Sansür Özelleştiriliyor Mu?


Sansür Özelleştiriliyor Mu?

Amerikan eski başkanı Trump halkla ilişkisini klasik medya yerine, sosyal medya üzerinden sürdürmüş ve attığı Twitter mesajları ile kendini ifade etmişti. 6 Ocak 2021 günü kalabalıkların, beş kişinin de hayatını kaybettiği olaylarda, Amerika’da senato ve meclisi işgal etmeleri üzerine Facebook ve Twitter Trump’un hesaplarını kapatma kararı aldı. Gerçekten de Trump yapılacak “saldırıyı” twittleri ile kışkırtmış ve yönlendirmişti. Haliyle bu karar (aralarında benim de olduğum) pek çok kişi tarafından olumlu karşılandı. Ancak demokrasiye inanan, oldukça sol görüşlü ve Trump’un en karşısında olan bazıları bu karara sert bir şekilde itiraz ettiler.

Çünkü,

Tamamen kar amacı ile kurulmuş ve bu yüzden birinci önceliği kendi çıkarları olan bir şirket kimin konuşup kimin konuşamayacağına karar veriyordu. Oysa demokratik bir ülkede bir insanın kitle iletişim araçlarını kötü amaçla kullandığı düşünülüyorsa bu durumla ilgili kararların bağımsız yargı tarafından alınması gerekiyordu. Trump taraftarı olmayıp da itiraz edenlerin temel dayanağı buydu. Çünkü bu mekanizma bir kez çalışmaya başlarsa bugün Trump’u susturanların yarın başka kimleri karartacağı bilinemezdi.

Bu arada kişisel bir anekdot vermek isterim; aylar önce Facebook’ta bir paylaşım gördüm, güzel bir resmin eşliğinde “hayvanları sevmeyen insanları da sevmez” türünden bir şeyler yazıyordu. Biraz da hınzırlık olsun diye, Almanya’yı 1933-1945 döneminde yöneten şahsın (adını veremiyorum filtreye takılır diye) eliyle iki ceylanı beslediği bir fotoğrafı koydum. Çat! diye fotoğrafım kaldırıldı ve bana bir uyarı geldi !!! FB’a burada amacımın Neonazi propagandası yapmak olmadığını aslında bir hiciv olduğu yazdım.

Sansür Özelleştiriliyor Mu?
Sansür Özelleştiriliyor Mu?

Bir gün sonra, küçük bir özür mesajı ile, paylaşımım geri döndü. Sanırım FB’un koyduğu otomatik kriterler paylaşımımı yakalayıp kaldırmış, ancak ben itiraz edince gerçek bir insanın önüne düşmüştü.

Sansür hiç de yeni bir olay değil, hep vardı. Sansürü genellikle devletin resmi sistemleri çalıştırır. Ancak serbest seçimlerin yapıldığı bir ülkede başta olan yönetim bir şekilde sansür uygulamaya karar verdiği zaman bir sonraki seçimlerde bu davranışının hesabını vermek zorunda olduğunun bilincindedir. Ayrıca halk kimlerin sansür yaptığını da açık seçik bir şekilde görebilmektedir.

Bir şirket sansür uyguladığı zaman ise durum çok farklı olmaktadır. Şirketin hissedarlarının önünde bir sonraki seçim kaygısı olmadığı için doğal olarak geniş halk kitlelerine hesap vermek gibi bir dertleri de bulunmamaktadır. Halkın karşısında ise bir muhatap yoktur.

Şirket sansürü yeni bir olay mı?

Hayır, kesinlikle değil.

Batının demokratik ülkelerinde, pek çok basın kuruluşunun büyük sermaye tarafından sahip olunduğu günümüzde halkın yararına konuşan insanların ana akım medyada hiç görünmemeleri gittikçe artmaktadır. Günümüzün çok önemli bir düşünürü ve sistemin genel muhalifi Noam Chomsky Amerikan’ın önde gelen TV ve gazetelerinde hiç görünmemektedir. Sosyal medyada da uzun süredir benzer gelişmeler sürmektedir; Amerikan yönetimlerini ağır şekilde eleştiren Chris Hedges arama motorlarında gittikçe daha az bulunur hale geldiğini, bunun programcılar tarafından algoritmalarda değişiklikler yaparak sağlandığını ve bu şekilde kitaplarına erişimin azaltıldığını söylemektedir.

Sansür Özelleştiriliyor Mu?
Sansür Özelleştiriliyor Mu?

Aynı Chris Hedges New York Times’ın Ortadoğu muhabirliğini uzun seneler yapmış, Arapça öğrenmiş ve Amerika’nın bölgede meydana getirdiği yıkımı rapor ettiği için sonunda gazetesinden kovulmuştur. Sonuç olarak, patronların hükümeti eleştiren gazetecileri kovmaları sadece belli başlı ülkelerin sorunu olmayıp, kendini dünyanın demokrasi şampiyonu zanneden devletlerde de, ne yazık ki, son derece yaygın bir uygulama.

Trump ve Twitter’a dönersek

Yukarıda saydığımız tüm sansür uygulamalarından sonra Twitter’in Trump’u sansür etmiş olmasının ne farkı var? diye sorulabilir. Teknik olarak bir farkı yok gibi dursa da, sosyal medya günümüzde o kadar güçlü bir kitle iletişim aracı haline geldi ki etkileri ve nasıl kullanılması gerektiği konusunda bu tür tartışmaların yapılması çok gerekli. Üzerinde hepimizin düşünmesi iyi olabilir.

20.01.2021

Haldun Aydıngün

 

Yazarımızın diğer yazılarına ulaşmak için tıklayınız.

Bizi Twitter’dan takip etmek için tıklayınız.

windows 10 home lisans


Haldun Aydıngün

Haldun Aydıngün

Mühendis, arkeolog (Dr), yazar (19 yayınlanmış kitap), fotoğrafçı, dağcı, ultra maratoncu
https://wikikultur.com/

Leave a Reply

Your email address will not be published.