Tanrıça Atribüleri | Tanrı Atribüleri | 10 Tanrıça ve 10 Tanrı

Tanrıça Atribüleri | Tanrı Atribüleri

Bu yazıda Helenistik Dönemdeki Tanrıça ve Tanrı heykellerinden bazılarının ve diğer Yunan tanrı atribülerini ve tanrıça atribülerini öğreneceğiz. Yazımıza başlamadan önce atribünün ne olduğu konusunda bilgilenelim. Bilindiği üzere bir tanrı veya tanrıçayı tanımak için onun yanında beliren bir simge vardır. İşte kısaca bu simgenin adına atribü denir.

Atribü Nedir?

Heykelin hangi tanrıça ya da tanrıya ait olduğunu anlamamıza yardımcı olan giysi, ayrıntı ya da aksesuara verilen genel isimdir. Betimlenen tanrı veya tanrıçayı tanımamıza olanak sağlayan sembol demek de yanlış olmaz. Örnek vermek gerekirse herkesin gözünde canlanabilecek olan Hermes’in atribüsü kanatlı ayakkabılar ve kanatlı şapkası diyebiliriz.

Tanrıça Atribüleri

  • Pıraeus Athenası: Heykelde ağır bir peplon giydiği görülüyor. Athena’nın atribüsü kafasındaki miğferdir. MÖ 4. Yüzyılın sonlarına tarihlenen bu heykelin yüksekliği 2 metre 35 cm’dir. (Görsel burada yer almasa da tarihe bakıldığında buna benzer tek tük heykeller vardır.)
  • Versailles Artemis: Avcılık tanrıçası olan Artemis’in atribüsü yayı, oku ve yanındaki geyiğidir. MÖ 4. Yüzyılın sonlarına tarihlenen bu heykelin yüksekliği 2 metre 01 cm’dir.
Tanrıça Atribüleri | Tanrı Atribüleri | 10 Tanrıça ve 10 Tanrı
Tanrıça Atribüleri | Tanrı Atribüleri | 10 Tanrıça ve 10 Tanrı | Versailles Artemis
  • Antiokheia Thykesi: Şans, kader ve kent tanrıçasıdır. Başının üzerinde zeytin yapraklarıyla süslü şehir surunu temsil eden bir taç vardır. Atribüsü bereketi ve şansı simgeleyen elinde tuttuğu ve aynı zamanda Amik ovasını simgeleyen) palmiye demetidir. Üzerinde durduğu Kaya ise Sipolos dağlarını temsil ediyor. MÖ 300 civarında Lysippos’un öğrencisi Eutykhides tarafından yapılan orijinalin kopyası Louvre Müzesi’nde sergilenmektedir.
  • İskenderiye’den İsis: Yunanlıların İsis Mısır Tanrıçasıdır. Onun atribüsü göğsünün altında düğümlenmiş olan kıyafetidir. Bu düğüm İsis rahibelerinin kullandığı ve Helenistik dönemi gösteren düğümdür. Elinde tuttuğu ise ritüelleri gösteren bir çıngıraktır. MS 1-2. YY’a tanımlanan bu eserin yüksekliği 1,85 cm’dir. (Görsel burada yer almasa da tarihe bakıldığında buna benzer tek tük heykeller vardır.)

Tanrı Atribüleri

  • Yayıyla Eros: Aşk tanrısı olan Eros genel olarak kanatları ve yayıyla betimlenir. Eros’un atribüsü kanatları ve yayıdır. Yükseklik 1.23m’dir. MÖ 4. Yüzyılın sonlarına ait bir orijinalin kopyası olan heykel The Metropolitan Museum of Art müzesinde sergilenmektedir.
Tanrıça Atribüleri | Tanrı Atribüleri | 10 Tanrıça ve 10 Tanrı
Tanrıça Atribüleri | Tanrı Atribüleri | 10 Tanrıça ve 10 Tanrı | Eros Atribütü
  • Uyuyan Eros: Bebeğe dönüşen tanrı bundan sonra karşımıza çıkan tüm eserlerde bebek olarak betimlenmiştir. Eros’un atribüsü kanatlarıdır. Taşın üzerine uzanmış ve uyuyor şekilde gözüken Eros heykelinin yüksekliği 85,4 cm’dir. MÖ 3.-2. yüzyıla ait bir orijinalin bronz kopyası The Metropolitan Museum of Art müzesinde sergilenmektedir.

 

  • Kairos: Modern üslupta gösterilen tanrılardandır. Kanatları ve kanatlı ayakkabıları ile betimlenen bu tanrı yakalanması zor bir tanrıdır. Görselde gözüken çift terazi Kairos’un seyahat ettiği alettir. Onun atribüsü terazisi, kanatlı ayakkabıları, kanatları ve saç tıraşıdır. Yükseklik 60 cm’dir.

 

  • Kyrene’den Apollon: Yarı açık kıyafetiyle betimlenen Apollon’u lir çalarken görüyoruz. Onun atribüsü beraber en çok betimlendiği liridir. Aynı zamanda ok ve yay da Apollon‘u betimlerken kullanılan atribülerdir.
Tanrıça Atribüleri | Tanrı Atribüleri | 10 Tanrıça ve 10 Tanrı
Tanrıça Atribüleri | Tanrı Atribüleri | 10 Tanrıça ve 10 Tanrı | Kyrene’den Apollon

Diğer Tanrıça Atribüleri ve Tanrı Atribüleri

Helenistik Dönemdeki bazı Tanrıça ve Tanrı heykellerinin atribülerini öğrendik. Şimdi ise herhangi bir döneme tarihlendirmeden Yunan Tanrıçalarının ve Yunan Tanrılarının atribülerinden bahsedeceğiz. Spesifik heykeller olmadığı için genel özellikleri üzerinden değerlendireceğiz.

Yunan Tanrı Atribüleri

Zeus’un Atribüsü

Tabii ki baş tanrı Zeus ile başlamak gerekiyor. Gökyüzünün hakimi olan Zeus bilindiği üzere hava olaylarını da kontrol ediyor. Zeus’un atribüsü elinde tuttuğu şimşektir. Ayrıca Zeus’u Tanrıların, tanrıçaların ve yeryüzündeki insanların babası olarak tanımlanır.

Poseidon’un Atribüsü

Zeus’un kardeşi olan Posedion. Yunan mitolojisinde Poseidon denizleri yönetir ve üç başlı asası ile -başka kaynaklara göre buna üç başlı yaba denir- denizleri yönetir ve tsunami gibi deniz olaylarını yönetir. Poseidon’un atribüsü 3 başlı mızrağıdır. Kaynaklarda Trident olarak da geçmektedir.

Hades’in Atribüsü

Hades, Zeus ve Posedion ile kardeştir. Yunan mitolojisinde Hades yeraltını yöneten tanrıdır. Ölüler ülkesinin tanrısı olduğu söyleniyor. Bir ucu yaşamı diğer ucu ise ölümü temsil eden iki uçlu bir asası vardır. Buna Bident denmektedir. Ölüler diyarı olarak anılan bu yeraltı dünyasının kapısında şeytani bir köpek olarak tanımlanan 3 başlı Cerberus vardır. O bu dünyayı korumakla görevlidir. Hades’in atribüsü olarak Bident denilen iki başlı asa ve 3 başlı Ceberus denilebilir.

Tanrıça Atribüleri | Tanrı Atribüleri | 10 Tanrıça ve 10 Tanrı | Zeus, Poseidon ve Hades
Tanrıça Atribüleri | Tanrı Atribüleri | 10 Tanrıça ve 10 Tanrı | Zeus, Poseidon ve Hades

Bonus Bilgi!

Zeus, Poseidon ve Hades tasvir edilen mozaiklerde, Antik Yunan vazolarında ve heykellerde yanlarındaki atribüler olmadan betimlenirlerse belki de birbirlerine çok benzedikleri için onları karıştırmamıza ve yanlış yorumlara neden olacaktı. Eğer atribüler olmaz ise belki de bu eserleri mitolojik hikâyelere göre yorumlayabilecektik.

Hermes’in Atribüsü

Hermes, tanrılar arasında en kurnaz ya da zeki diyebileceğimiz ve en hızlı tanrıdır. Kendisini Zeus’un habercisi olarak tanımlamak yanlış olmaz. Azra Erhat, Mitoloji Sözlüğü adlı kitabında Hermes’i tanımlarken şu sözleri kullanır;

“Olympos tanrılarının en renkli ve özgün kişilerinden biridir.”

Hermes hakkında diğer tanrılar gibi birçok mitolojik hikâye vardır. Bu hikâyelerin betimlemelerini bazen vazolarda bazense mozaiklerde görmek mümkündür.

Tanrı Hermes’in atribüsü kanatlı ayakkabıları veya kanatlı ayakları, kanatlı şapkası ve elinde tuttuğu üzeri yılanlarla çevrili asası diyebiliriz.

Tanrıça Atribüleri | Tanrı Atribüleri | 10 Tanrıça ve 10 Tanrı | Hermes
Tanrıça Atribüleri | Tanrı Atribüleri | 10 Tanrıça ve 10 Tanrı | Hermes

Hephaistos’un Atribüsü

Hephaistos’un doğumu bir efsaneye göre okuyucuya garip gelebilir. Hera, Athena’nın Zeus’un başından çıkmasını kıskanır ve Hephaistos’u yaratır, şeklindedir.

Tanrı ve tanrıça betimlemelerine göre ideal vücut veya ideal güzellikten uzak bir tanrıdır. Onun bu durumu tanrılar tarafından hor görülür. Çünkü çirkin ve topaldır. Hephaistos, topallığını İlyada destanından bir şiirle anlatmıştır.

Zeus ve Hera’nın oğlu olan tanrı Hephaistos’un atribüsü örs, çekiç ve demirci maşasıdır. Ayrıca Hephaistos demircilikle uğraşır.

Dionysos’un Atribüsü

Babasının Zeus, annesinin ise ölümlü bir kadın olduğu bu tanrı barış ve medeniyetin gelmesini ister. Onun bir tarafının neşe saçtığını, diğer tarafının ise korkutucu olduğunu biliyoruz.

Hatta bir mitolojik hikâyede köle kılığına girerek bir tekneye binen Dionysos korsanlarla Naksos adasına gitmek için anlaşır. Geminin kaptanı onun Dionysos olduğunu anlasa da bunu mürettebatına inandıramaz. Daha sonra korsanlar onu köle olarak satmak isterler ve Dionysos bunu fark edince kendisini belli ederek korsanların tuttuğu kürekleri yılana dönüştürür. Denize düşen her korsan da yunus balığına dönüşür.

Dionysos’un atribüsü üzümler ve şarap kadehleri dersek hiç de yanlış olmaz.

Yunan Tanrıça Atribüleri

Hera’nın Atribüsü

Hera, tanrıça Aphrodite’den sonra en güzel tanrıça olarak kabul edilmesine rağmen kendisini Zeus’a adamıştır. Ona olan sadıklığından bir kere bile vazgeçmemiştir. Zeus’u kral olarak gördükleri gibi Hera’yı da kraliçe olarak görüyorlardır. Evlilik Kraliçesi olan tanrıça Hera’nın atribüsü olarak tavus kuşu, zambak ve nar diyebiliriz.

Tanrıça Atribüleri | Tanrı Atribüleri | 10 Tanrıça ve 10 Tanrı
Resim VIVIANE MONCONDUIT tarafından Pixabay‘a yüklendi

Demeter’in Atribüsü

Homeros’un destanlarında onu “güzel saçlı kraliçe” veya “güzel örgülü Demeter” tanımlamalarıyla görüyoruz. Demeter’in atribüsü bereketi de simgeleyen buğday vardır.

Athena’nın Atribüsü

Athena, babası Zeus’un kafasından çıkmış olarak betimlenir Antik Yunan vazolarında. Zeka, sanat ve strateji deyince aklımıza ilk o geliyor. Atina kentinde bulunan dev bir heykeli olduğunu yeniden canlandırılmış olan Assassin’s Creed Odyssey oyunundan biliyoruz. Athena’nın atribüsü elinde mızrağı ve kalkanıyla, başındaki miğferi diyebiliriz. Baykuş da atribü olarak tanımlanabilir.

Tanrıça Atribüleri | Tanrı Atribüleri | 10 Tanrıça ve 10 Tanrı
Tanrıça Atribüleri | Tanrı Atribüleri | 10 Tanrıça ve 10 Tanrı | Athena

Artemis’in Atribüsü

Apollon’un ikiz kardeşi olan bu tanrıça aynı zamanda Ares’in dostudur. İkizinden önce dünyaya gelip, annesine Apollon’un doğumunda yardım etmiştir.  Annesinin doğumda yaşadığı acıyı gördüğü için yemin etmiştir; asla evlenmeyecek ve bakire kalacaktır.

Kardeşi Apollon’un güneşi temsil etmesinin tersine o Ay’ı temsil eder. Artemis’in atribüsü geyiği ve yanından ayırmadığı yay ve okudur.

Aphrodite’nin Atribüsü

Onu aşkın ve güzelliğin tanrıçası olarak tanıyoruz. Denizin köpüklü dalgalarından doğdu denir, tanrıça Aphrodite için. Zeugma’da sergilenen “Aphrodite’nin Doğuşu” isimli mozaikte onu yanında bebek olarak tasvir edilmiş Eroslar ile görmek mümkündür.

Kendisini işveli ve cilveli olarak da tanıtan sıfatları pek yaygın olmamakla beraber tanımlanır. Troya savaşının başlamasına neden olan Paris’in Helen’i kaçırmasına bir nevi öncülük etmiştir. Altın elmayı almak için yapılan 3 güzeller yarışmasında, Paris’in kendisini en güzel olarak seçmesi karşılığında ona güzeller güzeli Helen’i vadettiğini biliyoruz.

Aphrodite’nin atribüsü güvercin, deniz kabuğu ve kuğu diyebiliriz. Son olarak da Aphrodite’nin çoğunlukla çıplak olarak tasvir edildiğini biliyoruz.

Tanrıça Atribüleri | Tanrı Atribüleri | 10 Tanrıça ve 10 Tanrı | Artemis, Aphrodite ve Hestia
Tanrıça Atribüleri | Tanrı Atribüleri | 10 Tanrıça ve 10 Tanrı | Artemis, Aphrodite ve Hestia

Hestia’nın Atribüsü

Kendisini Olympos’taki tanrı ve tanrıçaların en kibarı olarak tanımlarsak yanlış olmaz. Zaten kendisi aile tanrıçasıdır. Diğer tanrı veya tanrıçalar gibi tanrıça Hestia’ya adanmış tapınaklar yoktur. Fakat Olympos’ta yanan ateş ya da dünyadaki herhangi bir yanan ocak onun kutsal mekanı olarak kabul edilir.

Hestia’nın atribüsü evlerde yanan ocak ateşi, domuz, sade bir pelerin veya mütevazi bir duruş diyebiliriz.

Roma Tanrı Atribüleri

Jüpiter’in Atribüsü

Roma’daki Pantheon’un ana tanrısıdır. Ona tanrıların kralı ve tanrıların babası denir. Göklerin ve gök gürültüsünün tanrısıdır. Jüpiter, yeryüzünü besleyen gökyüzünün tanrısı olarak tarlaların verimliliğinden sorumludur. Jüpiter’in genel ahlakı ve Roma devletinin en önemli işlerini, yani antlaşmaları, savaş ilanlarını ve halka vaatlerini koruduğuna inanılır.

Jüpiter’in Atribüsü tahtı, ulaklığını yapan bir kartal, elinde tuttuğu şimşek oku veya asası ve meşe ağacı diyebiliriz.

İanus’un Atribüsü

Kapıların, girişlerin, başlangıçların, eşiklerin, çeşmelerin, bitişlerin ve medeni hukukun tanrısıdır. İanus, tarımın kurucusu ve Roma’dan geçen Tiber Nehri’nin atası olarak kabul edilir. Roma Panteonu’ndaki rolü, tanrı ve insan, genç ve yaşlı, ilkel ve medeni insanlar arasında bir arabulucu olarak tanımlanır. Geleceğe ve geçmişi dört gözle bekleyen biri genç ve yaşlı iki yüz vardır. Bazen dört yüzlü bir figür olarak tasvir edilir.

İanus’un atribüsü yani onu en iyi tasvir eden şey iki yüzlü olması ve heykellerde iki başlı tasvir edilmiştir.

Tanrıça Atribüleri | Tanrı Atribüleri | 10 Tanrıça ve 10 Tanrı
Tanrıça Atribüleri | Tanrı Atribüleri | 10 Tanrıça ve 10 Tanrı| Jüpiter, İanus ve Neptün

Neptün’ün Atribüsü

Deniz, okyanus, nehir ve at tanrısıdır. Okyanuslar, kıyılar ve nehirler üzerindeki hakimiyetinin fırtına ve depremlere neden olduğuna inanılmaktadır.

Neptün’ün atribüsü elinde bir trident tutan olarak tasvir edilmiştir. Genellikle denizatı, yarı at ve yarı yılan yaratıklar tarafından çekilen bir arabaya biniyor olarak tasvir edilir.

Roma Tanrıça Atribüleri

Juno’nun Atribüsü

Kadınların koruyucusu ve bereket tanrıçasıdır. Bağlılığı temsil eder. Canavarı kaz. Jüpiter’in karısı ve kız kardeşi olarak adlandırılır. Jüpiter ve Minerva ile Capitolium üçlüsünde bulunur. Aynı zamanda Roma’nın koruyucu azizi olarak kabul edilir. Yunan mitolojisindeki Hera gibi evlilik ve doğurganlık ile ilgilidir. Kutsal hayvanları inek, aslan, guguk kuşu ve tavus kuşudur.

Juno’nun atribüsü doğurganlığı, yaşamı ve dirilişi temsil eden tasviri bir nardır. Güzel bir kadındır, taç takar ve elinde nilüferimsi sivri bir asa tutar, bazen eşlik eden bir aslan, guguk kuşu veya şahin vardır.

Ceres’in Atribüsü

Kanun ve düzen tanrıçası olarak da bilinen tarım, gıda ve doğurganlık tanrıçasıdır. Satürn ve antik Roma tanrıçası Opus’un kızıdır. Yunan tanrısı Demeter ile ilgilidir.

Ceres’in atribüsü bir elinde tuttuğu ziraat asası veya orak; diğer elinde çiçek, meyve sepeti veya çiftlik sepeti tutar. Mısır koçanlarından yapılmış bir tacı takmış olarak tasvir edilmiştir. Elinde bir meşale tutarken; boynuna buğday, kulaklarından bir çelenk takmış olarak tasvir edilmiştir. Bir diğer sembolü ise toprakla olan bağlantısını ve tarım ürünlerinin korunmasını temsil eden yılandır.

Tanrıça Atribüleri | Tanrı Atribüleri | 10 Tanrıça ve 10 Tanrı
Tanrıça Atribüleri | Tanrı Atribüleri | 10 Tanrıça ve 10 Tanrı |Juno, Ceres ve Minerva

Minerva’nın Atribüsü

El sanatları, güzel sanatlar, bilgelik, tıp, ticaret ve savaşla ilişkilendirilen bakire bir tanrıça. Aynı zamanda müziğin ve sayıların mucidi, şiir ve zanaat tanrıçasıdır. Ev işi tanrıçası, tüccar loncalarının ve erkek el sanatlarının koruyucu azizi olarak da bilinir. Babası Jüpiter’in kafasında doğduğuna inanılıyor. Babası Jüpiter ve annesi Iuno ile birlikte Capitolium üçlüsünü oluşturmuşlardır. Yunan mitolojisindeki Athena ile birçok özelliği paylaşır.

Minerva’nın atribüsü baykuşlar, kalkanlar veya zeytin ağaçlarıdır. Bazen bir kalkan da onun atribüsü olarak tasvir edilir.

Eğer eksik gördüğünüz tanrı atribüleri veya tanrıça atribüleri varsa yorumlarda belirtiniz. Eklenmesini istediğiniz yeni tanrıça ve tanrılar varsa da yine yorumlara düşüncelerinizi bekliyoruz.

Sitemizin adıyla birlikte, kaynak kullanmak şartıyla içeriklerimizden faydalanabilirsiniz...

Kaynakça

Azra Erhat Mitoloji Sözlüğü

Versailles Artemis görselinin kaynağına ulaşmak için tıklayınız.

 

Herkül Kimdir? | Herkül’ün 12 Görevi

Twitter hesabımız için tıklayınız.

Instagram hesabımıza ulaşmak için tıklayınız.

İlker Has’ın son yazısına ulaşmak için tıklayınız.

 

tanrı atribüleri, tanrıça atribüleri, atribü nedir, helenistik dönem tanrı atribüleri, helenistik dönem tanrıça atribüleri, atribü nedir, tanrı atribüleri hangileridir, tanrıça atribüleri hangileridir, tanrıça atribüleri nelerdir, tanrı atribüleri nelerdir bu yazımızda söylemeye çalıştık. Mitolojik isimlerin olduğu yazımızda sitemizde mevcuttur.

 

 

 

 


Leave a Reply

Your email address will not be published.