaki ekalliyetin normal yaşamlarının bir modülü haline gelişi ile İtalya şehrinde ufak bir azınlığın alakası ile birlikte zat ve davranışların zaman içinde genişlemesiyle temsili kıymeti bir hayli yüksek olan 1350 ve 1400 yılları arasında gerçekleşen Rönesans’ı böyle ham bir şekilde tanımlayabiliriz. Rönesans kelimesi o dönem alim için; eski devrin malumatlarının yenileştirilmesi olarak kabul edilirdi.

 

rönesans üzerine

Rönesans kelimesi o dönem alim için, eski devrin malumatlarının yenileştirilmesi, o dönemdeki hukukçular için de eski gelenek ve göreneklerimizin karışıklığı nurun ışıldaması anlamına gelir ve Rönesans gibi  tatlı bir kelimenin “güzel” in vurgunlarına yalnız henüz bir sanatın geliyor oluşunu, düşlemenin özgür gelişimini anımsatır. (Berker,1948: s.3)

rönesans üzerine

İtalyada ismine “Rönesans” denilen ve İtalyan şehir devlet ilimlerinin çiçek açması olarak tarif edilebilecek intibah devrinin olası iktisadi muharrik ve aydın uyaran sebepleri şunlardı: İlk olarak 3. Haçlı savaşlarının aksinden İtalyan harp ve ticaret donanmaları Karadeniz sınırlarına kadar girmeye muvaffık oldular. İkincisi ise özellikle Venedik ve Ceneviz olmak üzere, İtalyan şehir devletlerinin gönenci, deniz avantajının teminatında, çoğunluğunda Doğu Akdenizle ticarete bağlı idi.

 

Ortaçağ Avrupasında Rönesans

Eski çağların diriltilmesi, daha dürüst olarak eski ideallerin öncü olması Yeniçağ belli başlı özyapısını meydana getirmiş ve bunun nedeni ise orta devirdeki evolüsyonlar, henüz bir topluluk, henüz bir tin sebep olmuş, ama bu tin kendini anlatmak, kendi konstrüksiyonunu kurma sebebiyle eski çağları örnek almıştı. Yeniçağ’ı çağdaş Avrupa’ya sebep olan bu düşünce ve sanat hamlesine eski çağlar sebep olmuştur. Ama bu atılım, modelini eski çağda ulaşmıştır.  İnsan tarzlı olan Yeniçağ, insan üstü veya yalnızca katıksızca muhalif insani yönü ön plana çıkartmıştır ve bu da Yeniçağ felsefesinin tipik cereyanı “insancılık’ı” ortaya çıkarmıştır. İnsan zihnine ehemmiyet verildi. Bir de Yeniçağ ile birlikte fert olabilme şuuru manasında ferdiyetçilik meydana gelmiştir.

rönesans üzerine

Rönesans’ın çok uçuk kapsama yetişmesi, zemini hazırlayan münakaşaların geldiği nokta, Yeniçağ’ın tarihi ehemmiyetle, çağdaş devir Batı hüviyetinin ilerlemesinin açıklaması ve sunumuyla alakalıdır. Bu konuda Yeniçağ’ın her ne olursa olsun İtalyan olmasından, İtalya sınırından öteye geçmesinden, diğer Yeniçağların mevcudiyetine dek genişleyen ferah birtakım münakaşalar/ sualler topluluğu haline gelmiştir.

 

Dönemin filozofu Francis Bacon insanı şöyle tanımlamıştır: “Adem oğlu, doğanın egemeni ve açıklayıcısıdır. Adem oğlu “hem eşyaları hem de aklın nakışlamasını ilgisine alarak doğanın üzerine olan yapmış olduğu rasatlarının kendine vermiş olduğu imkan dahilinde onu özümseyebilir ve onunla başa çıkabilir.” 

 

Ortaçağdan Rönesansa Değişen Türk İmgesi

Osmanlıların muvaffakiyetleri Hristiyanlığın geri çevirdiği bir aktörde fazla bir şekilde yoklanmasının nedeni Türklerin Hristiyanlara muhalif, başarmış oldukları utkuların duyurulması için beslenilen gereksinimdir. Çünkü; devrin peşin hükümlü müverrihleri ile seyahatname edebiyatçıları da Türkleri pek çok defa zulmeden, hileci, hain, iyi niyet barındırmayan insanlar olarak belirtmişti. Bu izlenimin Rönesans devrinde Makyavelist ülküleri anımsatması da her halükarda basit bir şekilde ortaya çıkarmıştır.

Gülmece Tarihinde Rabelais

Hürriyet şuurunun sadece limitli ve düşsel olmasının nedeni; Orta devrin insanı, tabiat ve toplum kuvvetlerine karşın onlara direnemeyecek kadar kuvvetsizdi hala ve tehlike içinde yer alındığı vakitte- dini, devletvari ve düşüngüsel şekilleriyle tehlike ve eziyetin ağırlığı her halükarda etkili olmasıdır.

 

Rönesans Avrupasında Sosyal Düşünce

“Rönesansın en önemli olaylarından biri de devrin düşünürlerinin antikiteye ilgi duymaları, ilmi ve felsefi düşüncenin Ortaçağdan koparak ilk çağ fikir adamlarına yönelmesidir. Ortaçağda Avrupa kıtasında halk ile seçkinler aynı inançlara, aynı ideallere sahiptiler. Rönesanstan itibaren bu iki sınıf arasında bir kopuş başlamıştır. Rönesanstaki düşünce akımlarını, antikitedeki iki ana eğilime bağlayabiliriz.

 

  1. Rönesansta Antikitedeki Eflatuncu idealist görüşün devamı olan ideal site tasvirleri çok gelişmiş ve bu akım günümüze kadar bazen kurulu düzenin eleştirisi, bazen yeni ve daha güzel bir düzenin tavsiyesi şeklinde sürüp gelmiştir. T Morus’un “ÜTOPYA” sı ile Campanella’nın “GÜNEŞ BELDESİ” bütünün örnekleridir.
  2. Rönsans Avrupasında Antikitedeki realist görüşün, Aristo’cu amprizmin devamına örnek olarak da özellikle Machiavelli’nin “HÜKÜMDAR” ı ve Bodin’in “DEVLET” i gösterilebilir.

rönesans üzerine

 

KAYNAKÇA

  • Aksoy, Nazan (1990). Rönesans İngiltere’sinde Türkler. İstanbul: Çağdaş Yayınları.
  • Bahtin, Mihail (2016). François Rabelais Ve Ortaçağ-Rönesans Halk Kültürü. (Sabri Gürses). İstanbul: Melisa Matbaacılık
  • Burke, Peter (2003). Avrupa’da Rönesans. (Uygar Abacı). İstanbul: Mart Matbaacılık
  • Çoşkun, İsmail (2003). “Modernliğin Kaynakları: Rönesans Üzerine Bir Değerlendirme.” Sosyoloji Dergisi, 3(6), 45.
  • İnalcık, Halil (2011). Rönesans Avrupası. İstanbul: Türkiye İş Bankası.
  • Meriç, Ümit (2005). “Rönesans Avrupa’sında Sosyal Düşünce.” Sosyoloji Dergisi,3(11), 151.
  • Michelet, Jules (1948). Rönesans. (Kazım Berker). İstanbul: MEB.
  • Sander, Oral (1989). Siyasi Tarih İlkçağlardan 1918’e. Ankara: İmge Kitabevi.
  • Senemoğlu, Olkan (2016). “Machiavelli’den Hobbes’a Rönesans Dönemi Siyaset Teorisinde İnsan Doğası Ve Toplum Anlayışı.” İnsan& İnsan Bilim Kültür Sanat Ve Düşünce Dergisi, 3(9), 85.
  • Şirin İbrahim, Sinan Vardar (2017). Türkiye Cumhuriyeti Tarihi. İstanbul: Küv Yayınları.

 

 

Kültür & Sanat kategorisindeki içeriklere buradan ulaşabilirsiniz.

Görsel Kaynakları İçin Tıklayınız.

Görsel Kaynakları İçin Tıklayınız.


Halime Uyğurlar

Halime Uyğurlar

Wikikultur.com'da editörlük yapıyorum ve sosyal medya içerikleri üretiyorum. Eğitim hayatımda ve şu an'a kadar ki edindiğim tecrübeler doğrultusunda takım çalışmasına ve birlikte üretebilmeyi öğrenme fırsatına wikikültür'de ulaştım.

Leave a Reply

Your email address will not be published.